"Διαδρομές Εικόνων": Οι συλλογές του Μπενάκη διερευνούν την ελληνορθόδοξη ταυτότητα από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα

Η έκθεση προσφέρει τη δυνατότητα να παρουσιαστούν στο κοινό πολυάριθμα σημαντικά έργα από τις αποθήκες του Μουσείου Μπενάκη, τα περισσότερα παλαιές και νέες δωρεές ιδιωτών που συνεχίζουν να εμπλουτίζουν με τις προσφορές τους τις μουσειακές συλλογές.

Διαδρομές Εικόνων 17ος - 19ος αιώνας

Το Μουσείο Μπενάκη οργανώνει την έκθεση "Διαδρομές Εικόνων 17ος  – 19ος  αιώνας" που εγκαινιάστηκε χθες, 5/12, στο κτίριο της οδού Πειραιώς 138, με επιμέλεια της Αναστασίας Δρανδάκη και μουσειογραφικό σχεδιασμό του Σπύρου Νάσαινα. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 5 Φεβρουαρίου 2023 με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος ERC RICONTRANS, με κύριο φορέα υλοποίησης το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών – ΙΤΕ, κύρια ερευνήτρια την Γιουλιάνα Μπόιτσεβα και δεύτερο ανάδοχο το Μουσείο Μπενάκη.

Διαδρομές Εικόνων 17ος - 19ος αιώνας

Η έκθεση διερευνά την ποικιλομορφία των εικόνων που διακινούνταν στον ελληνορθόδοξο χώρο από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα, μέσα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη. Η έννοια του χώρου αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως γεωγραφική ενότητα αλλά, κυρίως, ως κοινωνική κατασκευή την οποία συνέχει η αντίληψη της κοινότητας που δημιουργούσε η ορθόδοξη ταυτότητα και μοιράζονταν πληθυσμοί με διαφορετικές παραδόσεις, πολιτική υπόσταση, ακόμη και γλώσσα. Το κοινό βυζαντινό υπόβαθρο δημιουργούσε μια ενιαία παρακαταθήκη εικονογραφικών θεμάτων και τεχνικών λύσεων που εμπλουτίζονταν διαρκώς και με ποικίλους τρόπους σε κάθε κέντρο παραγωγής, χωρίς ωστόσο να διαρρηγνύονται οι κοινές συνιστώσες που επέτρεπαν τη διακίνηση των εικόνων από τόπο σε τόπο και την κοινή χρήση τους στον ίδιο λατρευτικό χώρο από την Ρωσία και την Ουκρανία ως τα Επτάνησα, την Κρήτη και την Μικρά Ασία. 

Διαδρομές Εικόνων 17ος - 19ος αιώνας

Η έκθεση προσφέρει τη δυνατότητα να παρουσιαστούν στο κοινό πολυάριθμα σημαντικά έργα από τις αποθήκες του Μουσείου Μπενάκη, τα περισσότερα παλαιές και νέες δωρεές ιδιωτών που συνεχίζουν να εμπλουτίζουν με τις προσφορές τους τις μουσειακές συλλογές. Ανάμεσά τους ξεχωριστή θέση  έχουν οι εξαιρετικής ποιότητας και ποικιλίας εικόνες της συλλογής της Ρένας Ανδρεάδη.

Οι ενότητες της έκθεσης

Α. Στην πρώτη ενότητα παρουσιάζονται τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής εικόνων. Εκπροσωπούνται η Κρήτη και τα Επτάνησα, το Άγιο Όρος και η Μακεδονία, η Ήπειρος, ο χώρος του Αιγαίου,  η Μόσχα, το Γιάροσλαβ, αλλά και μεγάλα προσκυνήματα, τοπικά και υπερτοπικά, όπως οι Άγιοι Τόποι και η Ευαγγελίστρια της Τήνου.

Β. Ιδιαίτερη ενότητα συγκροτούν τα έργα ιδιωτικής ευλάβειας, στα οποία εκφράζονται οι ιδιαίτερες αισθητικές προτιμήσεις και λατρευτικές πρακτικές των παραγγελιοδοτών. Αγαπημένοι προστάτες άγιοι, αντίγραφα θαυματουργών έργων και τοπικές λατρείες εκφράζουν την ποικιλομορφία εικονογραφίας και ύφους αλλά και την επικοινωνία μεταξύ περιοχών με πυκνούς ορθόδοξους πληθυσμούς και εκκλησιαστικά κέντρα.

Γ. Οι διαφορετικοί τρόποι πρόσληψης και αφομοίωσης στοιχείων από τη δυτική ζωγραφική εξετάζονται στην επόμενη ενότητα. Οι πολύμορφες εκφάνσεις του διαλόγου με τη δυτική τέχνη αναδεικνύουν συγχρόνως τις ιδιαίτερες πολιτικές συνθήκες και την εμπορική δραστηριότητα κάθε περιοχής.

Δ. Οι εικόνες βρίσκονταν στο επίκεντρο των συλλεκτικών ενδιαφερόντων του Αντώνη Μπενάκη, ήδη από την εποχή που κατοικούσε στην Αλεξάνδρεια. Η θέση των εικόνων στη συγκρότηση της συλλογής του, ο τρόπος έκθεσής τους στην πρώτη μουσειολογική διάρθρωση του Μουσείου, το 1931, αλλά και η σκοτεινή πλευρά του συλλεκτισμού, με την προσθήκη πλαστών υπογραφών ή τη δημιουργία πλαστών έργων, σχολιάζονται στην έκθεση.

Ε. Η τελευταία ενότητα εστιάζει στην εν εξελίξει τεχνική ανάλυση των ρωσικών εικόνων του Μουσείου Μπενάκη που υλοποιείται από το Τμήμα Συντήρησης, στο πλαίσιο του ERC RICONTRANS. Η μελέτη έρχεται να συμπληρώσει τις μακροχρόνιες έρευνες που διεξάγει το Μουσείο πάνω στην τεχνολογία των εικόνων και προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την κατανόηση της τεχνικής και των υλικών αλλά και για την συντήρηση των έργων. Οι επισκέπτες έχουν την σπάνια ευκαιρία να προσεγγίσουν σε βάθος επιλεγμένα έργα μέσα από τον φακό του στερεομικροσκοπίου.

Η έκθεση είναι μέρος του έργου RICONTRANS, το οποίο έχει λάβει χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC) στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ορίζοντας 2020 βάσει συμφωνίας επιχορήγησης με αριθμό 818791.

Info: Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) | 8/12/22-5/2/23 | Ώρες λειτουργίας: Πεμ., Κυρ.: 10 π.μ. - 6 μ.μ., Παρ., Σαβ.: 10 π.μ. - 10 μ.μ. | Είσοδος ελεύθερη

Διαβάστε Επίσης

Περισσότερες πληροφορίες

Μουσείο Μπενάκη - Κτίριο οδού Πειραιώς

Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου
  • Εικαστικά

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

"Welcome to the Uncanny": Το 19ο ADAF επιστρέφει την άνοιξη

Το φεστιβάλ προσκαλεί καλλιτέχνες, θεωρητικούς, δημιουργούς και επισκέπτες να εισέλθουν σε έναν ανοίκειο κόσμο.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
27/01/2023

Ξεναγηθείτε δωρεάν στο Μουσείο Φιλελληνισμού

Το Μουσείο Φιλελληνισμού ανοίγει τις πόρτες του για να γνωρίσετε τις συλλογές του δωρεάν.

Η επίδραση της τεχνολογίας στη σύγχρονη ζωή μέσα από τις νέες εκθέσεις του ΕΜΣΤ

Ο καινούργιος κύκλος των χειμερινών ατομικών εκθέσεων του μουσείου εγκαινιάζεται στα τέλη αυτής της εβδομάδας, με μια περφόρμανς από τη Hannah Toticki.

"Γνόφος αγνωσίας": Η γοητεία της μυστικιστικής ζωγραφικής παράδοσης

Ο τίτλος της έκθεσης του Κωνσταντίνου Καλογερόπουλου αναφέρεται σε ένα μυστικιστικό κείμενο του 14ου αιώνα γραμμένο από έναν ανώνυμο Άγγλο μοναχό.

"Without Which, Not / Sine Qua Non": Μία καλλιτεχνική απόπειρα αυτοπροσδιορισμού

Ο κοινός εννοιολογικός άξονας που ενώνει το έργο των Μαρίας Σταμάτη και Κώστα Βίττη, είναι η επιθυμία τους να αναγνώ-σουν και να εν-νοηματώσουν τα όρια της έκφρασης.

Οι "από σκουριά και αλμύρα" πίνακες του Γιάννη Μίχα

Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών Πειραιά.