©Diego Opazo
Λίγο καιρό πριν την έξοδό της στις ελληνικές αίθουσες, συζητήσαμε με την σκηνοθέτιδα της ταινίας "Μια Φάρμα στην Πορτογαλία", Αβελίνα Πρατ, για τη δημιουργική διαδικασία που ακολούθησε.
Πώς προέκυψε η ιδέα για τη συγκεκριμένη ταινία;
Ήθελα να εξερευνήσω τις διαφορετικές διαδρομές ανθρώπων που, κάποια στιγμή στη ζωή τους, αφήνουν τα πάντα πίσω τους για να ζήσουν σε μια άλλη χώρα. Είναι δυνατόν να ξεκινήσεις από την αρχή κάπου αλλού; Πόσο από το παρελθόν σου κουβαλάς μαζί σου;
Και τους ηθοποιούς, πώς τους επιλέξατε;
Όταν έγραφα το σενάριο, είχα ήδη στο μυαλό μου τον Μανόλο Σόλο (τον πρωταγωνιστή). Είχαμε συνεργαστεί πολλά χρόνια νωρίτερα σε μια ταινία μικρού μήκους. Του άρεσε το σχέδιο και εντάχθηκε πολύ νωρίς στην ταινία. Η Μαρία ντε Μεντέιρος είναι μια διεθνής σταρ. Επικοινωνήσαμε μαζί της, διάβασε το σενάριο, της άρεσε και ανυπομονούσε πολύ να γυρίσει στην Πορτογαλία. Για τους υπόλοιπους ηθοποιούς κάναμε casting.
Πώς προσεγγίσατε μαζί τους τον κάθε ρόλο; Έγιναν πρόβες;
Η σημαντικότερη δουλειά με έναν ηθοποιό γίνεται μέσα από τις συζητήσεις που προηγούνται. Μιλάμε πολύ για τον χαρακτήρα, ώστε να τον κατανοήσουμε με τον ίδιο τρόπο. Μόλις αισθανθούμε ότι βρισκόμαστε στην ίδια κατεύθυνση, όλα γίνονται πιο εύκολα. Φυσικά, κάνουμε πρόβες, αλλά όχι πάρα πολλές. Οι πρόβες είναι πολύ χρήσιμες για να φέρουμε διαφορετικούς ηθοποιούς μαζί και να δούμε πώς λειτουργούν μεταξύ τους.
Δημιουργείται μια αίσθηση λες και παρακολουθούμε μια ταινία που έχει διασκευαστεί από ένα μυθιστόρημα για τη μεγάλη οθόνη.
Ναι, κάποιοι νόμιζαν ότι υπήρχε κάποιο προηγούμενο μυθιστόρημα… Η ταινία έχει, σίγουρα, μια πολύ λογοτεχνική ατμόσφαιρα.
Θα λέγατε ότι σας επηρέασε η λογοτεχνία;
Ναι, η λογοτεχνία ασκεί μεγάλη επιρροή στον τρόπο με τον οποίο σκέφτομαι την αφήγηση - περισσότερο από τον κινηματογράφο, στην περίπτωσή μου.
Αντίστοιχα και οι χώροι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αφήγηση. Λειτουργούν ως επιπλέον "χαρακτήρες" στην ιστορία;
Ναι. Βοηθούν πολύ στον καθορισμό των χαρακτήρων και της ζωής τους. Μας δίνουν την αντίθεση ανάμεσα στους δύο διαφορετικούς κόσμους που απεικονίζουμε στην ταινία. Και η quinta στην Πορτογαλία λειτουργεί αναμφίβολα ως χαρακτήρας. Μάλιστα, επινοήσαμε ακόμη και ένα παρελθόν για αυτήν (την ιστορία με τις αμυγδαλιές), όπως κάναμε και με τους υπόλοιπους χαρακτήρες.
Περιμένουμε, πιθανότατα, την εξέλιξη μιας ερωτικής ιστορίας ανάμεσα στον Φερνάντο και την Αμάλια. Τι σημαίνει για εσάς η σχέση τους;
Σκέφτηκα ότι θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον να αναπτύξουμε μια ιστορία φιλίας ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα. Ο κινηματογράφος συνήθως ωθεί τα πράγματα προς τον έρωτα, αλλά η εξερεύνηση άλλων μορφών σχέσεων είναι πολύ πιο εμπλουτιστική. Επίσης, και οι δύο χαρακτήρες μας αγαπούν την ανεξαρτησία τους. Δημιουργούν μια άτυπη οικογένεια.
Η ανάγκη τους για ανεξαρτησία πηγάζει από διαφορετικά βιώματα…
Η Αμάλια επιστρέφει από την αποικιακή Αγκόλα στην εφηβεία της και ανακαλύπτει ότι οι "retornados" (οι άνθρωποι που επέστρεφαν από τις αποικίες) δεν ήταν καλοδεχούμενοι στην Πορτογαλία. Αισθάνεται αναγκασμένη να κρύψει το παρελθόν της, μέχρι να κατανοήσει τι πραγματικά σημαίνει η αποικιοκρατία. Ο Φερνάντο προσπαθεί να ξεφύγει από μια ζωή που πλέον δεν καταλαβαίνει. Εντελώς χαμένος, αναζητά καταφύγιο στην ταυτότητα κάποιου άλλου. Η Αμάλια καταλαβαίνει πολύ γρήγορα ότι δεν είναι αυτός που ισχυρίζεται πως είναι, αλλά παρ’ όλα αυτά του επιτρέπει να μείνει και να επουλώσει την πληγή του, χωρίς να τον κρίνει. Αυτό το παρελθόν λειτουργεί σαν καθρέφτης για τους χαρακτήρες.
Θα λέγαμε το ίδιο για τις ιστορίες του Φερνάντο και της Όλγκα, όπου και οι δύο προσποιούνται ότι είναι κάποιος άλλος;
Ναι, και πάλι η ταινία κάνει τους χαρακτήρες να λειτουργούν σαν καθρέφτες ο ένας για τον άλλον. Όταν ο Φερνάντο συναντά την Όλγκα, δεν αντιδρά όπως θα αντιδρούσαν οι περισσότεροι από εμάς. Ύστερα από όλα όσα έχει βιώσει με την Αμάλια, βλέπει τον εαυτό του να αντικατοπτρίζεται στην Όλγκα και την καταλαβαίνει. Ένα από τα σημαντικότερα θέματα της ταινίας είναι η ενσυναίσθηση.
Μέσα από τις δύο γειτονικές χώρες, την Πορτογαλία και την Ισπανία, παρατηρούμε ένα ανακάτεμα γλωσσών και μια ανάμειξη πολιτισμών. Γιατί επιλέξατε να συνδυάσετε αυτούς τους δύο πολιτισμούς;
Η Πορτογαλία βρίσκεται τόσο κοντά στην Ισπανία, κι όμως συχνά η Ισπανία γυρίζει την πλάτη στην Πορτογαλία και κοιτάζει προς την Ευρώπη, προς την αντίθετη κατεύθυνση (Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία…). Μερικές φορές οι κοντινοί γείτονες μπορεί να βρίσκονται πολύ μακριά ο ένας από τον άλλον. Επέλεξα την Πορτογαλία επειδή, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται τόσο κοντά, είναι ένα μέρος όπου κάποιος θα μπορούσε να εξαφανιστεί, αν το επέλεγε. Αγαπώ την Πορτογαλία, αγαπώ τη γλώσσα και πιστεύω ότι είναι πολύ γόνιμο να αναμειγνύονται πολιτισμοί και γλώσσες σε μια ταινία. Αυτή είναι η πραγματικότητα στις μέρες μας.
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή το 10ο Ισπανόφωνο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας - FeCHA, όπου η σκηνοθέτις ήταν επίσημη καλεσμένη.
Η ταινία "Μια Φάρμα στην Πορτογαλία" κυκλοφορεί στις αίθουσες από τις 24 Σεπτεμβρίου από την Μικρόκοσμος Film.
