Ο θεατρικός κόσμος αποχαιρετά τον Βασίλη Παπαβασιλείου

Την Τετάρτη 11 Ιουνίου στις 11.30 π.μ. θα πραγματοποιηθεί η νεκρώσιμη ακολουθία για τον Βασίλη Παπαβασιλείου, από τον Ιερό Ναό Αγίας Σοφίας Μεροπείου Ακροπόλεως. Θα ακολουθήσει η ταφή στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών. Ρητή επιθυμία του εκλιπόντος ήταν να τον αποχαιρετήσει εκ μέρους όλων αυστηρά και μόνο ο φίλος του και ποιητής, αρθρογράφος, συγγραφέας, μεταφραστής και δημοσιογράφος Παντελής Μπουκάλας. 'Όσοι επιθυμούν να τιμήσουν τη μνήμη του Βασίλη Παπαβασιλείου μπορούν, αντί στεφάνου, να ενισχύσουν οικονομικά την Κωστοπούλειο Στέγη - Μονάδα Χρονίων Παθήσεων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα (Δημ. Μαρούλη 36, 62122 Σέρρες, τηλ.: 2321021516), με κατάθεσή τους στους εξής τραπεζικούς λογαριασμούς: ΕΘΝΙΚΗ  IBAN: GR1301104650000046529609 078 | ΠΕΙΡΑΙΩΣ  IBAN: GR5801722570005257105577 477 | EUROBANK  IBAN: GR45 0260 1310 0007 0020 1057 567. 

Με βαθιά θλίψη, το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου αποχαιρετά τον Βασίλη Παπαβασιλείου. Γεννημένος το 1949 στη Θεσσαλονίκη, ο σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας και μεταφραστής έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Αφιέρωσε τη ζωή του στην τέχνη του θεάτρου και τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις για το έργο του, σκηνοθετώντας στην πορεία του σημαντικά έργα κλασικών και σύγχρονων συγγραφέων. 

Μεταξύ των συνεργασιών του με το Φεστιβάλ ξεχωρίζουν ο "Αίας" (1996) και ο "Οιδίπους Τύραννος" (2000) του Σοφοκλή, η "Ιφιγένεια εν Ταύροις" του Γκαίτε (2006), ο "Κύκλωπας" του Ευριπίδη (2013) και η "Ελένη" του Ευριπίδη, η τελευταία του παρουσία στην Επίδαυρο, το 2022. Ο Βασίλης Παπαβασιλείου υπηρέτησε το θέατρο με αφοσίωση, συνέπεια και ευαισθησία, αφήνοντας το αποτύπωμά του στη μνήμη του θεατρικού κόσμου.

Τη δική του ιστορία έγραψε και στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, από τη θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή (1994-1998). Ο σπουδαίος αυτός διανοητής του θεάτρου, πνεύμα ανήσυχο και δημιουργικό, υπήρξε ένας άνθρωπος με εξαιρετική ευφυία, αστείρευτες γνώσεις, μοναδικό χιούμορ που στη μεγάλη και σημαντική πορεία του ως σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας, μεταφραστής και δάσκαλος, σημάδεψε με την παρουσία και τον λόγο του τον χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών και αφήνει πίσω του μια τεράστια παρακαταθήκη για το ελληνικό θέατρο.

Ξεκίνησε με σπουδές στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αλλά δεν τις ολοκλήρωσε, καθώς αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο της υποκριτικής φοιτώντας στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν. 

Στη μακρά καλλιτεχνική του πορεία, είχε σκηνοθετήσει τριάντα παραστάσεις σε διάστημα τριάντα ετών, με έργα κλασικών και σύγχρονων συγγραφέων, όπως των: Σοφοκλή, Γκολντόνι, Μαριβώ, Χόρβατ, Μποντ, Σαίξπηρ, Πιραντέλλο, Μολιέρο, Λούλας Αναγνωστάκη, Ανδρέα Στάικου, Γιώργου Μανιώτη κ.ά. Δίδαξε σε δραματικές σχολές και στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Καθ’ όλη τη διάρκεια της σκηνοθετικής και ερμηνευτικής του πορείας,  μετέφραζε συνεχώς έργα ξένων θεατρικών συγγραφέων όπως των: Γκολντόνι, Μολιέρου, Μπαρτ, Νοβαρίνα, Σαντ κ.ά.

Ιδιαίτερα γνωστές είναι παραστάσεις που έφεραν την προσωπική του σφραγίδα, όπως τα: "Τους Ζυγούς Λύσατε" (2019), "Ελένη" του Γιάννη Ρίτσου (2017), "Relax… Mynotis" (2017), "Σιχτίρ ευρώ, μπουντρούμ δραχμή… θα πεις κι ένα τραγούδι", "Ιφιγένεια εν Ταύροις" του Γκαίτε, "Ο Τυχοδιώκτης" (βασισμένος στον Χουρμούζη), "Του Κουτρούλη ο γάμος" (2012), "Κύκλωψ" (2013), καθώς και δύο οπερέτες του Θεόφραστου Σακελλαρίδη. Το πιο πρόσφατο ήταν η "Δυτική Αποβάθρα" του Bernard–Marie Koltès που σκηνοθέτησε το 2014 για το Εθνικό Θέατρο ο Ludovic Lagarde. Η σκηνοθεσία του στην "Ελένη" του Γιάννη Ρίτσου γνώρισε μεγάλη επιτυχία και στο εξωτερικό, όπου κι αν παρουσιάστηκε.

Το 2016 ο Βασίλης Παπαβασιλείου είχε τιμηθεί με τον τίτλο του Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών από τη Γαλλική Δημοκρατία, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού της Γαλλίας, αναγνωρίζοντας έτσι τη συμβολή του στην προώθηση του θεάτρου σε διεθνές επίπεδο. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στη σκηνή της  οδού Φρυνίχου.

Ως σκηνοθέτης συνεργάστηκε με το ΚΘΒΕ σε 10 έργα: "Η Βαβυλωνία" του Δημητρίου Βυζάντιου (1994), "Αγών" (Παραλλαγές στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (1995), "Παραληρήματα" | Βασίλης Παπαβασιλείου, Βασίλης Αλεξάκης (Συγγραφείς)  Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου (1995), "Το χαμάμ" του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι (1995), "Το κοινό ταμείο" του Ευγένιου Λαμπίς (1996), "Αίας" του Σοφοκλή (1996), "Όπως σας αρέσει" του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (1998), "Η Φιλονικία" του Μαριβώ - "Καθαροί, πια" της Σάρα Κέιν ( 2007), "Ελένη" του Ευριπίδη (2021), "Η δεύτερη έκπληξη του έρωτα" του Μαριβό (Μετάφραση-Σκηνοθεσία Βασίλη Παπαβασιλείου (2021). 

Για τον μεγάλο πόνο και το κυριολεκτικά αναντικατάστατο κενό που αφήνει στο ελληνικό θέατρο και στην καρδιά μας μίλησε το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν. Απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης το 1974, σκηνοθετήθηκε σε σπουδαία έργα από τον δάσκαλό του Κάρολο Κουν κατά την περίοδο 1971-1978 (Οπερέττα – Β. Γκομπρόβιτς, "Η τύχη της Μαρούλας" – Δ. Κορομηλά, "Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία" – Ρ. Βιτράκ, "Η Ισαβέλλα, τρεις καραβέλες κι ένας παραμυθάς" – Ντ. Φο, "'Όρνιθες" – Αριστοφάνη, "Αχαρνής" – Αριστοφάνη, "Κομμάτια και θρύψαλα" Γ. Σκούρτη, "Η Βεγγέρα" – Ηλ. Καπετανάκη, "Οι Προστάτες" – Μ. Ευθυμιάδη, "Υπηρέτης δύο αφεντάδων" – Κ. Γκολντόνι, "Παίζουμε τους μελλοθανάτους" – Αν. Ταλαγάνη, σε σκηνοθεσία Γιώργου Λαζάνη, "Το Φαγκότο" – Θ. Κωσταβάρα σε σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή). Το 2002 επέστρεψε στο Θέατρο Τέχνης με την παράσταση "Οιδίπους επί Κολωνώ" – Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή, και την "Ελένη" – Γ, Ρίτσου. Το 2004 παρουσιάστηκε στο Θέατρο Τέχνης η παράσταση του "Αν μια νύχτα του χειμώνα" – Ιτ. Καλβίνο, σε παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας.

Από το 2015 έως το 2024, στέγασε το καλλιτεχνικό του έργο στη σκηνή της Φρυνίχου. 'Έγραψε, έπαιξε και σκηνοθέτησε πολλές παραστάσεις, ενώ δίδαξε και τον κύκλο σεμιναρίων με γενικό τίτλο "12 Αντι-μαθήματα για το θέατρο και την υποκριτική". Στο πλαίσιο του προγράμματος "200 Χρόνια από την Επανάσταση: Ποια είναι η σύγχρονη Ελλάδα;" "συναντιέται" με τον αγαπημένο του ήρωα της επανάστασης Ιωάννη Καποδίστρια, σε μια performance υπό τον τίτλο: "Τα πρώτα 200 χρόνια είναι δύσκολα: τα προεόρτια μιας επετείου που επίκειται". Διακρίθηκε με τα βραβεία Κάρολος Κουν του Δήμου Αθηναίων, για τις παραστάσεις "Ζουβέ –Ελβίρα" και "Κληρονομιά" του Μαριβό, καλύτερου ανδρικού ρόλου από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών, για την "Ελένη" του Ρίτσου, δραματουργίας νέου ελληνικού έργου 2016 από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών, πρώτου ανδρικού ρόλου του περιοδικού "Αθηνόραμα" για το "Relax… Mynotis".