Laurie Anderson: Δίδαξε "The Art of Falling" στο Ηρώδειο, αποχωρώντας καταχειροκροτούμενη

Σε μια ρευστή βραδιά, εκκίνησε από τη μουσική για να μας ωθήσει να στοχαστούμε πάνω στην πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου. Και υπήρξε σαγηνευτική ακόμα κι όταν διατηρούσες κάποιες ενστάσεις.

LaAndr_front © Γιάννα Φώτου

Αφηγήτρια ιστοριών. Έτσι προτιμά να προσδιορίζεται η Laurie Anderson στις συνεντεύξεις που δίνει κατά την τελευταία δεκαετία, παρότι πρόκειται –ως γνωστόν– για μία από τις σημαντικότερες Αμερικανίδες δημιουργούς, με έργο πλούσιο και πολυσχιδές. Είναι κάτι που δεν μπορούσα να βγάλω από το μυαλό μου καθώς την παρακολουθούσα να ξετυλίγει την Τέχνη του να Πέφτεις (The Art of Falling). Σκεπτόμενος ότι, πράγματι, έχει πετύχει να συμπυκνώσει τις παραστάσεις της σε μια τέτοια απλή φόρμα έκφρασης. Έστω κι αν οι ιστορίες της μόνο απλές δεν είναι, τελικά. 

Με μικρή (ανακοινωμένη) καθυστέρηση λόγω της μπόρας της προηγούμενης ημέρας, η Anderson βγήκε στο Ηρώδειο με ηλεκτρικό  βιολί, λάπτοπ και ηλεκτρονικά. Έχοντας ως μόνο συνοδοιπόρο τον Rubin Kodheli στο ηλεκτρικό τσέλο, αλλά και μια σειρά προβολών, οι οποίες έπεφταν στα τοιχώματα του αρχαίου ωδείου "ντύνοντας" ποικιλοτρόπως τις ιστορίες που θα ακούγαμε. Με ή μετά μουσικής, δεν είχε μεγάλη σημασία: αυτό που δέσποσε ήταν η βαθιά της φωνή με τις γλυκιές αποχρώσεις, την τέλεια άρθρωση και την εκλεπτυσμένη ειρωνεία κάτω από τη γαλήνια επιφάνεια.

Η βραδιά ντρόπιασε όλα τα εγχώρια δημοσιεύματα περί "ιέρειας της ηλεκτρονικής πρωτοπορίας", αφήνοντας όρθια μόνο εκείνη την παλιά ρήση του Iggy Pop για μια "πολυμεσική επίθεση από λούπες, κείμενα, φωνές και εικόνες". Κυρίαρχο στοιχείο ήταν ο αυτοσχεδιασμός, με την επί σκηνής επικοινωνία μεταξύ Anderson και Kodheli να αναδεικνύεται έξοχη. Επιπλέον, παρότι υπήρχε δομή, κυριάρχησε μια αίσθηση ρευστότητας. Η οποία επέτρεψε ακόμα και στο λάπτοπ που χάλασε εν μέσω της όλης δράσης να ενσωματωθεί στην παράσταση, αρχικά με ψύχραιμο χιούμορ, έπειτα ως λαβή για μια συζήτηση περί της πίστης του σύγχρονου πολιτισμού στην τεχνολογία, που κατέληξε βέβαια να τη θρυμματίσει: αν περιμένεις από την τεχνολογία να λύσει τα προβλήματά σου, έλεγε το ρεζουμέ, τότε δεν κατανοείς ούτε την τεχνολογία, ούτε και τα προβλήματά σου. 

LaAndr_01
© Γιάννα Φώτου
Η Laurie Anderson και ο Rubin Kodheli

Ενώνοντας Δυτικές και Ανατολικές αναφορές, η Laurie Anderson επικαλέστηκε τις "Όρνιθες" του Αριστοφάνη για να θίξει τις οριοθετήσεις του κόσμου μας, έκανε επίδειξη τάι τσι κινήσεων θυμίζοντάς μας ότι πρόκειται για πολεμική τέχνη, αναφέρθηκε στο κενό που άφησε στη ζωή της ο θάνατος του Lou Reed –περιγράφοντας τη σχέση τους ως 21 χρόνια μιας διαρκούς συνομιλίας– εστίασε σε μια γερμανική λέξη για τη μοναξιά στο δάσος ώστε να τονίσει πόσο χαρούμενος μπορείς να είσαι όντας μόνος στο δάσος. 

Αναμενόμενα μίλησε και για την Αμερική της, αναφέροντας ότι βαδίζει πια σε ερεβώδη και παράξενα μονοπάτια, πριν διηγηθεί για την ενός λεπτού κραυγή που ηχογράφησε η Yoko Ono εκείνο το ήσυχο πρωινό του Νοέμβρη που εκλέχτηκε πρόεδρος ο Ντόναλντ Τραμπ –ζητώντας έπειτα να ηχογραφήσει εμάς για 10 δευτερόλεπτα, να κραυγάζουμε ενάντια στα δικά μας σκοτάδια. Αναφέρθηκε βέβαια και στην πανδημία καθώς και στον πόλεμο στην Ουκρανία, έθιξε την κλιματική αλλαγή, απήγγειλε αποσπάσματα από τη Θιβετιανή Βίβλο των Νεκρών (παίζοντας το "Awakened One" από τον δίσκο με τον Tenzin Choegyal), σατίρισε τα χούγια της μουσικής βιομηχανίας (γίνεται πιο εύκολη η καριέρα, αν είσαι νεκρός), αναφέρθηκε στους ήρωές της (τον Philip Glass και τον John Cage), ενώ μέσα στο αυτοσχεδιαστικό συνεχές της συναυλίας διασκεύασε B.B. King και James Brown.

LaAndr_02
© Γιάννα Φώτου
Κάνοντας μια σύνοψη στις "Όρνιθες" του Αριστοφάνη

Της συναυλίας; Δεν ξέρω αν είναι η κατάλληλη λέξη για την παράσταση την οποία είδαμε, αν και σίγουρα ήταν (και) συναυλία. Παράλληλα, όμως, έμοιαζε και σαν εισαγωγή στον διαλογισμό. Ή σαν έναν θεατρικό μονόλογο γύρω από την πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου, που εστίαζε στα πιο ακανθώδη ερωτήματα τα οποία γεννούν οι εξελίξεις, αλλά και στον ρόλο που παίζουν οι προσωπικές και κοινωνικές μας αποφάσεις

Επρόκειτο για μια συνολική εμπειρία, διαφορετική σε ένταση από την καταιγιστική εμφάνιση του 2007 στο Ηρώδειο (τότε που παρουσίασε το "Homeland") και πιο συγγενής σε όσα είδαμε στο Badminton το 2011 ή στο Κέντρο Επισκεπτών του Νιάρχος το 2016 –για να αναφερθούμε στις ελληνικές της παραστάσεις των τελευταίων 15 ετών. Με την όλη σύγκριση, βέβαια, να θέτει επί τάπητος και τις κάμποσες άδειες θέσεις στα διαζώματα, αλλά και τις μεγάλες ηλικίες που παραβρέθηκαν κατά πλειονότητα στο Ηρώδειο, τιμώντας τη με παρατεταμένο χειροκρότημα. Το οποίο την έφερε στη σκηνή για τρεις υποκλίσεις, πριν ανάψουν τα φώτα του χώρου.

Φαινομενικά, ίσως η προσέλευση να εξηγείται στη βάση ενός πολύ "θερμού" συναυλιακού καλοκαιριού. Φοβάμαι όμως ότι αναδεικνύει κι ένα βαθύτερο ζήτημα, το οποίο έχει να κάνει με την απώλεια της πνευματικής βάσης που ένωνε την παλιότερη εναλλακτική κουλτούρα –όπως το έχει θέσει πολύ ωραία ο Γιώργος Στόγιας, σε ανύποπτο χρόνο. Η Laurie Anderson εκπροσωπεί δηλαδή έναν μουσικό κόσμο που εφάπτεται διαρκώς με τις υπόλοιπες τέχνες. Το καλλιτεχνικό της όραμα είναι ολιστικό, σαν κι αυτό π.χ. του Ιάννη Ξενάκη, για να χρησιμοποιήσουμε ένα ακόμα παράδειγμα από τη μεταπολεμική πρωτοπορία. Μήπως λοιπόν φαντάζει ως "μη σχετικό" σε όσους νέους ζουν με ατομικές ταχύτητες σκρολαρίσματος, μη σκοτιζόμενοι για κοινές λογοτεχνικές, θεατρικές ή κινηματογραφικές αναφορές –πόσο μάλλον για τις "Όρνιθες" ή για τη Θιβετιανή Βίβλο των Νεκρών; Τι περιθώρια ανανέωσης κοινού μπορεί να έχει μια τέτοια δημιουργός, εν έτει 2022;

LaAndr_03
© Γιάννα Φώτου
Η Laurie Anderson επιδεικνύει χαρακτηριστικές κινήσεις του τάι τσι

Δεν λέω βέβαια ότι δεν χωράει και κριτική σε όσα πράττει η Anderson. Προσωπικά, λ.χ., σκέφτηκα πως οι αυτοσχεδιασμοί που ακούσαμε υπήρξαν καλαίσθητα υποτυπώδεις, πως η μουσική υπεράσπιση των ειδών ζωής που εξαφανίζονται λόγω της αλόγιστης επέλασης του ανθρώπου στο περιβάλλον φαντάζει πιο περιπετειώδης στα χέρια του Brian Landrus, πως τα σχόλια για το πού πάει η Αμερική έχουν κι έναν αντίλογο που ίσως να μη βολεύει πάντα το αφήγημα της Anderson· πως μερικές φορές το όλο πλαίσιο έρρεπε επικίνδυνα προς τις new age αφέλειες που γοητεύουν σταθερά την προνομιούχα Δύση, όταν προσπαθεί να επικοινωνήσει με την Άπω Ανατολή.

Όμως, τέτοιες θεάσεις έβρισκαν σταθερά στο γεγονός ότι η Anderson άρθρωσε επί σκηνής μια συνολική και όχι αποσπασματική εμπειρία. Στην οποία πετύχαινε να σαγηνεύσει ακόμα κι όταν διατηρούσες τις ενστάσεις σου, ακριβώς διότι το όλον εμπεριείχε την αλήθεια και τη συνέπειά της –και τη σοφία της, θα πρόσθετα– με έναν τρόπο που δεν χώραγε αμφισβήτησης. Διότι αυτή ήταν και είναι η Laurie Anderson. Και συνεχίζει στα 75 να δημιουργεί ένα σύμπαν με πολλές γωνιές, φιλικό σε πολλαπλές θεάσεις, μη διστάζοντας να πει όσα (καλώς ή κακώς) πιστεύει ή να ξανοιχτεί σε μια γνήσια οικουμενικότητα, που αποφεύγει επιμελώς την άκριτη πολιτισμική οικειοποίηση της Ανατολής.

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Μουσική

Taki Tsan & Phyrosun στα Πανοραμικά Σκαλιά του Νιάρχου

Δύο θρύλοι της εγχώριας hip hop σκηνής έρχονται το φθινόπωρο στην Αθήνα ερμηνεύοντας ακυκλοφόρητα τραγούδια αλλά και παλαιότερα υλικό της δισκογραφίας τους.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
07/08/2022

Οι CHÓRES ταξιδεύουν στο παρελθόν μέσα από τους μουσικούς τόπους

Υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Μαρίνας Σάττι, η γυναικεία χορωδία έρχεται στο Κηποθέατρο Παπάγου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ του Δήμου Παπάγου – Χολαργού.

"Τόσκα" στο Ηρώδειο: σταθερή καλλιτεχνική αξία και …εισπρακτική επιτυχία!

15 χρόνια μετά την εντυπωσιακή της εμφάνιση στον κεντρικό ρόλο στο θέατρο "Ολύμπια", η Λετονή υψίφωνος Κριστίνε Οπολάις απέδειξε ότι παραμένει μία σκηνικά εκθαμβωτική Τόσκα.

Οι Pink Floyd, ο αρχαίος θεός Πάνας και ο "Άνεμος στις Ιτιές"

Πενήντα πέντε χρόνια μετά, το ντεμπούτο τους "The Piper At The Gates of Dawn" παραμένει θεμελιώδες για το τι εννοούμε μιλώντας για ψυχεδελικό rock.

Madrugada: Αλλαγές στις τιμές εισιτηρίων για τη συναυλία στο Καλλιμάρμαρο

Η Ελληνονορβηγίδα Amanda Tenfjord θα ανοίξει το πολυαναμενόμενο live στις 24 Σεπτεμβρίου.

Η Μαρίζα Ρίζου μάς καλεί να βγούμε "Μαζί της Στο Φως"

Η καλλιτέχνις με το εκρηκτικό ταπεραμέντο και την ακομπλεξάριστη σκηνική παρουσία προσγειώνεται στον Βύρωνα και ερμηνεύει τραγούδια-σταθμούς αλλά και καινούριες διασκευές στο Θέατρο Βράχων.

Ο Σταύρος Ξαρχάκος θυμάται το Νίκο Ξυλούρη

Αφιέρωμα στον "Αρχάγγελο της Κρήτης" ετοιμάζει ο μεγάλος Έλληνας συνθέτης με μια ξεχωριστή συναυλία στο Ηρώδειο, μαζί με την οικογένεια Ξυλούρη.