Η ομαδική έκθεση των Τσέχων καλλιτέχνων Eva Kotatkova, Zbynek Baladran και Tomas Svodoba, αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας εκθέσεων που αφορά τις σύγχρονες Ευρωπαϊκές κρίσεις.
H State of Concept παρουσιάζει την έκθεση “Notes on a European Language” (12 -25 Οκτωβρίου) σε επιμέλεια της Ηλιάνας Φωκιανάκη. Η ομαδική έκθεση των Τσέχων καλλιτέχνων Eva Kotatkova, Zbynek Baladran και Tomas Svodoba, αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας εκθέσεων που αφορά τις σύγχρονες Ευρωπαϊκές κρίσεις, η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο με την έκθεση του Jonas Staal “Μετά την Ευρώπη” και θα τελειώσει τον Νοέμβριο με την έκθεση του Δανού ζωγράφου Alexander Tovborg “Ο βιασμός της Ευρώπης”.
Την Τρίτη 11/10 η επιμελήτρια θα συνομιλήσει με τους καλλιτέχνες στις 7 μ.μ., πριν τα εγκαίνια της έκθεσης στις 8.30 μ.μ.
Η έκθεση “Notes on a European Language” σχολιάζει τις σχέσεις εξουσίας μέσα από την γλώσσα του φιλμ. Οι τρεις Τσέχοι καλλιτέχνες που παρουσιάζονται, χρησιμοποιούν διαφορετικές αφετηρίες για να σκιαγραφήσουν μέσα από την δουλειά τους μια σύγχρονη κοινή Ευρωπαϊκή γλώσσα: αυτή της προπαγανδιστικής εξουσίας της εικόνας. Τα έργα καταφέρνουν να περιγράψουν την ιδέα του “πανευρωπαϊσμού” ως πια μάταιη, υπογραμμίζοντας μια κοινή γλώσσα της εξουσίας που πλέον δεν ενώνει αλλά διχάζει την Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια οι φωνές που υποστηρίζουν την ευρωπαϊκή ιδέα είναι λιγότερες, και κάποιες φορές διφορούμενες. Αυτό που προωθείται ως ευρωπαϊκή κατευθυνση πλέον σχετίζεται ελάχιστα με τα ιδεώδη της δεκαετίας του ‘90, που προωθούσαν την Ευρώπη ως ενωμένη κάτω από κοινά ιδανικά ισότητας, ανεξιθρησκείας, πολυεθνικότητας και ελευθερίας λόγου. Τώρα η Ευρώπη φαντάζει ως μια ήπειρος που απλά απαρτίζεται από χώρες που καθεμία ενδιαφέρεται μόνο για την προστασία των ενδιαφέροντων της, την εκπλήρωση της πολιτικής και οικονομικής της ατζέντας και μιας Ευρώπης που ανέχεται –αν όχι προωθεί σε κάποιες περιπτώσεις- ρητορικές μίσους, διχασμού και κλειστών συνόρων.
Mε το έργο της Εύα Κοτάτκοβα, “The Judicial Murder of Jakob Mohr” είμαστε μάρτυρες μιας παράδοξης δίκης: αυτής του καλλιτέχνη Jakob Mohr. Έγκλειστος σε ψυχιατρική κλινική στις αρχές του περασμένου αιώνα, ο καλλιτέχνης αποτελεί μια εξαιρετική φωνή της art brut. Το έργο της Κοτάτκοβα χρησιμοποιεί ως εναρκτήριο σημείο ένα σχέδιο του εικαστικού, με τίτλο “the Judicial Murder” για να παρουσιάσει μια φαντασιακη δίκη όπου ο Mohr είναι όχι μόνο εικαστικός αλλά και εγκληματίας και ο οποίος προσπαθεί να προπαγανδίσει υπέρ αισθητικής και τέχνης. Το φορμάτ της δίκης είναι τόσο σύγχρονο που δημιουργεί άμεσα συσχετισμούς με την σύγχρονη επιβολή εξουσίας από το κράτος αλλά και τις άγριες πολιτικές λιτότητας.
Το φιλμ “To be framed” του Ζμπύνεκ Μπάλαντραν, που δημιουργήθηκε για το Ολλανδικό φεστιβάλ Σονμπεκ αυτό το καλοκαίρι, γυρίστηκε σε μια πρώην στρατιωτική βάση, με αρχικό σκοπό να αποτελέσει μια σκέψη και μια πρόθεση σχετικά με τον πόλεμο. Το έργο εξελίχθηκε σε σχόλιο για την συμβολική βία, υπονοώντας τις δυνατότητες της κινούμενης εικόνας να μετατραπεί σε ένα μέσο βίας. Μια ομάδα παιδιών, διηγούνται κάτι που ακούγεται σαν μανιφέστο, απαιτώντας να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη τους. Ζητούν από τον θεατή να τα κατανοήσει: «Πρέπει να μας αναγνωρίσετε, έχουμε ανάγκη την επιβεβαίωση, δεν γίνεται να μην εισακουστούμε. Πρέπει να μας παρουσιάσετε σωστά και για αυτό χρειάζεται μια μετάφραση.
Μια καλή μετάφραση είναι το πρώτο βήμα για αναγνώριση» δηλώνουν. Τα λόγια τους δημιουργούν συνδέσεις με τωρινά γεγονότα: οι αγγελικές παρουσίες τους σε αυτό το περιβάλλον θα μπορούσαν να είναι πραγματικές ή μεταφορικές. Δεν είναι ξεκάθαρο τι αυτά τα παδιά αντιπροσωπεύουν, και ο θεατής αναρωτιέται αν το έργο είναι ένας συμβολισμός για την προφυγική κρίση, ή τα εργατικά δικαιώματα, ή τις αρκοδεξιές φωνές στην Ευρώπη. Όταν όμως τα παιδιά δηλώνουν: “Προσέξτε, μάθετε από τη βία» ότι κι αν αναρωτιόμαστε ως θεατές γίνεται μια σκέψη περιττή. Αυτό που ως τώρα φαντάζει απλά μια ομάδα παιδιών, μετατρέπεται αμέσως στην προσωποπόιηση μιας επικίνδυνης μορφής εξουσίας: συτής της άκακης αγαθοσύνης.
Το φίλμ του Τόμας Σβόντομπα, “Like a Movie”, συνεχίζει σε μια παρεμφερή λογική, προτείνοντας την ταινία ως μια οπτική περιγραφή ενός μέσου που επηρεάζει την σύγχρονη ζωή μέσα από την ιδιαίτερη γλώσσα του. Αυτό που ο Σβόντομπα στοχεύει είναι ο θεατής να χαθεί μέσα στον ενδιάμεσο τόπο της ζωής και της ταινίας. Παρ’ όλο που ο κόσμος του φιλμ και η πραγματικότητα είναι δύο διαφορετικές διαστάσεις, οι μιμητικοί μηχανισμοί του φιλμ πολλές φορές δημιουργούν σύγχυση στον θεατή και ο διαχωρισμός μεταξύ καταγραφής πραγματικότητας και καταγραφής σεναρίου παραμένει θολός. Με το να χρησιμοποιεί την τεχνολογία του φιλμ, ο Τόμας Σβόντομπα δημιουργεί ένα οπτικό ημερολόγιο της καθημερινότητας, υπογραμμίζοντας την δύναμη της εικόνας και την σύγχρονη συνθήκη του να “χάνεσαι, υπνωτίζεσαι, πρακινείσαι” μπροστά από μια οθόνη, σε έναν τόπο μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας.
Και τα τρια φίλμ καταφέρνουν να φέρουν στο προσκήνιο το καθένα με τον δικό του τρόπο, κάτι που αποτελούσε πολιτικό μύθο των σκληρών καθεστώτων: την χρήση της προπαγάνδας μέσω οπτικών εργαλείων. Μέσα από τις «καταθέσεις» τους όσον αφορά τι είναι το προπαγανδιστικό χαρακτηριστικό της εικόνας, υπονοούν πως αυτοί οι μηχανισμοί της οπτικής γλώσσας, αναδύονται στην σύγχρονη Ευρώπη, επιβεβαίωνοντας σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές θεωρίες που τονίζουν πως τέτοιες πρακτικές προπαγάνδας μπορούμε να βρούμε στην καρδιά των δημοκρατικών κοινωνιών.
Οι προβολές διαρκούν συνολικά 2 ώρες.
Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με τον οργανισμό Are και στηρίζεται από τον Δήμο της Πράγας και το Υπουργείο Πολιτισμού της Τσεχίας.
State of Concept, Τούσα Μπότσαρη 19, Κουκάκι, 2130 318576, info@stateofconcept.org
