Δεν πέρασαν πολλές ώρες απ’ όταν παραδόθηκαν τα δέκα θραύσματα του διακόσμου του Παρθενώνα απ’ το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στο Μουσείο Ακρόπολης, όταν και γράψαμε για την πνοή αισιοδοξίας που φέρει αυτή η "αδελφική" κίνηση από μουσείο σε μουσείο, ανανεώνοντας τις ελπίδες μας για τη γενικότερη αλλαγή αντίληψης πάνω στην ιδιοκτησία των γλυπτών, που αυτόματα οδηγεί στο μεγάλο αίτημα για την επιστροφή των μαρμάρων απ’ τα μουσεία του εξωτερικού, και να που ένα ακόμη βήμα γίνεται πράξη: επεστράφη το θραύσμα Fagan απ’ το Μουσείο Antonino Salinas του Παλέρμο, στο πλαίσιο μακροχρόνιας συμφωνίας, ενώ πρόθεση της ιταλικής πλευράς είναι –ρητά και ξάστερα– η επ’ αόριστον παραχώρηση.
Ο λόγος γίνεται για ένα μικρό αλλά εννοείται πολύ σπουδαίο κομμάτι της ζωφόρου. Συγκεκριμένα, πρόκειται για απόσπασμα του λίθου VI της ανατολικής ζωφόρου του Παρθενώνα, όπου απεικονίζονται οι θεοί του Ολύμπου καθιστοί, παρακολουθώντας την παράδοση του πέπλου στην Αθηνά, την Πολιούχο θεά της Αθήνας. Απεικονίζει τα κάτω άκρα της Θεάς Αρτέμιδας, μεταξύ άλλων θεάς του κυνηγιού, η οποία ατενίζει προς την πομπή των Παναθηναίων, που προσέρχεται προς τον μεγάλο ναό.
"Κίνηση έντονης συμβολικής αξίας για τον ελληνικό πολιτισμό", χαρακτήρισε τη συμφωνία ο περιφερειακό σύμβουλο για την Πολιτιστική Κληρονομιά και την Ταυτότητα της Σικελίας, Alberto Samonà. "Με αυτό τον τρόπο, η Σικελία γίνεται, στην πραγματικότητα, πρόδρομος στο θέμα της επιστροφής στην Ελλάδα των μαρμάρων του Παρθενώνα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη συζήτηση που διεξάγεται εδώ και καιρό σε παγκόσμιο επίπεδο".
Η συμφωνία προέκυψε από το γόνιμο διάλογο μεταξύ της Σικελικής κυβέρνησης Musumeci (με τον σύμβουλο Samonà) και της κυβέρνησης της Ελλάδα (με την υπουργό Μενδώνη) και αφορά εν πρώτης σε μια ανταλλαγή ευρημάτων μεταξύ των δύο μουσείων για τέσσερα χρόνια: το θραύσμα του Παρθενώνα ήρθε από το περιφερειακό μουσείο της Ιταλίας, ενώ από το Μουσείο Ακρόπολης δανείζονται δύο πολύ σημαντικά αντικείμενα, ένα ακέφαλο άγαλμα της Αθηνάς που χρονολογείται περί τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. και ένας αμφορέα γεωμετρικού ρυθμού του πρώτου μισού του 8ου αιώνα π.Χ.
Μετά το πέρας των τεσσάρων χρόνων;
Η συμφωνία που υπεγράφη έχει δυνατότητα ανανέωση επιπλέον τεσσάρων χρόνων, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι σύμφωνα με τη δήλωση του Alberto Samonà ισχύει το εξής: "Η βούληση της Σικελίας, στην πραγματικότητα, είναι αυτή της επ’ αόριστον επιστροφής στην Ελλάδα του ευρήματος". Γι’ αυτό και ζητήθηκε απ’ το Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλικής Δημοκρατίας μια διαδρομή που οδηγεί στην επιτυχή έκβαση της δυνατότητας αυτής: η διαδικασία έχει ξεκινήσει και αυτή τη στιγμή το θέμα βρίσκεται υπό συζήτηση στο πλαίσιο της "Επιτροπής Ανάκτησης και Αποκατάστασης Πολιτιστικής Κληρονομιάς" που έχει συσταθεί στο Υπουργείο.
Η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε επ’ αυτού: "Από τον Νοέμβριο 2020, οπότε ξεκίνησαν οι μεταξύ μας συζητήσεις, ως σήμερα, ο Assessore Samona δηλώνει με κάθε τρόπο την αγάπη του για την Ελλάδα και τον πολιτισμό της. Συνολικά η πρόθεση και η επιδίωξη της Κυβέρνησης της Σικελίας να επαναπατριστεί οριστικά το απότμημα του Παλέρμο στην Αθήνα, επιβεβαιώνει τους μακρότατους δεσμούς πολιτιστικής συνάφειας και αδελφοσύνης των δύο περιοχών, καθώς και εμπράγματη αναγνώριση μιας κοινής μεσογειακής ταυτότητας". Γι’ αυτό και διευκρινίστηκε ότι στο πλαίσιο της συνεργασίας, τα δύο μουσεία θα διοργανώσουν από κοινού γενικότερες δράσεις και πρωτοβουλίες.
