Βραβείο σεναρίου και αντρικής ερμηνείας στις Κάνες για ένα αριστοτεχνικά σκηνοθετημένο και σεναριακά κεντημένο κοινωνικό δράμα πολλαπλών αναγνώσεων, το οποίο «ξαναδιαβάζει» δημιουργικά το αριστουργηματικό θεατρικό του Άρθουρ Μίλερ.
Ο Γουίλι Λόμαν αποτελεί εμβληματική μορφή του σύγχρονου θεάτρου. Όχι μόνο γιατί είναι ένας γραμμένος με βάθος κι ευαισθησία χαρακτήρας, αλλά γιατί, ως πρωταγωνιστής του έργου του Άρθουρ Μίλερ «Ο Θάνατος του εμποράκου», αντιπροσωπεύει ιδανικά το ανθρώπινο κόστος της μεταμόρφωσης της Αμερικής σε αυτό που γνωρίζουμε σήμερα: τη μεταπολεμική κοινωνία της αφθονίας, της κατανάλωσης, του ανταγωνισμού και μιας νέας μεσοαστικής τάξης. Μιας τάξης απελευθερωμένης από το αγροτικό κι εργατικό παρελθόν της, δομημένη πάνω σε φιλελεύθερες σχέσεις κι εμφορούμενη από νέες ηθικές αξίες. Έχοντας φτάσει πλέον μέχρι την Τεχεράνη, η παγκοσμιοποίηση τη μεταμορφώνει με το ρυθμό που η αστική Αμερική άλλαζε όψη (και ψυχή) την εποχή των Λόμαν και Μίλερ.
Έτσι ο «Εμποράκος» του Ασγκάρ Φαραντί ξεκινάει με μια πολυκατοικία στα όρια της κατάρρευσης, γεγονός που αναγκάζει τον δάσκαλο Εμάντ και τη σύζυγό του Ράνα να μετακομίσουν. Το νεαρό ζευγάρι, το οποίο υποδύεται τους Γουίλι και Λίντα Λόμαν σε ένα ερασιτεχνικό ανέβασμα του «Θανάτου του εμποράκου», βρίσκει ένα βολικό καινούργιο διαμέρισμα, από το οποίο όμως η προηγούμενη ένοικος δεν έχει μαζέψει ακόμη τα πράγματά της. Αναζητώντας τη, θα μάθουν πως πρόκειται για μια γυναίκα «με πολλούς αρσενικούς επισκέπτες», ένας από τους οποίους θα περάσει από το διαμέρισμα σε λάθος στιγμή και θα βρει μόνη τη Ράνα στο μπάνιο.
Η εξέλιξη θα αναστατώσει την ευαίσθητη ισορροπία του ζευγαριού και θα σπρώξει τον Εμάντ στην πεισματική αναζήτηση του εισβολέα. Ενός άλλου εμποράκου/Γουίλι Λόμαν όπως αποδεικνύεται, παγιδευμένου στις δικές του ενοχές και αυταπάτες. Μπορεί ο Εμάντ, άνθρωπος της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, να τον καταλάβει αφού μάλιστα «τον υποδύεται» στη θεατρική σκηνή; Ο σκηνοθέτης του αριστουργηματικού «Ένας Χωρισμός» συνεχίζει να στοχάζεται πάνω σε αρχετυπικά ηθικά διλήμματα, τοποθετώντας τα σταθερά σε συγκεκριμένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Με διακριτικές σκηνοθετικές παρεμβάσεις πλουτίζει σκηνή τη σκηνή το σεναριακά πολυεπίπεδο δράμα του, που εξαρχής οριοθετεί το αυστηρό θεοκρατικό και φαλλοκρατικό βλέμμα υπό το οποίο εξελίσσεται.
Από τα κοντινά πλάνα στις ρωγμές του τοίχου μέχρι το πώς στρώνει η Ράνα το κρεβάτι (πώς πετάει το μαξιλάρι του Εμάντ), από τις σιωπές και τα βλέμματα μέχρι τις θεατρικές μεταμφιέσεις, περιπλέκει όλο και ασφυκτικότερα το αδιέξοδο δράμα των χαρακτήρων, περιγράφοντας έναν προς έναν τους λόγους του ηθικού και του ψυχολογικού εγκλωβισμού τους. (Μέσω του εισβολέα ο Εμάντ εκδικείται στην πραγματικότητα τη Ράνα;) Τέλος, ανανεώνει ευρηματικά τα θαρραλέα ερωτήματα του Άρθουρ Μίλερ και κοιτάζει στα μάτια το θλιμμένο ιρανικό (νεο-αμερικανικό) όνειρο, κερδίζοντας τα βραβεία σεναρίου και αντρικού ρόλου στις Κάνες, όπως και μια θέση στη βραχεία λίστα των εννέα υποψηφίων για το ξενόγλωσσσο Όσκαρ ταινιών.
Ιράν, Γαλλία. 2016. Διάρκεια: 125΄. Διανομή: SEVEN FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Εμποράκος
Ο Εμάντ και η Ράνα, ένα μεσοαστικό ζευγάρι που συμμετέχει στο ερασιτεχνικό ανέβασμα του θεατρικού «Ο Θάνατος του Εμποράκου», αναγκάζονται να μετακομίσουν. Στο νέο τους διαμέρισμα όμως θα βρεθούν μπροστά σε μια δυσάρεστη έκπληξη που έχει να κάνει με την προηγούμενη ένοικό του.
