"Φάλσταφ": Το κύκνειο άσμα του Τζουζέπε Βέρντι ανεβαίνει στην ΕΛΣ

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο επιφανής σκηνοθέτης Στήβεν Λάνγκριτζ, ο οποίος επιστρέφει στην ΕΛΣ μετά την επιτυχημένη σκηνοθεσία του στην Κάρμεν στο Ηρώδειο.

Φάλσταφ Δημήτρης Πλατανιάς © Andreas Simopoulos

Η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει μια νέα φιλόδοξη παραγωγή της κωμικής όπερας "Φάλσταφ" από τις 26 Ιανουαρίου 2023 και για έξι παραστάσεις στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος στο ΚΠΙΣΝ. Πρόκειται για το κύκνειο άσμα του Τζουζέπε Βέρντι, που βασίζεται στην κωμωδία του Σαίξπηρ "Οι εύθυμες κυράδες του Ουίντσορ" και το οποίο παρουσιάζεται σε μουσική διεύθυνση Πιερ Τζόρτζιο Μοράντι και σκηνοθεσία του διακεκριμένου σκηνοθέτη και καλλιτεχνικού διευθυντή του φημισμένου βρετανικού Φεστιβάλ Όπερας του Γκλάιντμπορν Στήβεν Λάνγκριτζ. Στον ρόλο του τίτλου ο κορυφαίος Έλληνας βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς. Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της ΕΛΣ.

Με τον Φάλσταφ –την τελευταία του όπερα– ο Βέρντι εξέπληξε τους πάντες, καθώς δεν ήταν πολλοί αυτοί που πίστευαν ότι ο 80χρονος πλέον συνθέτης θα συνέθετε ένα ακόμα σημαντικό έργο –και μάλιστα κωμικό– μετά τη μεγάλη επιτυχία του Οθέλλου (1887). Μετά τον Μάκβεθ και τον Οθέλλο ο Βέρντι στράφηκε για μια τελευταία φορά στον Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, επιλέγοντας μια κωμωδία, τις Εύθυμες κυράδες του Ουίντσορ. Μάλιστα, στα τέλη του 1890 ο συνθέτης έγραφε: "Απολαμβάνω τη σύνθεση της μουσικής· χωρίς σχέδια οποιουδήποτε είδους και δεν ξέρω καν αν θα την τελειώσω… Επαναλαμβάνω… Το απολαμβάνω. Ο Φάλσταφ είναι ένας αδίστακτος, που διαπράττει κάθε είδους κατεργαριά... Αλλά με έναν διασκεδαστικό τρόπο. Είναι τύπος. Οι τύποι είναι τόσο διαφορετικοί! Η όπερα είναι εντελώς κωμική! Αμήν". Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στη Σκάλα του Μιλάνου στις 9 Φεβρουαρίου 1893, υπό τη μουσική διεύθυνση του Εντοάρντο Μασκερόνι και με τον Γάλλο βαρύτονο Βικτόρ Μωρέλ στον κεντρικό ρόλο, σηματοδοτώντας τη θριαμβευτική ολοκλήρωση της λαμπρής διαδρομής του συνθέτη στο λυρικό θέατρο. Μάλιστα, οι επευφημίες μετά το τέλος της πρεμιέρας διήρκεσαν μισή ώρα. Η όπερα παρουσιάστηκε με την ίδια διανομή της Σκάλας σε Γένοβα, Ρώμη, Βενετία, Τεργέστη, Βιέννη και Βερολίνο. Πριν κλείσει η χρονιά, ο Φάλσταφ είχε ανέβει στις σημαντικότερες μουσικές πρωτεύουσες του κόσμου, από το Μπουένος Άιρες ως την Αγία Πετρούπολη. Με την ευκαιρία των διαφορετικών ανεβασμάτων ο συνθέτης επέφερε μικρές τροποποιήσεις στην παρτιτούρα, κάτι που συνεχίστηκε έως και την πρεμιέρα που δόθηκε στην παρισινή Κωμική Όπερα τον Μάιο του 1894.

Κεντρική φιγούρα είναι ο ξεπεσμένος ιππότης σερ Τζων Φάλσταφ και οι ερωτικές του περιπέτειες, οι οποίες τον καθιστούν περίγελο στη μικρή τοπική κοινωνία. Στο τέλος, μετά από διάφορες κωμικοτραγικές καταστάσεις, οι χαρακτήρες του έργου τραγουδούν όλοι μαζί "Όλα στον κόσμο είναι ένα καλαμπούρι… αλλά γελά καλύτερα όποιος γελά τελευταίος". 

Δίκαια η όπερα χαρακτηρίζεται ένα από τα αριστουργήματα του λυρικού θεάτρου για την απόλυτη οικονομία και τη συμπύκνωσή της, τον τρόπο με τον οποίο ο συνθέτης με μία και μόνο μουσική φράση σκιαγραφεί χαρακτήρες και καταστάσεις. Άλλωστε στο μεγαλύτερο μέρος του έργου υπάρχει διαρκής, συχνά καταιγιστική εναλλαγή ρυθμών, ηχοχρωμάτων, σύντομων μελωδικών θεμάτων ή στοιχείων αρμονίας. Ο ίδιος ο Φάλσταφ είναι ο μόνος πραγματικά πρωταγωνιστικός ρόλος της όπερας, γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλοι οι άλλοι. Ο Βέρντι επιστράτευσε τεράστια παλέτα προκειμένου να αποδώσει τις διαφορετικές όψεις του κεντρικού χαρακτήρα. Στους δύο μονολόγους του κατακρίνει τον άδικο κόσμο και παραδίδει μαθήματα ηθικής, στην Αλίτσε εμφανίζεται ως μέγας καρδιοκατακτητής, στον σύζυγό της Φορντ ως ματαιόδοξος ιππότης, για να καταλήξει περίγελος στη σκηνή στο δάσος.

Φάλσταφ Δημήτρης Πλατανιάς
© Andreas Simopoulos

Στον ρόλο του τίτλου κάνει το ντεμπούτο του ο κορυφαίος Έλληνας βαρύτονος, με τη μεγάλη διεθνή αναγνώριση, Δημήτρης Πλατανιάς. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους οι διακεκριμένοι μονωδοί της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Βασίλης Καβάγιας, Νίκος Στεφάνου, Γιάννης Καλύβας, Γιάννης Γιαννίσης, Τσέλια Κοστέα, Μαριλένα Στριφτόμπολα, Άννα Αγάθωνος και Χρυσάνθη Σπιτάδη.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο επιφανής σκηνοθέτης Στήβεν Λάνγκριτζ, ο οποίος επιστρέφει στην ΕΛΣ μετά την επιτυχημένη σκηνοθεσία του στην Κάρμεν στο Ηρώδειο, για να δημιουργήσει μια εξωστρεφή, ευφρόσυνη και εξόχως ψυχαγωγική παράσταση. Ο Λάνγκριτζ, ο οποίος από το 2019 έχει αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του φημισμένου βρετανικού φεστιβάλ όπερας του Γκλάιντμπορν, μεταφέρει την ιστορία του Φάλσταφ στην Αγγλία της δεκαετίας του ’30, μια εποχή όπου κυριαρχούσε ο παραλογισμός της κοινωνικής ιεραρχίας, στα όρια της φεουδαρχίας. Ο σκηνοθέτης σημειώνει: "Ο Φάλσταφ είναι μια κωμωδία με τη βαθύτερη έννοια του όρου –συχνά με στοιχεία φαρσοκωμωδίας– που μας δίνει ωστόσο μια εικόνα από το τι συμβαίνει βαθιά στην καρδιά των χαρακτήρων. Στο κέντρο όλου του έργου βρίσκεται ο πιο αγαπητός διαβολάκος του Σαίξπηρ και του Βέρντι: ο ίδιος ο Φάλσταφ. Ψεύτης, απατεώνας, κατεργάρης, αισθησιακός, φιλόδοξος, παλιομοδίτης… Οφείλουμε να τον αποδοκιμάσουμε, ωστόσο τον λατρεύουμε με όλες τις αδυναμίες της ανθρώπινής του φύσης. Η παράστασή μας εκτυλίσσεται στην Αγγλία τη δεκαετία του 1930. Σε μια εποχή μεταξύ πολέμων (ο Φάλσταφ ήταν ένας παλιός στρατιώτης), μ’ έναν σκανδαλώδη Πρίγκιπα της Ουαλίας (όπως ο Χαλ στον Ερρίκο Δ΄), ο οποίος θα γίνει για λίγο ο Βασιλιάς Εδουάρδος Η΄, και μια εποχή κατά την οποία οι ιεραρχίες είναι αυστηρές και η κοινωνική τάξη σημαντικότερη από την οικονομική επιφάνεια. Ο Φάλσταφ είναι βασισμένος στη μοναδική καθαρά αγγλική κωμωδία του Σαίξπηρ, αλλά το τέλος του φέρει ξεκάθαρα τη σφραγίδα των Βέρντι και Μπόιτο. "Tutto nel mondo è burla” (Όλα σ’ αυτόν τον κόσμο είναι μια φάρσα) –αυτό είναι το συμπέρασμά τους– κι αν κοιτάξουμε τον σημερινό χαοτικό κόσμο που μας περιτριγυρίζει, δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε, και τότε ίσως να βγούμε έξω για μια χλιαρή μπίρα και για να γελάσουμε παρέα με τον Σερ Τζων".

Ο διακεκριμένος Έλληνας σκηνογράφος και ενδυματολόγος Γιώργος Σουγλίδης υπογράφει μια εντυπωσιακή σκηνική και ενδυματολογική απόδοση της εποχής του 1930 στην Αγγλία, υπηρετώντας το όραμα του σκηνοθέτη. Την κινησιολογία υπογράφει ο Νταν Ο’Νηλ και τους φωτισμούς ο Πήτερ Μάμφορντ. 

Διευθύνει ο διαπρεπής Ιταλός αρχιμουσικός Πιερ Τζόρτζιο Μοράντι, ο οποίος έχει ιδιαίτερη γνώση του ιταλικού ρεπερτόριου και έχει εμφανιστεί στα σημαντικότερα λυρικά θέατρα παγκοσμίως, όπως μεταξύ άλλων: Λα Μονναί Βρυξελλών, Γερμανική Όπερα Βερολίνου, Μετροπόλιταν Όπερα Νέας Υόρκης, Κρατική Όπερα Βιέννης, Βασιλική Όπερα Λονδίνου, Αρένα Βερόνας, Όπερα Ζυρίχης, Ρώμη, Βασιλική Σουηδική Όπερα, Τόκυο, Όπερα Φρανκφούρτης, Γκαίτεμποργκ, Βασιλικό Θέατρο Πάρμας, Νάπολη, Παρίσι, Μαγιόρκα, Σύδνεϋ, Κοπεγχάγη, Όπερα Σηάτλ, Ρόγιαλ Άλμπερτ Χολ κ.α. Τη Χορωδία της ΕΛΣ διευθύνει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος και την Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ η Κωνσταντίνα Πιτσιάκου. 

Ημέρες παραστάσεων: 26, 29 Ιανουαρίου & 1, 4, 7, 10 Φεβρουαρίου 2023 

Ώρα έναρξης: 7.30 μ.μ. (Κυριακή: 6.30 μ.μ.) 

Προπώληση στα ταμεία της ΕΛΣ & στο www.ticketservices.gr.

Διαβάστε Επίσης

Περισσότερες πληροφορίες

Εθνική Λυρική Σκηνή - αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος»

Κέντρο Πολιτισμού - Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα
  • Βινιέτες Μουσικής

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Μουσική

"Eros": Η νέα peformance της Avant garde Σοπράνο Μαρίκας Κλαμπατσέα είναι μια ωδή στον έρωτα

Η Σοπράνο και συνθέτρια της πρωτοποριακής μουσικής σκηνής παρουσιάζει ένα μήνυμα χαράς, δίνοντας φως σε μια εποχή που όλα φαίνονται θαμπά...

03/02/2023

Σαββατόβραδα στο "Ivis 4" παρέα με τη Λίνα Ροδοπούλου

Το εστιατόριο με την υπογραφή του Γιάννη Λουκάκου υποδέχεται την ταλαντούχα μουσικό παρέα με τον Χρήστο Κουμούση.

Μιλώντας για τα "Τραγούδια της Σωτηρίας"

Η Χριστίνα Μαξούρη και οι υπόλοιποι συντελεστές της παράστασης, που ανεβαίνει στο ΠΛΥΦΑ, μάς λένε για τα τραγούδια της "αρχόντισσας του ρεμπέτικου" και τις δικές τους ιστορίες από αυτά.

22nd Athens Jazz: Open Call ελληνικά τζαζ σχήματα

Για επτά ολόκληρες ημέρες, ο μακροβιότερος μουσικός θεσμός της Αθήνας θα φιλοξενήσει ξανά στην κεντρική σκηνή της Τεχνόπολης τζαζ τάσεις από κάθε σημείο του πλανήτη.

Aκύρωση των παραστάσεων "Φάλσταφ" και "Στρέλλας" λόγω συμμετοχής εργαζομένων της ΕΛΣ στη 48ωρη απεργία

Τα Ταμεία της ΕΛΣ θα ενημερώσουν τηλεφωνικά τους κατόχους των εισιτηρίων.

Σταύρος Λάντσιας: "Ο Ennio Morricone ήταν ένα ανήσυχο πνεύμα, με αξιοθαύμαστη εργατικότητα"

Καθώς ο καταξιωμένος δημιουργός ετοιμάζεται να παρουσιάσει ένα αφιέρωμα στον σπουδαίο Ιταλό συνθέτη (Σάββατο 4 & Κυριακή 5/2, Φιλολογικός Σύλλογος "Παρνασσός"), του ζητήσαμε να ξεδιπλώσει τη σχέση που διατηρεί με τις μουσικές του.

Η ΚΟΑ γιορτάζει150 χρόνια από τη γέννηση του Σεργκέι Ραχμάνινοφ με τον Μιχαήλ Πλετνιόφ

H KOA τιμά τον Σεργκέι Ραχμάνινοφ με τον πιανίστα και αρχιμουσικό Μιχαήλ Πλετνιόφ και ο Λουκάς Καρυτινός ηγείται της ερμηνείας του συμφωνικού ποιήματος του Στράους, "Η ζωή ενός ήρωα".