Η πρώτη και τελευταία φορά που πήγα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης ήταν το 2019. Με είχαν προσκαλέσει να μιλήσω για τον Ρομπέρτο Μπολάνιο. Είχα πολύ άγχος. Δεν μου αρέσει να μιλάω μπροστά σε κοινό. Έφτασα νωρίτερα στο σημείο που θα γινόταν η εκδήλωση. Εκείνη την ώρα, ο Στέφανος Ξενάκης παρουσίαζε το πρώτο του βιβλίο, το "Δώρο". Τι περίεργο, σκέφτηκα. Ο Ξενάκης πουλάει σαν τρελός. Από την άλλη, ο Μπολάνιο, όχι. Κάθε συγγραφέας παίρνει αυτό που του αξίζει.
Η παρουσίαση δεν πήγε άσχημα, παρόλο που διάβαζα πολύ γρήγορα το κείμενο. Αν ο εκδότης της Άγρας, που καθόταν δίπλα μου, δεν μου έλεγε, κάθε τόσο, να κόψω ταχύτητα, κανείς δεν θα είχε καταλάβει τίποτα. Όταν τέλειωσα την ανάγνωση, σηκώθηκα κι έφυγα. Η αλήθεια είναι πως η Έκθεση, με όλα αυτά τα περίπτερα που μοιάζουν με φέρετρα γεμάτα βιβλία, δεν μου λέει πολλά. Έξω, ο καιρός ήταν γλυκός. Έκανα μια ωραία βραδινή βόλτα στην πόλη και την επόμενη μέρα γύρισα στην Αθήνα.
Δεν είχα καμία εικόνα για το φετινό πρόγραμμα της ΔΕΒΘ, ώσπου το προηγούμενο Σάββατο έγινε μια διαμαρτυρία που ματαίωσε τη συζήτηση με τίτλο "Μεταβαλλόμενα τοπία της εβραϊκής λογοτεχνίας", υπό την αιγίδα της Πρεσβείας του Ισραήλ. Έτσι όπως έχει αλλάξει το τοπίο της Γάζας, σίγουρα κάτι καλό θα είχαν να πουν οι άνθρωποι.
Πολλοί ενοχλήθηκαν με την παρέμβαση. Διάβασα θυμωμένα κείμενα και κείμενα υπεράσπισης, εξίσου θυμωμένα. Αν θυμάμαι καλά, ο Ρόμπερτ Βάλζερ δεν ήταν αυτός που έλεγε πως ο θυμός δεν είναι υγιής; Έγραψε κάτι μικρά κείμενα, σαν να έγραφε παιδί, και μετά σώπασε. Ο Βάλζερ, πρόδρομος του Κάφκα, ο πιο πολιτικός από τους μη πολιτικούς συγγραφείς.
Στο διαδίκτυο, είδα ένα σύντομο βίντεο από τη διαμαρτυρία. Καμιά εκατοσταριά άνθρωποι, κυρίως από το χώρο του βιβλίου. Κρατούσαν πανό, σημαίες με τις τρεις λωρίδες και το χαρακτηριστικό κόκκινο τρίγωνο. Φωνάζανε αντιπολεμικά συνθήματα. Μια χαρά. Χωρίς παρατράγουδα. Ειρηνικά, προβλέψιμα. Όσο προβλέψιμο είναι το αποτέλεσμα ενός πυραύλου που πέφτει σ’ ένα νοσοκομείο στην Παλαιστίνη. Τίποτα καινούργιο, δηλαδή. Όλα, αμετάβλητα.
Δεν θα με πείραζε αν είχε πραγματοποιηθεί η συγκεκριμένη εκδήλωση, στο βαθμό που δεν θα με πείραζε να καταργηθεί οποιαδήποτε εκδήλωση για το βιβλίο. Ποτέ δεν κατάλαβα τη σημασία τους. Ποτέ δεν κατάλαβα ό,τι κινείται σαν ξεχασμένος δορυφόρος γύρω από τη λογοτεχνία: βιβλιοπαρουσιάσεις, ομιλίες, εκθέσεις. Δεν τα καταλαβαίνω, ακόμα κι όταν συμμετέχω σ’ αυτά.
Επομένως, ένιωσα μια ανακούφιση όταν είδα τις μπλε καρέκλες, άδειες, με τους διαδηλωτές συγκεντρωμένους γύρω, κάτω από τα λευκά φώτα του χώρου, λες και βρίσκονταν σε κάποιο έρημο νοσοκομείο που δεν μπορεί να σώσει κανέναν πια. Αυτή τη στιγμή, η Γάζα είναι το κέντρο του κόσμου. Και το κέντρο της κόσμου είναι μια πληγή.
Όταν ο Μπολάνιο έμενε στην Πόλη του Μεξικού, ήταν ο φόβος και ο τρόμος αντίστοιχων εκδηλώσεων. Μαζί με τον φίλο του και ποιητή Μάριο Σαντιάγο διέκοπταν τους ομιλητές, κάνοντας μεγάλη φασαρία. Ήταν ένας τρόπος ν’ αντιδράσουν στην καθεστηκυία λογοτεχνική τάξη. Σε οποιαδήποτε τάξη.
Ευτυχώς που δεν ζούνε πια. Θα το έλεγες και δώρο για μερικούς.
Διαβάστε Επίσης
