All star "Αντιγόνη" στην Επίδαυρο

Μετά την sold out πρεμιέρα της στο θέατρο Φρύνιχος των Δελφών, η πολυαναμενόμενη επιδαύρια παράσταση της "Αντιγόνης" του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία του καταξιωμένου Τσέζαρις Γκραουζίνις οδεύει αυτή την εβδομάδα προς το μεγάλο αργολικό θέατρο (5 & 6/8). Η δημοφιλέστερη τραγωδία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας πέφτει στα χέρια ενός αγαπημένου στο ελληνικό κοινό Λιθουανού σκηνοθέτη, που στο παρελθόν έχει αναμετρηθεί με το αρχαίο δράμα αφήνοντας το δικό του στίγμα. 

Στην "Αντιγόνη", που παρουσιάστηκε στα Μεγάλα Διονύσια το 441 π.Χ., ο Τσέζαρις Γκραουζίνις συναντά το τρίτο κεφάλαιο του θηβαϊκού κύκλου μετά το ανέβασμα του "Οιδίποδα Τυράννου" του Σοφοκλή (2012) και των "Επτά επί Θήβας" του Αισχύλου (2016). Η επόμενη μέρα του Εμφυλίου Πολέμου στη Θήβα, όπου τα δύο αδέρφια της Αντιγόνης, Ετεοκλής και Πολυνείκης, στράφηκαν ο ένας απέναντι στον άλλο για χάρη της απόκτησης της εξουσίας, βρίσκει και τους δύο νεκρούς. Οι άνδρες επιστρέφουν στη Θήβα για να γιορτάσουν τη νίκη τους με νέο ηγεμόνα της πόλης τον Κρέοντα, ο οποίος παίρνει μέρος στη γιορτή για να εδραιώσει την εξουσία του, απαγορεύοντας την ταφή του Πολυνείκη με τίμημα, για όποιον πράξει το αντίθετο, τον θάνατο. Η Αντιγόνη αποφασίζει να τον κηδέψει κόντρα στην επιταγή του τυράννου. Η σύγκρουση ανάμεσα στους γραπτούς και τους άγραφους νόμους, στο παλιό και στο νέο, στο αρσενικό και στο θηλυκό, στο ηθικό χρέος και στην αλαζονεία της εξουσίας βρίσκονται στον πυρήνα του δίπολου Αντιγόνη-Κρέων. Για τον Κορνήλιο Καστοριάδη η "Αντιγόνη" είναι η τραγωδία με το μεγαλύτερο πολιτικό βάθος, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια της πολιτείας, της πολιτικής έκφρασης, του ατομικού και του συλλογικού. Η αναγκαιότητα ενός φίλτρου ηθικής συνείδησης ως προς την τήρηση των νόμων που διέπουν μια Πολιτεία αποτελεί ουσιαστικά το μήνυμα του έργου, χωρίς βέβαια αυτό να ενέχει διδακτισμό, και αφορά κάθε εποχή. 

Ο Λιθουανός σκηνοθέτης προτείνει μια σύγχρονη, επίκαιρη και δυναμική μεταφορά της τραγωδίας εστιάζοντας στην ανεκτίμητη αξία της χαράς ως βάση της ανθρώπινης ύπαρξης. Όπως σημειώνει: "Σ’ αυτό το βάναυσο γλέντι της εκστατικής χαράς και του πένθους, ο Κρέων, ο νέος ηγεμόνας της Θήβας, κάνει ό, τι μπορεί για να αποδείξει τις ηγετικές του ικανότητες, τον αμείλικτο χαρακτήρα του, την αποφασιστικότητά του να εφαρμόσει νέα ήθη και κανόνες στην καθημερινότητα των πολιτών. Για τον Κρέοντα αυτό το γλέντι έχει άλλο νόημα: είναι μια τελετή που θα τον καταστήσει τύραννο. Αλλά και η νεαρή Αντιγόνη έχει επίσης γιορτινή διάθεση. Η γιορτή της είναι εσωτερική, προσωπική, μοναχική• μια γιορτή ανυπακοής, φωτισμένη με τον ενθουσιασμό της αντίστασης στην ηθική του "πολιτικού πραγματισμού" της ανδρικής εξουσίας. Μετά την απόπειρα ταφής του νεκρού σώματος του "προδότη" Πολυνείκη, το γλέντι των ξέφρενων ανδρών αρχίζει να παίρνει μια διάσταση γκροτέσκα, σχεδόν σουρεαλιστική, και μετατρέπεται σε μια έρευνα για το έγκλημα της Αντιγόνης, μια θανάσιμη σύγκρουση φύλων, γενεών, ηθών και ιδεολογιών.

Στο τέλος της τραγωδίας το γλέντι συνεχίζεται υπό νέο καθεστώς• τώρα οι άντρες της Θήβας γιορτάζουν το γάμο της Αντιγόνης και του Αίμονα στον Κάτω Κόσμο και, ταυτόχρονα, την ίδια τη ζωή, τη συνέχιση της ζωής της πόλης, μιας και άλλος δρόμος δεν υπάρχει -μόνο να συνεχίσεις να ζεις. Και, προτιμότερο, να ζεις χαρούμενα".

Η Έλλη Τρίγγου και ο Βασίλης Μπισμπίκης ερμηνεύουν τους ρόλους της Αντιγόνης και του Κρέοντα. Στο εκλεκτό καστ πρωταγωνιστούν οι Δανάη Μιχαλάκη (Ισμήνη), Γιώργος Παπαγεωργίου (Άγγελος), Χρήστος Σαπουντζής (Τειρεσίας), Κώστας Κορωναίος (Φύλακας), Στρατής Χατζησταματίου (Αίμονας), Μαρίνα Αργυρίδου (Ευρυδίκη), ενώ ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης θα είναι ο Κορυφαίος του Χορού (Έντγκεν Λάμε, Γιάννης Μαστρογιάννης, Περικλής Σιούντας).

Η μετάφραση είναι του Γιώργου Μπλάνα, η σκηνογραφία και ενδυματολογία του Κένι ΜακΛέλαν, η πρωτότυπη μουσική σύνθεση του Δημήτρη Θεοχάρη, η χορογραφία του Έντγκεν Λάμε και οι φωτισμοί του Αλέκου Γιάνναρου.