Τα Παιδιά του Παράδεισου

Διαφημισμένα σαν το γαλλικό "Όσα Παίρνει ο Άνεμος" και θεωρούμενα η καλύτερη γαλλική ταινία όλων των εποχών (έπειτα από ψηφοφορία 600 κριτικών κι επαγγελματιών του σινεμά στις Κάνες το 1995), τα "Παιδιά του Παραδείσου" παραμένουν πράγματι –μαζί με τον "Κανόνα του Παιχνιδιού" του Ζαν Ρενουάρ– η σημαντικότερη, μεγαλειώδης και αξεπέραστη μέχρι σήμερα στιγμή του γαλλόφωνου αφηγηματικού κινηματογράφου. Τεράστια εμπορική επιτυχία στην εποχή τους, αποτελούν επίτευγμα και μόνο για τον τρόπο και τις συνθήκες υπό τις οποίες κατάφεραν να γυριστούν στην περίοδο της γερμανικής κατοχής.

Ήταν η έκτη συνεργασία του ήδη διάσημου σκηνοθέτη Μαρσέλ Καρνέ με τον συγγραφέα Ζακ Πρεβέρ, με τον οποίο είχαν υπογράψει αριστουργήματα του ποιητικού ρεαλισμού, όπως το "Λιμάνι των Αποκλήρων" και το "Ξημερώνει". Εμπνευσμένοι από την πραγματική ιστορία του μίμου του προηγούμενου αιώνα Μπατίστ Ντεπερό, ανασυνιστούν στο χαρτί το Παρίσι του 1830, μαζί και την πολύβουη Λεωφόρο του Εγκλήματος με τους απατεώνες, τους εμπόρους, τους αρτίστες, τις εταίρες και τους αριστοκράτες που την περιδιάβαιναν. Αυτό που έμενε ήταν να το ζωντανέψουν και στην οθόνη, ξεκινώντας ένα μαραθώνιο γυρισμάτων που κράτησε σχεδόν ένα χρόνο, κόντρα στις απαγορεύσεις των κατακτητών, την έλλειψη φιλμ, το κυνήγι των αντιστασιακών που συμμετείχαν στην ταινία, αλλά και τις καταιγίδες που κατέστρεψαν ολοσχερώς τα πανάκριβα σκηνικά. Τον Μάρτιο του 1945, ωστόσο, η πρώτη δημόσια προβολή της ολοκληρωμένης τρίωρης ταινίας αφήνει άφωνους κοινό και κριτικούς.

Ενορχηστρώνοντας με απαράμιλλη δεξιοτεχνία μια οπτική συμφωνία που μεταφέρει στο πανί τον παλμό μιας ολόκληρης εποχής, ο Καρνέ μας αποκαλύπτει την πραγματικότητα σαν μια ατελείωτη θεατρική σκηνή. Στο πρώτο πλάνο η αυλαία σηκώνεται κι ένα φαντασμαγορικό τράβελινγκ μας ταξιδεύει στο κέντρο της γαλλικής πρωτεύουσας κατά την περίοδο της ιουλιανής μοναρχίας (1830-1848). Η κάμερα ακολουθεί μια γοητευτική, "περπατημένη" γυναίκα και τους άντρες τους οποίους θα παρασύρει στο διάβα της. Τον ηθοποιό Λεμέτρ, τον έμπορο και κακοποιό Λασνέρ, τον κόμη του Μοντρέ και τον μίμο Μπατίστ, ο βαθύς έρωτας του οποίου θεμελιώνει το δραματικό πυρήνα του φιλμ. Το βουβό πάθος του Μπατίστ, σπαρακτικό κι εξαρχής καταδικασμένο, βάζει φωτιά σε έναν κόσμο που περιστρέφεται γύρω από την ψευδαίσθηση, την απατηλή εικόνα (ηθική, οικονομική, κοινωνική) και την τέχνη ως αναπαράσταση μιας ξοδεμένης ζωής. Οι μόνοι που απολαμβάνουν τη σύμβαση και δεν χρειάζονται λόγια για να καταλάβουν είναι όσοι τη βλέπουν από τον εξώστη, τα "παιδιά του παραδείσου" δηλαδή.

Ανάμεσα στο θέατρο και το σινεμά, την καθημερινότητα και την αναπαράστασή της, τη μικρή ζωή και τα μεγάλα όνειρα, την πραγματικότητα και τη φαντασία τελικά στέκεται το μαγικό εκείνο σύμπαν όπου οι ήρωες του Καρνέ αναπνέουν τον αέρα μιας σπάνιας κινηματογραφικής αλήθειας. Αυτήν που μόνο οι τρελά ερωτευμένοι μπορούν να αγγίξουν και οι σπουδαίοι ποιητές (της εικόνας) να περιγράψουν.

Α/Μ. Γαλλία. 1945. Διάρκεια: 190΄. Διανομή: NEW STAR