Φεστιβάλ Επιδαύρου, ο απαραίτητος οδηγός: Τι θα δούμε φέτος σε αρχαίο θέατρο, Μικρή Επίδαυρο και αρχαίο στάδιο

Από τις 20 Ιουνίου έως και τις 29 Αυγούστου, προγραμματίζονται οι φετινές εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Επιδαύρου, στο οποίο θα δούμε όχι μόνο τις καθιερωμένες παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας και κωμωδίας, αλλά και όπερα, χορό και μουσικές περφόρμανς από ΄Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες. Οι εκδηλώσεις θα φιλοξενηθούν στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στο μικρό θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου αλλά και στο αρχαίο στάδιο της Επιδαύρου.

"Μήδεια" (20/6)

Ξεχωριστή η φετινή έναρξη, καθώς η Εθνική Λυρική Σκηνή αναβιώνει τη θρυλική όπερα του Κερουμπίνι, 65 χρόνια μετά την ιστορική παράσταση του 1961, όπου πρωταγωνίστησε η Μαρία Κάλλας. Βασισμένη στα σκηνοθετικά σημειώματα του Μινωτή, τα σχέδια του Τσαρούχη και πολύτιμο αρχειακό υλικό, η παραγωγή επιχειρεί να ζωντανέψει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της πολιτιστικής ιστορίας μας. Οι Γιώργος Κουμεντάκης (καλλιτεχνική διεύθυνση), Ζακ Λακόμπ (μουσική διεύθυνση), Παναγής Παγουλάτος (σκηνοθεσία) και οι υπόλοιποι συντελεστές, με σύγχρονη ματιά αλλά και σεβασμό στο πρωτότυπο, προσφέρουν στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει μία εμβληματική στιγμή της επιδαύρειας ιστορίας. Στον ρόλο της Μήδειας η Ιταλίδα υψίφωνος ΄Άννα Πιρότσι, πλαισιωμένη από εξαιρετικό καστ.

"Πέρσες" (3-4/7)

Το αρχαιότερο σωζόμενο έργο της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας σκηνοθετεί ο Χρήστος Θεοδωρίδης στην πρώτη του κάθοδο στο αργολικό θέατρο. Ο σκηνοθέτης με την ανήσυχη πολιτική ματιά επιλέγει τη μοναδική τραγωδία που ανεβάζει την πρόσφατη ιστορία της εποχής της επί σκηνής, γραμμένη από τον ποιητή που πολέμησε κι ο ίδιος στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Η παράσταση μεταφέρει στο σήμερα το συλλογικό τραύμα μιας κοινωνίας που μετρά τις πληγές της, με ένα δυναμικό Χορό-πρωταγωνιστή συνεχώς παρόντα επί σκηνής. Τους ρόλους των δραματικών προσώπων ερμηνεύουν οι Μαρία Ναυπλιώτου (΄Άτοσσα), Δημήτρης Καταλειφός (Δαρείος), Αναστάσης Ροϊλός (Ξέρξης) και Σταύρος Σβήγκος (Αγγελιοφόρος).

"Βάκχες" (10-11/7)

Η τραγωδία του Ευρυπίδη εμπνέει τη συνεργασία μεταξύ Εθνικού Θεάτρου της Βουλγαρίας και Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Ο σκηνοθέτης Γιάβορ Γκάρντεφ την προσεγγίζει ως μια εκρηκτική σύγκρουση ανάμεσα στη λογική και το ένστικτο, την τάξη και το χάος, ενώ καθοριστικό ρόλο στην παράσταση έχει η ζωντανή παρουσία των θρυλικών The Tiger Lillies. Ο θίασος απαρτίζεται από ΄Έλληνες και Βούλγαρους ηθοποιούς, με τον Αλέξανδρο Μυλωνά, τη Λουκία Μιχαλοπούλου και τον Μιχαήλ Ταμπακάκη να ερμηνεύουν τους ρόλους του Κάδμου, της Αγαύης και του Πενθέα, αντίστοιχα, δίνοντας υπόσταση σε μια τραγωδία που εξερευνά τα όρια της ανθρώπινης φύσης, τους φόβους, τις εμμονές και τις βεβαιότητες που καταρρέουν.

"΄Άλκηστις" (17-18/7)

Το Εθνικό Θέατρο και ο Δημήτρης Καραντζάς προτείνουν μια σύγχρονη ανάγνωση του ευριπίδειου έργου, το οποίο που κινείται ανάμεσα στην τραγωδία και την κωμωδία, τη ζωή και τον θάνατο. Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται η απόφαση της ηρωίδας του τίτλου να πεθάνει στη θέση του συζύγου της, πράξη που σήμερα αποκτά νέες πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις. Ερμηνεύουν οι Ηρώ Μπέζου, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Γιάννης Νιάρρος, Θεοδώρα Τζήμου κ.ά., σε μια παράσταση που δεν αφηγείται απλώς τον μύθο αλλά θέτει ερωτήματα γύρω από τη θυσία, την εξουσία, τις έμφυλες σχέσεις, τα όρια της ανθρώπινης επιλογής και το κόστος της σωτηρίας.

"Ειρήνη" (24-25/7)

Η αριστοφανική κωμωδία ανεβαίνει σε νέα διασκευή των Νίκου Καραθάνου (σκηνοθεσία), Φοίβου Δεληβοριά (διασκευή-μουσική-στίχοι) και ΄Άγγελου Τριανταφύλλου (μουσική). Γραμμένη σε μια περίοδο έντονης πολεμικής κόπωσης, η "Ειρήνη" εκφράζει την ανάγκη για τερματισμό των συγκρούσεων και στρέφεται με χιούμορ, σαρκασμό και λυρισμό απέναντι στη βία και τους μηχανισμούς που τη συντηρούν. Η νέα σκηνική προσέγγιση, με τις ερμηνείες ενός εκλεκτού καστ (Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Πάνος Παπαδόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια κ.ά.) αντιμετωπίζει το έργο ως μια γιορτή αντίστασης απέναντι στην παράνοια της εποχής, αναδεικνύοντας παράλληλα τη διαχρονικότητα των θεμάτων του.

"Τρωάδες" (31/7-1/8)

Η Ελένη Ευθυμίου σκηνοθετεί με το Εθνικό Θέατρο την εμβληματική αντιπολεμική τραγωδία του Ευριπίδη, προσεγγίζοντάς τη μέσα από τη βιωμένη εμπειρία των γυναικών και των ανθρώπων που βρίσκονται στο περιθώριο της Ιστορίας και εστιάζοντας στις συνέπειες του πολέμου πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Επί σκηνής θα συναντηθούν σώματα διαφορετικών ηλικιών και δυνατοτήτων, ένα σύνολο είκοσι δύο ερμηνευτριών και ερμηνευτών (ανάμεσά τους μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει, που αποτελείται από άτομα με και χωρίς αναπηρία), θέτοντας ερωτήματα για τη δυνατότητα των καταπιεσμένων να διεκδικήσουν τον έλεγχο της ζωής και του σώματός τους μετά τη βία. Ερμηνεύουν: Γιώργος Χριστοδούλου, Αργύρης Ξάφης, Εύη Σαουλίδου, Λυδία Φωτοπούλου κ.ά.

"Αντιγόνη" (7-8/8)

Νέα σκηνική προσέγγιση και ελεύθερη επανερμηνεία της τραγωδίας του Σοφοκλή από τον Νορβηγό δημιουργό ΄Άλαν Λουσιέν ΄Όγεν, ο οποίος καταφεύγει στον λόγο, την κίνηση και το χοροθέατρο. Μαζί με την ομάδα παραστατικών τεχνών winter guests, που ίδρυσε ο ίδιος, καθώς και χορευτές που έχουν συνδεθεί με το Tanztheater Wuppertal της Πίνα Μπάους, ο ΄Όγεν προσεγγίζει το σοφόκλειο έργο όχι ως αντικείμενο αναπαράστασης, αλλά ως μια διερεύνηση των ιδεών και των διλημμάτων του μέσα από τη σωματική έκφραση και τον προφορικό λόγο, με την παράσταση να εστιάζει στη σύγκρουση ανάμεσα στον νόμο και τη δικαιοσύνη, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ηθική ευθύνη και την άσκηση της εξουσίας.

"Λυσιστράτη" (21-22/8)

Το ΚΘΒΕ παρουσιάζει τη δημοφιλή αριστοφανική κωμωδία, σε σκηνοθεσία του Αστέριου Πελτέκη και επικεφαλής της διανομής στον πρωταγωνιστικό ρόλο την Ελισάβετ Κωνσταντινίδου. Σε μια κοινωνία εξαντλημένη από τον πόλεμο και τη διαρκή φθορά, η Λυσιστράτη και οι γυναίκες της Αθήνας επιχειρούν να ανατρέψουν την κατεστημένη τάξη μέσα από μια πράξη συλλογικής ανυπακοής. Η παράσταση, με όπλα το χιούμορ, τη σάτιρα και τον λυρισμό του Αριστοφάνη, αναδεικνύει τη δυνατότητα της κοινωνίας να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της, όταν οι υπάρχοντες μηχανισμοί έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, φωτίζοντας τη διαχρονική ανάγκη για κοινωνική επανεκκίνηση. Ερμηνεύουν ακόμη: Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, Κρατερός Κατσούλης, Κατερίνα Παπουτσάκη κ.ά.

"΄Ίων" (28-29/8)

Ολιγοπαιγμένο αλλά ξεχωριστό το έργο του Ευριπίδη που παρουσιάζει ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου σε σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου. Κινούμενο ανάμεσα στην τραγωδία και την κωμωδία, τον μύθο και την πραγματικότητα, εξερευνά ζητήματα ταυτότητας και προσωπικής αναζήτησης, καθώς η ιστορία διαδραματίζεται στο μαντείο των Δελφών και πρωταγωνιστής είναι ο νεαρός Ίων που μεγαλώνει εκεί χωρίς να γνωρίζει ποιοι είναι οι γονείς του. Το ρόλο ερμηνεύει ο Γιάννης Τσουμαράκης πλαισιωμένος από σημαντικούς Έλληνες και Κύπριους ηθοποιούς, σε μια παράσταση που αναδεικνύει τον αμφίσημο και παιγνιώδη χαρακτήρα του έργου, μετατρέποντας τη σκηνή σε έναν χώρο όπου η αλήθεια και η πλάνη συνυπάρχουν διαρκώς.

Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου

Ο Ευριπίδης Λασκαρίδης με την "ΤΟΥΡΝΕ" (26-27/6) στρέφεται στον κόσμο των θεατρικών μπουλουκιών, ισορροπώντας ανάμεσα στην κωμωδία και τη μελαγχολία. Μέσα από αλλεπάλληλες μεταμορφώσεις, αμφίσημες ταυτότητες και προσωπικούς μύθους, φωτίζει τις αντιφάσεις της σύγχρονης ελληνικής εμπειρίας και τη διαρκή, συχνά παράδοξη, σχέση μας με την αρχαιότητα, αντιμετωπίζοντας το θέατρο ως πράξη αφοσίωσης αλλά και αυτοσαρκασμού. Στα "Πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου" (17-18/7), ο Θοδωρής Γκόνης δημιουργεί μια ποιητική παράσταση-αφήγηση όπου συναντιούνται η μνήμη, το τραγούδι και η προφορική παράδοση. Ηθοποιοί και μουσικοί γίνονται φορείς ιστοριών, εικόνων και ήχων, συνθέτοντας ένα τρυφερό σκηνικό πορτρέτο της Επιδαύρου και των αόρατων δεσμών που συνδέουν τους ανθρώπους με τον τόπο τους.

Το "1961" (24-25/7), σε σύνθεση Κορνήλιου Σελαμσή και σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, μετατρέπει τα ερειπωμένα "ΞΕΝΙΑ" σε πρώτη ύλη μιας μουσικοθεατρικής ανασκαφής. Μέσα από ήχους, λέξεις και θραύσματα μνήμης, η παράσταση περιπλανιέται σε ένα παρελθόν που μοιάζει ταυτόχρονα οικείο και φασματικό, αναζητώντας όσα επιμένουν να επιβιώνουν μέσα στα ερείπια. Στο "I-ONE" (7-8/8), ο Ιβάν Βιριπάγεφ (κείμενο) και ο Γκαλίν Στόεφ (σκηνοθεσία) επαναπροσεγγίζουν τη "Μήδεια" ως τραγωδία του μέλλοντος, σε μια δυστοπική Αμερική του 2050. Συνδυάζοντας στοιχεία αρχαίου δράματος, επιστημονικής φαντασίας και σύγχρονου φιλοσοφικού στοχασμού, θέτουν ερωτήματα για την ελευθερία της βούλησης και το μέλλον του ανθρώπου.

Μουσική στην Επίδαυρο

Το αρχαίο στάδιο της Επιδαύρου φιλοξενεί τη μουσική περφόρμανς του Δημήτρη Καμαρωτού, "(΄Άλκηστις) Τοπίο μετά την υπόσχεση" (26-27/6), με τη συμμετοχή της Κωνσταντίνας Τάκαλου και κουϊντέτου εγχόρδων, όπως και το "Oedipus Steps" (10-11/7) του Ζήση Σέγκλια, όπου η μουσική και ο χορός δημιουργούν ένα "λοξό" έργο που καταγράφει την εσωτερική θερμοκρασία του σοφόκλειου ήρωα.

Στη Μικρή Επίδαυρο, ο Κωνσταντίνος Βήτα γεφυρώνει ρεμπέτικο τραγούδι, παραδοσιακό και σύγχρονο ήχο στην περφόρμανς "Εννιά νούφαρα από τη νεκρή όχθη" (10-11/7), η πολυφωνική περφόρμανς "Mothers. A song for wartime" (4/7) της Μάρτα Γκόρνιτσκα μετατρέπει τη μαρτυρία του πολέμου σε συλλογική κραυγή με τη συμμετοχή γυναικών από την Ουκρανία, την Πολωνία και τη Λευκορωσία, ενώ η μουσική του Χαράλαμπου Γωγιού συνοδεύει στίχους του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Μποστ στην παράσταση "CHOREKA" (31/7-1/8), που αναδεικνύει τη γυναικεία φωνή μέσα από αρχαία χορικά και σύγχρονες μουσικές μεταγραφές.