Πολλά έχουν αλλάξει από τον Μάρτιο του 2020, όταν κάναμε την πρώτη μας συνέντευξη με τους επιμελητές της Μπιενάλε της Αθήνας «Έκλειψη», τον Γκανεζοαμερικανό Larry Ossei-Mensah, που με βάση τη Νέα Υόρκη έχει συνδεθεί με την ανερχόμενη εικαστική σκηνή της Αφρικής, και τους Omsk Social Club, την καλλιτεχνική κολεκτίβα με έδρα το Βερολίνο που πειραματίζονται με τα παιχνίδια ρόλων και την club κουλτούρα. Μεσολάβησαν από τη μία το κίνημα #Blacklivesmatter κι από την άλλη η πανδημία που έκανε τη σωματικότητα, πόσο μάλλον την club κουλτούρα, να θεωρούνται ταμπού.
Ύστερα από αναβολή ενός χρόνου, λοιπόν, η «Έκλειψη» άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή, ενεργοποιώντας αδρανείς χώρους πέριξ της πλατείας Σανταρόζα στην Πανεπιστημίου και τη Σταδίου (μαζί με ένα έργο-δορυφόρος στη Στέγη Ωνάση που υπογράφει τη συνδιοργάνωση) και εγκαινιάζοντας, σε μεγάλο βαθμό, το ευρωπαϊκό σιρκουί των Μπιενάλε, γι’ αυτό και έχει τραβήξει ακόμη περισσότερο το διεθνές ενδιαφέρον.
Την ίδια στιγμή όμως, πολλά έχουν μείνει ίδια, κι ας μπήκε η Χρυσή Αυγή στη φυλακή, κι ας πολιτογραφήθηκε Έλληνας ο Αντετοκούνμπο, κι ας κάνουν την εμφάνισή τους κουίρ και τρανς άτομα στα ριάλιτι, όπως αποδεικνύουν τα διαρκώς παρόντα περιστατικά ομοφοβίας και ρατσιστικής βίας. Δεν ξεχνάμε ότι η προηγούμενη Μπιενάλε ήταν αφιερωμένη στον Ζακ, ο οποίος είχε δώσει το «παρών» σε παλιότερη διοργάνωση, ενώ παραμονές της φετινής έχουμε αντιδράσεις εναντίον δημοφιλών, κατά τ’ άλλα, προσωπικοτήτων που τολμούν να εκφραστούν υπέρ του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών ή της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία, απολύσεις καθαριστριών που δεν oμιλούν καλά την ελληνικήν, φασιστικές πορείες για να μην περάσει μια υπερμεγέθης κούκλα-προσφυγόπουλο από τις γειτονιές μας.
Η αρχική πρόθεση της «Έκλειψης» να συνομιλήσει με την αφροελληνική κοινότητα δεν φαίνεται να εκφράζεται, τουλάχιστον στο εικαστικό μέρος της έκθεσης, παρά μόνο μέσα από δράσεις όπως το Open Mic που στήνεται για δύο βράδια στην Πλατεία Δικαιοσύνης, προσκαλώντας μετανάστες να μοιραστούν ανοιχτά τις ιστορίες τους. Ελπίζουμε, όμως, το «μαύρο πρίσμα», η αποτύπωση δηλαδή διαφορετικών οπτικών και καλλιτεχνικών πρακτικών της αφρικανικής διασποράς, και η «ριζοσπαστική φροντίδα», με τα οποία υπόσχονται να προσεγγίσουν τα πράγματα, να φέρουν μικρές έστω μετατοπίσεις και μεταλλάξεις στον καθένα μας. Τα σχόλια στο Youtube κάτω από τη βιντεο-συζήτηση «9 Αφροέλληνες συζητούν: “Τι σημαίνει δεν μπορώ να αναπνεύσω στην Ελλάδα”» που διοργάνωσε πριν από ένα χρόνο η Στέγη Ωνάση αρκούν για να μας πείσουν για τη σημασία των μετατοπίσεων αυτών, αλλά και για την ανάγκη μιας πιο «ριζοσπαστικής φροντίδας» από την πλευρά της πολιτείας προς όσους άδικα συνεχίζουν να περιθωριοποιούνται.
