Η σύγκρουση ανάμεσα σε Ισραήλ και Παλαιστίνη, έχει μακρά και σύνθετη ιστορία, με βαθιές πολιτικές, κοινωνικές και ανθρώπινες διαστάσεις. Η κλιμάκωση της βίας από το 2023 και ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας έφεραν ξανά την περιοχή στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας, με τις συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό να βρίσκονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας συζήτησης.
Πέρα όμως από τις ειδήσεις, τις πολιτικές αποφάσεις και τις αναλύσεις, υπάρχει και ο κινηματογράφος. Μέσα από τη μυθοπλασία και το ντοκιμαντέρ, σκηνοθέτες από διαφορετικές χώρες και αφετηρίες, επιχειρούν να καταγράψουν την εμπειρία του πολέμου, την καθημερινότητα των ανθρώπων, την απώλεια και τις μνήμες που αφήνει πίσω της η βία.
Οι ταινίες αυτές δεν αφηγούνται όλες την ίδια ιστορία ούτε προσεγγίζουν τα γεγονότα από την ίδια οπτική. Κάποιες εστιάζουν στην καθημερινότητα των Παλαιστινίων, άλλες εξερευνούν το τραύμα του πολέμου μέσα από την ισραηλινή κοινωνία, ενώ ορισμένες καταγράφουν άμεσα όσα συμβαίνουν στο πεδίο. Η αξία τους βρίσκεται στην ποικιλία αυτών των προσεγγίσεων, καθώς προσφέρουν αφορμές για προβληματισμό και βαθύτερη κατανόηση.
Ο κινηματογράφος δεν μπορεί από μόνος του να σταματήσει έναν πόλεμο ή να δώσει λύσεις σε μια σύγκρουση δεκαετιών. Μπορεί, ωστόσο, να φέρει στο προσκήνιο ιστορίες που κινδυνεύουν να χαθούν μέσα στην ροή της επικαιρότητας, να μας φέρει πιο κοντά στις εμπειρίες των ανθρώπων και να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη. Με αφετηρία τη "Λωρίδα της Γάζας: Η εξόντωση", ακολουθούμε μια κινηματογραφική διαδρομή μέσα από έργα που επιχειρούν να φωτίσουν διαφορετικές όψεις της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.
Γάζα: Η Λωρίδα της Εξόντωσης (2026)
Το ντοκιμαντέρ "Gaza, La Franja del exterminio”, σε σκηνοθεσία και σενάριο του Μεξικανού Ραφαέλ Ράνγκελ, καταγράφει την καθημερινότητα των αμάχων στη Γάζα μέσα από εικόνες βομβαρδισμών, καταστροφής και εκτοπισμού. Με φωτογραφία του Μαχμούντ Μ. Ζαγκούτ, η μεξικανική παραγωγή διάρκειας 102 λεπτών αποφεύγει τις συνεντεύξεις και την αφήγηση, αφήνοντας τις εικόνες να μεταφέρουν την εμπειρία των ανθρώπων που αναζητούν καταφύγιο στη Ράφα. Ανάμεσα στις στιγμές που ξεχωρίζουν είναι η παρουσία της 16χρονης Νουρ, η οποία τραγουδά για την Παλαιστίνη. Μέσα από αυτή την άμεση καταγραφή, η ταινία επιχειρεί να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη όχι μόνο την καταστροφή, αλλά και τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τις εικόνες του πολέμου. Παραγωγή New Star Art Cinema, Μεξικό 2024.
NAZA (2026)
Το ερευνητικό ντοκιμαντέρ NAZA, σε σκηνοθεσία των Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ, εξετάζει τους μηχανισμούς πίσω από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας. Μέσα από τις μαρτυρίες 24 Ισραηλινών που υπηρέτησαν στον στρατό και σε υπηρεσίες πληροφοριών, η ταινία φωτίζει τη χρήση συστημάτων παρακολούθησης και τεχνητής νοημοσύνης για την επιλογή στόχων, καθώς και τις συνέπειες αυτών των πρακτικών για τον άμαχο πληθυσμό. Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν υπό άκρα μυστικότητα, τη νύχτα, σε ταράτσες του Τελ Αβίβ, δίνοντας στις μαρτυρίες έναν ιδιαίτερα λιτό και ατμοσφαιρικό χαρακτήρα. Η παραγωγή υπογράφεται από τον The Guardian και την JW Films, ενώ εκτελεστικός παραγωγός είναι ο Τζόναθαν Γκλέιζερ (The Zone of Interest). Το ντοκιμαντέρ απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας το 2026.
Κάποτε στη Γάζα (Once Upon a Time in Gaza, 2025)
Οι Παλαιστίνιοι δίδυμοι σκηνοθέτες Αράμπ Νάσερ και Ταρζάν Νάσερ, επιστρέφουν στη Γάζα του 2007, μέσα από την ιστορία του Γιαχία, ενός νεαρού φοιτητή που αναπτύσσει φιλία με τον Οσάμα, ιδιοκτήτη εστιατορίου. Οι δυο τους αρχίζουν να διακινούν ναρκωτικά μαζί με τις παραδόσεις φαγητού, μέχρι που έρχονται αντιμέτωποι με έναν διεφθαρμένο αστυνομικό. Η γαλλική, παλαιστινιακή, γερμανική και πορτογαλική συμπαραγωγή απέσπασε το βραβείο σκηνοθεσίας στο τμήμα Un Certain Regard του Φεστιβάλ Καννών.
Put Your Soul on Your Hand and Walk (2025)
Το ντοκιμαντέρ της Ιρανής σκηνοθέτιδας Σεπίντε Φαρσί, καταγράφει τη ζωή στη Γάζα μέσα από βιντεοκλήσεις με την 25χρονη Παλαιστίνια φωτορεπόρτερ και ποιήτρια Φατίμα Χασούνα. Οι συνομιλίες τους δημιουργούν ένα προσωπικό χρονικό της καθημερινότητας υπό τους βομβαρδισμούς και τον αποκλεισμό. Η ταινία απέκτησε τραγικό χαρακτήρα όταν η Χασούνα σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή στις 16 Απριλίου 2025, μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της ταινίας στο Φεστιβάλ Καννών. Η γαλλο-παλαιστινιακή και ιρανική παραγωγή έχει διάρκεια περίπου 113 λεπτών και παρουσιάστηκε στο πρόγραμμα ACID του Φεστιβάλ Καννών το 2025.
Palestine 36 (2025)
Η Ανναμαρί Τζασίρ, μεταφέρει την ιστορία στην Παλαιστίνη του 1936, κατά τη διάρκεια της μεγάλης αραβικής εξέγερσης ενάντια στη βρετανική αποικιακή κυριαρχία. Μέσα από τα μάτια του νεαρού Γιουσούφ, ο οποίος κινείται ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και το επαρχιακό του σπίτι, η ταινία εξετάζει τις απαρχές και τις ρίζες μιας μακρόχρονης ιστορικής σύγκρουσης. Πρόκειται για μια μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή (Παλαιστίνη, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιορδανία, Δανία, Νορβηγία) με πρωταγωνιστές τους Χιάμ Αμπάς, Σάλεχ Μπάκρι, Τζέρεμι Άιρονς, Λίαμ Κάνινγκχαμ και Ρόμπερτ Αραμάγιο. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τορόντο, απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ του Τόκιο και έφτασε μέχρι τη βραχεία λίστα των Βραβείων Όσκαρ.
Καμία Άλλη Γη (No Other Land, 2024)
Το βραβευμένο ντοκιμαντέρ αποτελεί συνεργασία των Παλαιστινίων ακτιβιστών Μπασέλ Άντρα και Χαμντάν Μπαλάλ με τους Ισραηλινούς δημοσιογράφους και δημιουργούς Γιουβάλ Αβραάμ και Ρέιτσελ Σορ. Η παλαιστινιακή και νορβηγική συμπαραγωγή καταγράφει σε πρώτο πρόσωπο τον αγώνα των κατοίκων της Μασάφερ Γιάτα, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ενάντια στις βίαιες κατεδαφίσεις κατοικιών και τον εκτοπισμό τους. Ο Μπασέλ Άντρα έγινε ο πρώτος Παλαιστίνιος σκηνοθέτης που κέρδισε βραβείο Όσκαρ, αναδεικνύοντας τη δύναμη του κινηματογράφου πέρα από σύνορα.
From Ground Zero (2024)
Το κινηματογραφικό εγχείρημα που συντόνισε ο Παλαιστίνιος σκηνοθέτης Ρασίντ Μασαράουι, συγκεντρώνει 22 ταινίες μικρού μήκους από δημιουργούς που ζουν στη Γάζα. Μέσα από ντοκιμαντέρ, μυθοπλασία, animation και πειραματικές αφηγήσεις, οι δημιουργοί αποτυπώνουν την καθημερινότητα, τον φόβο, την απώλεια αλλά και τις στιγμές αντοχής μέσα στον πόλεμο. Η παλαιστινιακή παραγωγή, διάρκειας περίπου 112 λεπτών, επιλέχθηκε ως η επίσημη συμμετοχή της Παλαιστίνης για τα Όσκαρ του 2025.
To a Land Unknown (2024)
Ο σκηνοθέτης Μάχντι Φλάιφελ, αφηγείται την ιστορία δύο Παλαιστίνιων προσφύγων, του Τσατίλα και του Ρέντα, οι οποίοι ζουν στην Αθήνα και προσπαθούν να συγκεντρώσουν χρήματα για πλαστά διαβατήρια, ώστε να φύγουν για τη Γερμανία. Όταν τα σχέδιά τους καταρρέουν, αναγκάζονται να στραφούν σε επικίνδυνες επιλογές. Η διεθνής συμπαραγωγή, στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα, συνδέει την εμπειρία της προσφυγιάς με την επισφάλεια και τον αγώνα για μια καλύτερη ζωή.
Passing Dreams / Διαβατάρικα Όνειρα (2024)
Εδώ ο Ρασίντ Μασαράουι, ακολουθεί τον 12χρονο Σάμι, ο οποίος ζει σε έναν προσφυγικό καταυλισμό στη Δυτική Όχθη. Όταν το ταχυδρομικό του περιστέρι - το οποίο προοριζόταν για να στέλνει μηνύματα στον φυλακισμένο πατέρα του - δραπετεύει, ο Σάμι πείθει τον θείο του και την ξαδέρφη του να ξεκινήσουν ένα ταξίδι αναζήτησης. Η διαδρομή τους μέσα από τη Βηθλεέμ, την Ιερουσαλήμ και τη Χάιφα μετατρέπεται σε ένα τρυφερό road movie, μια ιστορία ενηλικίωσης που αναδεικνύει την παράλογη καθημερινότητα, τους περιορισμούς, αλλά και την ανθεκτικότητα των Παλαιστινίων. Η ταινία αποτελεί μια διεθνή συμπαραγωγή της Παλαιστίνης, της Γαλλίας, της Σουηδίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Καναδά.
Notes on Displacement (2022)
Το ντοκιμαντέρ του Παλαιστίνιου σκηνοθέτη Χάλεντ Τζαράρ, παρακολουθεί την πορεία μιας παλαιστινιακής οικογένειας προσφύγων στην προσπάθειά της να φτάσει στην Ευρώπη. Εστιάζει στην αβεβαιότητα, στους κινδύνους και στις προσωπικές απώλειες που την συνοδεύουν, διευρύνοντας τη θεματική του αφιερώματος από την εμπειρία του πολέμου στις συνέπειες του για όσους αναζητούν ασφάλεια μακριά από την πατρίδα τους.
Gaza Mon Amour (2020)
Σε αυτή την ταινία, οι σκηνοθέτες Ταρζάν και Αράμπ Νάσερ, αφηγούνται την ιστορία του Ίσα, ενός 60χρονου ψαρά στη Γάζα, ο οποίος ερωτεύεται τη Σιχάμ, μια μοδίστρα της τοπικής αγοράς. Όταν ανακαλύπτει στα δίχτυα του ένα αρχαίο άγαλμα του Απόλλωνα, η ζωή του περιπλέκεται απροσδόκητα. Η παλαιστινιακή, γαλλική, γερμανική, πορτογαλική και καταριανή συμπαραγωγή συνδυάζει την τρυφερότητα, το χιούμορ και τον μαγικό ρεαλισμό, σκιαγραφώντας παράλληλα τις δυσκολίες της ζωής στη Γάζα.
The Viewing Booth (2019)
Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης Ραανάν Αλεξαντρόβιτς, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι θεατές ερμηνεύουν εικόνες πολέμου και κατοχής. Στο ντοκιμαντέρ, η νεαρή Αμερικανίδα Μαΐα Λέβι παρακολουθεί βίντεο από την καθημερινότητα των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και καταγράφει τις αντιδράσεις της. Η ταινία εστιάζει στις προκαταλήψεις, στις πεποιθήσεις και στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η αντίληψή μας για όσα βλέπουμε.
Foxtrot (2017)
Ο σκηνοθέτης Σάμουελ Μαόζ, αφηγείται την ιστορία ενός ζευγαριού που πληροφορείται ότι ο γιος του, ο οποίος υπηρετεί στον στρατό, σκοτώθηκε. Καθώς η οικογένεια προσπαθεί να διαχειριστεί την απώλεια, η αφήγηση μεταφέρεται στο απομονωμένο στρατιωτικό φυλάκιο όπου υπηρετεί ο νεαρός. Η ισραηλινή παραγωγή συνδυάζει το οικογενειακό δράμα με τον παραλογισμό της στρατιωτικής πραγματικότητας και απέσπασε τον Αργυρό Λέοντα του Μεγάλου Βραβείου της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας.
3000 Nights (2015)
Η σκηνοθέτιδα Μάι Μασρί, αφηγείται την ιστορία μιας νεαρής Παλαιστίνιας δασκάλας, η οποία φυλακίζεται σε ισραηλινή φυλακή και γεννά εκεί το παιδί της. Μέσα από τη ζωή της πίσω από τα κάγκελα, η ταινία εξετάζει την επιβίωση, τη μητρότητα και την αλληλεγγύη μεταξύ γυναικών κρατουμένων, σε μια δραματική ιστορία εμπνευσμένη από πραγματικές εμπειρίες.
The Wanted 18 (2014)
Ο Παλαιστίνιος δημιουργός Άμερ Σομάλι και ο Καναδός σκηνοθέτης Πολ Κόουαν, συνδυάζουν animation, συνεντεύξεις και αρχειακό υλικό για να αφηγηθούν την αληθινή ιστορία 18 αγελάδων που αγόρασαν κάτοικοι της Μπεϊτ Σαχούρ, στη Δυτική Όχθη, κατά την Πρώτη Ιντιφάντα. Η προσπάθεια της κοινότητας να παράγει ανεξάρτητα γάλα μετατρέπεται σε μια απρόσμενη αναμέτρηση με τις ισραηλινές αρχές.
5 Broken Cameras (2011)
Το ντοκιμαντέρ του Παλαιστίνιου Εμάντ Μπουρνάτ και του Ισραηλινού Γκάι Νταβίντι, καταγράφει τις διαδηλώσεις και την καθημερινότητα στο παλαιστινιακό χωριό Μπιλίν, στη Δυτική Όχθη, μέσα από την κάμερα του ίδιου του Μπουρνάτ. Καθώς οι κάμερες καταστρέφονται η μία μετά την άλλη, η προσωπική καταγραφή μετατρέπεται σε χρονικό της αντίστασης, της οικογενειακής ζωής και της σύγκρουσης. Η ταινία ήταν υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.
Tears of Gaza (2010)
Η Νορβηγίδα σκηνοθέτιδα Βίμπεκε Λόκεμπεργκ, δημιουργεί ένα ντοκιμαντέρ για τις επιπτώσεις της ισραηλινής στρατιωτικής επίθεσης στη Γάζα κατά τον πόλεμο του 2008–2009. Μέσα από εικόνες που κατέγραψαν Παλαιστίνιοι εικονολήπτες κατά τη διάρκεια και μετά τις επιθέσεις, η ταινία εστιάζει στους αμάχους, στα νοσοκομεία και στα ίχνη της καταστροφής.
Λεμονόδεντρο (Lemon Tree, 2008)
Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης Εράν Ρίκλις αφηγείται την ιστορία της Σάλμα, μιας Παλαιστίνιας χήρας που αγωνίζεται να σώσει τον λεμονόκηπό της, όταν οι ισραηλινές αρχές τον θεωρούν απειλή για την ασφάλεια του νέου γείτονά της, ενός υπουργού Άμυνας. Με πρωταγωνίστρια την Χιάμ Αμπάς, η ιστορία αναδεικνύει τις συνέπειες της πολιτικής σύγκρουσης μέσα από μια προσωπική διαμάχη για τη γη, τη μνήμη και την αξιοπρέπεια.
Βαλς με τον Μπασίρ (Waltz with Bashir, 2008)
Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης Άρι Φόλμαν συνδυάζει animation και ντοκιμαντέρ για να ανασυνθέσει τις μνήμες του από τον πόλεμο του Λιβάνου το 1982. Όταν αρχίζει να βασανίζεται από εφιάλτες και συνειδητοποιεί ότι έχει κενά στη μνήμη του, αναζητά παλιούς συμπολεμιστές για να καταλάβει τι συνέβη. Η ταινία εξερευνά το τραύμα, τη μνήμη και την ευθύνη στον πόλεμο, ενώ απέσπασε διεθνή αναγνώριση και υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.
Παράδεισος Τώρα (Paradise Now, 2005)
Ο Παλαιστίνιος σκηνοθέτης Χανί Αμπού-Ασάντ ακολουθεί δύο φίλους, τον Σαΐντ και τον Χαλίντ, οι οποίοι στρατολογούνται για να πραγματοποιήσουν επίθεση αυτοκτονίας στο Ισραήλ. Όταν το σχέδιό τους ανατρέπεται, αρχίζουν να αμφισβητούν την αποστολή και τις επιλογές τους. Με πρωταγωνιστές τους Καΐς Νασέφ και Αλί Σουλιμάν, η ταινία προσεγγίζει τα κίνητρα και τα διλήμματα πίσω από την πολιτική βία. Κέρδισε τη Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και ήταν υποψήφια για Όσκαρ στην ίδια κατηγορία.
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
