Δεν πάει ένας χρόνο από τότε που η εικαστικός Μαρία Βαρελά άνοιξε την κάμερα από το χώρο του Tavros, ζυμώνοντας σε ζωντανή σύνδεση "Κεντημένο Ψωμί", παραδοσιακά καρβέλια δηλαδή που παρασκευάζονται με συγκεκριμένες (αρωματικές) συνταγές, διακοσμούνται με ανάγλυφα στοιχεία –σύμβολα και ευχετήριες φράσεις– και εθιμοτυπικά προσφέρονται σε γιορτές, και το πρότζεκτ της ολοκληρώνεται με το τρίτο και τελευταίο μέρος του: τη σειρά podcast που είχε ανακοινωθεί εξ αρχής, προκειμένου να θέσει την ιδέα εντός ενός καθαρότερου θεωρητικού πλαισίου και παράλληλα να ενθαρρύνει μιαν ευρύτερη συζήτηση γύρω από την υλικότητα, την παράδοση και την επανασύνδεση με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Στα μικρόφωνα της εκπομπής, μαζί με την Μαρία Βαρελά θα βρίσκονται διεισδυτικές γυναικείες φωνές απ’ τη σύγχρονη εικαστική παραγωγή, και συγκεκριμένα οι Πάκυ Βλασσοπούλου, Μαρία Γεωργούλα, Αναστασία Δούκα, Μαλβίνα Παναγιωτίδη και Στεφανία Στρούζα (έργα της τελευταίας θα δείτε αυτή τη στιγμή στο Annex M, με το "212 Μήδεια"), αλλά και καθηγήτριες απ’ το τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Παν/μιου Θράκης (Βασιλική Κράββα) και απ’ το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Παν/μίου Κρήτης (Δέσποινα Νάζου), ο Γιώργος Μαγγίνης απ’ το Μουσείο Μπενάκη όπως και ο προϊστάμενος του Τμήματος Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟΑ, Γιάννης Δρίνης.
Το εικαστικό πρότζεκτ "Κεντημένο Ψωμί" υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του "The Table and the Territory" – ένα ευρωπαϊκό και διεπιστημονικό πρόγραμμα που στοχεύει στην οικοδόμηση ενός νέου "πολιτισμού της οικολογίας" και στην περίπτωση του χώρου Tavros η προσέγγιση κατευθύνθηκε προς την κοινωνική (άρα και πολιτική) διάσταση του φαγητού. Στην αρχή, η εικαστικός δημιούργησε μια βάση δεδομένων κατόπιν έρευνας στη λαογραφική ιστορία, όπου συγκεντρώθηκαν σύμβολα και συσχετίστηκαν με τις εννοιολογικές προεκτάσεις που υπονοούν. Έπειτα προστέθηκαν ευχετήριες "παραγγελίες" από το κοινό που έστειλε μηνύματα, ενώ για το τελικό σχέδιο τη συσχέτιση έκανε ένας αλγόριθμο. Αυτό το υβριδικό κατασκεύασμα κλήθηκε μετά να μεταφέρει στα ψωμιά, τα οποία και ζύμωσε βάσει των γνώσεων που είχε λάβει από το γυναικείο –και εξειδικευμένο στο κεντημένο ψωμί– συνεταιρισμό Αιαντίς.
Τι μπορεί να αποφέρει η επαφή με την παράδοση σήμερα; Είναι αναγκαστικά μια αναπαραγωγή στερεοτύπων ή μπορεί να δουλέψει κάλλιστα και προς την αντίθετη κατεύθυνση, όπως την γυναικεία ενδυνάμωση που συνέβη με το πρότζεκτ της Μαρίας Βαρελά;
"Αυτή η μικρή σπίθα που δίνει η λαϊκή παράδοση - επειδή παραπέμπει σε κάτι που μας είναι οικείο από αφηγήσεις, από ιστορίες, από φωτογραφίες των παππούδων μας- αυτή η σπίθα είναι πολύτιμη και πρέπει να την αξιοποιήσουμε για να ανάψουμε την πυρκαγιά της εμπειρίας", αναφέρει ο Γιώργος Μαγγίνης που είναι ένας από του συνομιλητές στα podcast. Μπορείτε να ακούσετε τις διαδικτυακές συζητήσεις (podcasts) και να μάθετε περισσότερα για το έργο εδώ.
