Η Αιγυπτιακή Βίβλος των Νεκρών είναι ένα πολυσυλλεκτικό εγχειρίδιο με οδηγίες για το πέρασμα του νεκρού στον Άλλο Κόσμο. Τα ταφικά κείμενα των αρχαίων Αιγυπτίων δεν είναι παρά συρραφές από μικρότερα κείμενα, που έχουν βρεθεί μέσα σε ταφικούς θαλάμους: ξόρκια και μαγικές επικλήσεις προς τους θεούς για το ταξίδι προς το αιγυπτιακό Duat (Βασίλειο των Νεκρών). Πολλές φορές ονομάζονται και "Άδειες Αναπνοής", όπου η αναπνοή συμβολίζει αυτά που επιθυμεί ή χρειάζεται ο νεκρός στη μετά θάνατον ζωή.
Βάσει αυτού του βιβλίου, η Πάσκουα Βοργιά και ο Παύλος Φυσάκης δημιούργησαν το "Documents of Breathing" ή στα ελληνικά "Τεκμήρια Αναπνοής", δηλαδή μια συλλογή από θραύσματα μνημοσύνης: αρχειακά ίχνη, οικογενειακά κειμήλια, ιστορικά ντοκουμέντα που ανευρίσκονται και δομούνται με τρόπο σχεδόν συνειρμικό. Η αγγλική λέξη για την ανάμνηση, το "recollection", ενώνει το συνθετικό re (ανά), με τη χειρονομία της συλλογής (collection). Καθώς συλλέγουμε, μαζεύουμε κομμάτια, που όταν βρεθούν μαζί, "αναβιώνουν" την Ιστορία, ενώ κάθε εικόνα βρίθει από τεκμήρια του τέλους του χρόνου.
Εικόνες που έχουν αρχετυπική, κρυπτική ή αλληγορική σημασία, όπως ένα σκοτεινό δάσος, μια θάλασσα, η άβυσσος ή το γέλιο ενός παιδιού, αγκιστρώνονται μέσα από τις λεζάντες τους σε μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή και συνθήκη, όπως είναι οι συγκρούσεις στις Σκουριές, ο χαμός των προσφύγων στη Μεσόγειο, τα Δεκεμβριανά του 2008, η φωτιά στο Μάτι, ή κάποια οικογενειακή ιστορία. Όλα αυτά μπορούν να συνομιλήσουν με ένα ιστορικό μνημείο, ένα ζευγάρι που αγκαλιάζεται, ένα μαγικό δαχτυλίδι, stills από μια soft porn ταινία του ’70 ή ένα φωτορομάντσο. Και όλα μπορούν να είναι ταυτόχρονα ιστορικά τεκμήρια και οικογενειακά κειμήλια.
Αυτή η αντίφαση, και πολλές φορές η αναντιστοιχία μεταξύ φωτογραφίας-λεζάντας, εικόνας-λόγου, σημείου-σημαινόμενου και τελικά η διαλεκτική ένταση μεταξύ του ιστορικού και του φαντασιακού, του προσωπικού και του κοινωνικού, του υλικού και του άυλου, του ιερού και του βέβηλου είναι κυρίαρχη μέσα σε αυτό το έργο. Οι ιστορίες μετατρέπονται σε Ιστορία, και αντίστροφα.
Τα Τεκμήρια της Αναπνοής εκφράζουν μια "νοσταλγία επιστροφής στον πιο αρχαϊκό τόπο της απόλυτης έναρξης". Είναι μια άσκηση που ενώνει την τέχνη και την καταγραφή, το τεκμήριο και τη δημιουργία, το ιστορικό και το άχρονο. Η φαντασίωση της άχρονης κυκλικής εικόνας που όλα τα περικλείει, κυριαρχεί. Αυτός ο πόθος της επιστροφής σε μια πρωτόγονη κατάσταση μαγείας, βιώνεται ως το μόνο μέλλον. Εμφανίζονται μοτίβα που επανέρχονται σαν την κυκλικότητα της αναπνοής, μιας λειτουργίας ανακλαστικής που διατρέχει όλα τα έμβια όντα δίνοντάς τους πνοή.
Το κόνσεπτ, που κάνει αναφορές στο βιβλίο του Walter Benjamin "The Arcades Project, ξεκίνησε με την ιδέα δημιουργίας ενός βιβλίου και έτσι η έκθεση ταξινομείται σε δέκα ατελή κεφάλαια: The Last Version, Chronos, Dream City, Denkraum, Logos, Pathos, Sacred & Profane, Pothos, Θάνατος, The Afterlife.
Info: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης (Ρέθυμνο) | 19/3-07/5 | Ώρες λειτουργίας: Από 01/11-30/4: Τρίτη - Παρασκευή: 9 π.μ.-2 μ.μ. & 6-9 μ.μ., Σάββατο, Κυριακή: 10 π.μ. - 3 μ.μ. και από 01/5-31/10: Τρίτη - Παρασκευή: 9 π.μ. - 2 μ.μ. & 7-9 μ.μ., Σάββατο, Κυριακή: 10 π.μ. - 3 μ.μ.
