Η Ριβιέρα παρουσιάζει, από την Πέμπτη 17 έως και την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, ένα σημαντικό αφιέρωμα στον Ούγγρο σκηνοθέτη, Μπέλα Ταρ, προβάλοντας 8 από τις 9 ταινίες του, όλες πλήρως ψηφιακά αποκατεστημένες.
Λίγα λόγια για τον σκηνοθέτη
Ο Μπέλα Ταρ παρέμεινε σταθερά ασυμβίβαστος και ανυποχώρητος στα καλλιτεχνικά του οράματα από το πρώτο ως το τελευταίο καρέ. Στα 20 χρόνια του, όταν αφού καταπιάστηκε εις μάτην με χειρωνακτική εργασία στην ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη, γύρισε την "Οικογενειακή Φωλιά", χωρίς να διαθέτει πτυχίο της κινηματογραφικής ακαδημίας και χωρίς καν να αναγνωρίζεται ως επαγγελματίας σκηνοθέτης από το κράτος αλλά και την Ουγγρική κινηματογραφική κοινότητα.
Μετά την πτώση του Τείχους, όταν η λογοκρισία της αγοράς είχε αντικαταστήσει αυτή του καθεστώτος, ο Ταρ γύριζε ταινία μόνον όταν είχε εξασφαλίσει ότι θα την κάνει με τους δικούς του όρους, αλλιώς δεν θα την γύριζε ποτέ. Η ικανότητά του ως άτυπου παραγωγού (ήταν αυτός που γύριζε κι έβρισκε τα απαιτούμενα χρήματα, μεταξύ των άλλων), ήταν βασικός παράγοντας για την υλοποίηση των σχεδίων του.
Με το πέρασμα του χρόνου κι από ταινία σε ταινία, ο Ταρ εξέλιξε το στυλ, την θεματική και την ποιητική του. Ξεκίνησε υιοθετώντας ένα ημι-ντοκιμαντερίστικο στυλ, επηρεασμένος από τη Σχολή της Βουδαπέστης και το σινεμά του Κασσαβέτη, επικεντρώνονταν στη μίζερη ζωή της εργατικής τάξης και του λούμπεν προλεταριάτου της σοσιαλιστικής Ουγγαρίας, επιθυμώντας, με τα δικά του λόγια "να ρίξει μια κλωτσιά στην πόρτα του κινηματογραφικού συστήματος και να τη σπάσει". Πολύ σύντομα κατανόησε ότι η ανθρώπινη κατάσταση δεν ήταν απλώς ένα κοινωνικό-πολιτικό ζήτημα, ότι ο άνθρωπος διέθετε και θα διαθέτει οντολογικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν τη συμπεριφορά, τις πράξεις και τη διάδρασή του με το κοινωνικό σύνολο, ανεξαρτήτως πολιτικού συστήματος και κοινωνικής τάξης. Και αργότερα, αντιλήφθηκε ότι αυτά τα χαρακτηριστικά καθόριζαν όχι μόνο την ανθρώπινη κατάσταση αλλά ουσιαστικά ολόκληρη την κοσμική ισορροπία.
Εν τω μεταξύ, από πολύ νωρίς, είχε δημιουργήσει έναν "οικογενειακό" δημιουργικό πυρήνα σταθερών συνεργατών. Η σύντροφός του Άγκνες Χράνιτσκι, μόνιμη μοντέζ και συν-σκηνοθέτιδα, ο μουσικός Μίχαλυ Βιγκ, ο εικαστικός Γκιούλα Πάουερ. Σύντομα προστέθηκε ο φέρελπις, τότε συγγραφέας Λάσλο Κράσναχόρκαϊ και ο φίλος του σκηνοθέτης Γκιόργκι Φεχέρ, η Έρικα Μποκ (που έπαιξε σε όλες τις ταινίες του μετά το 1994), ο επαγγελματίας ηθοποιός Γιάνος Ντέρσι, μερικοί άλλοι φίλοι εκτός σινεμά που προσέρχονταν σε κάθε νέα παραγωγή και εσχάτως ο κινηματογραφιστής, Φρεντ Κέλεμεν.
Με το "Σαταντάνγκο" έγινε γνωστός εκτός συνόρων, κυρίως χάρη στην επιμονή και την εκτίμηση του Ούλριχ Γκρέγκορ, διευθυντή του τμήματος Φόρουμ του Φεστιβάλ Βερολίνου. Το 1994, το διεθνές κοινό αντιμετώπισε σχεδόν μια ταινία 7 ωρών και 19 λεπτών, προορισμένη να παίζεται ολόκληρη και όχι αποσπασματικά, μόνο στη μεγάλη οθόνη.
Και τελικά ο Ταρ τερμάτισε αυτοβούλως τη δημιουργική του πορεία το 2011, όταν παρουσίασε το "Άλογο του Τορίνο", δηλώνοντας πως είναι η τελευταία του ταινία. Ήταν μόλις 55 ετών, στην κορυφή της καριέρας του και θα μπορούσε να βρει κεφάλαια για οποιοδήποτε σχέδιό του. Με μια χωρίς προηγούμενο χειρονομία συνέπειας, εντιμότητας και αξιοπρέπειας, αρνήθηκε να επαναλαμβάνει τον εαυτό του και να δίνει στους πολυάριθμους φαν του τις εικόνες που περίμεναν, βάζοντας μια οριστική τελεία σε μια πορεία περίπου 35 χρόνων και 9 ταινιών μεγάλου μήκους. Πέθανε στις 6 Ιανουαρίου 2026 σε ηλικία 70 ετών.
Αναλυτικά οι ταινίες του αφιερώματος
Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου
20.15 ΟΙ ΑΡΜΟΝΙΕΣ ΒΕΡΚΜΑΪΣΤΕΡ (2000) – 2 ώρες και 25 λεπτά
Σε μια ανώνυμη πόλη της κεντρικής Ευρώπης, σε απροσδιόριστο χρόνο, καταφθάνει ένα μυστηριώδες τσίρκο με μόνες ατραξιόν το κουφάρι μιας γιγαντιαίας φάλαινας και ένα δύσμορφο πλάσμα, τον επονομαζόμενο "Πρίγκιπα". Η άφιξη του τσίρκου θα πυροδοτήσει μια έκρηξη οργής, καταστροφών και εγκλημάτων, με αυτόπτη μάρτυρα τον νεαρό αλαφροΐσκιωτο ταχυδρόμο της πόλης, Γιάνος Βάλουσκα.
Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου
20.00 ΚΟΛΑΣΤΗΡΙΟ (1997)- 2 ώρες και 2 λεπτά
Ο μοναχικός μεσήλικας Κάρερ, ζει μια μονότονη ζωή σε μια μίζερη, αποβιομηχανοποιημένη κωμόπολη. Περνάει τον περισσότερο χρόνο του στο μπαρ "Τιτανικός", παρέα με τον ιδιοκτήτη του μπαρ, μοκροαπατεώνα Βιλάρσκι και ονειρεύεται να ξεφύγει μαζί με την παντρεμένη τραγουδίστρια του μπαρ. Σε συνεννόηση με τον Βιλάρσκι στήνει μια κομπίνα προκειμένου ο σύζυγος της τραγουδίστριας να ταξιδέψει έξω από την πόλη. H πρώτη συνεργασία Ταρ-Κρασναχόρκαϊ.
22.30 ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑΣ ΠΥΡΓΟΣ. ΕΝΑ ΠΟΡΤΡΕΤΟ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΥ ΒΙΓΚ (2023 - σκηνοθεσία Άντρας Κέτσα) – 1 ώρα και 39 λεπτά
Ο μουσικός Μίχαλυ Βιγκ διηγείται την περιπετειώδη, ιδιοσυγκρασιακή ζωή του από τα παιδικά του χρόνια ως τις μέρες μας, μιλώντας στην κάμερα του επιστήθιου φίλου του κινηματογραφιστή Άντρας Κέτσα. Μέσα από τα λόγια του και με τη χρήση σπάνιου αρχειακού υλικού, διαγράφεται κι η ιστορία του Ουγγρικού underground ανά τις δεκαετίες, όπως κι η σχέση του Βιγκ με τον επιστήθιο φίλο του Μπέλα Ταρ, για τον οποίο έχει γράψει τη μουσική σε όλες σχεδόν τις ταινίες του.
Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου
20.15 ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΤΟΡΙΝΟ (2011) – 2 ώρες και 35 λεπτά
Τορίνο, 1889. Ο Νίτσε διασώζει ένα άλογο από την οργή του αφεντικού του. Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες για τον αμαξά και την κόρη του όπως και για ολόκληρο τον κόσμο. Η τελευταία ταινία του Μπέλα Ταρ, ένα φιλμ για το τέλος του κόσμου και η οριστική του παρακαταθήκη στην Τέχνη του σινεμά και στη ζωή.
Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου
20.15 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ (2007) – 2 ώρες και 19 λεπτά
Ο Μαλουάν, σταθμάρχης, γίνεται μάρτυρας ενός φόνου και κάτοχος μιας βαλίτσας γεμάτης χρήματα. Η ζωή του ίδιου και της οικογένειας ταράζεται, όπως και αυτή των εγκληματιών που σχετίζονται με την βαλίτσα. Διασκευή ενός διηγήματος του Σιμενόν, ένα αναπάντεχο "Ταρικό" φιλμ νουάρ, με την Τίλντα Σουίντον, μεγάλη θαυμάστρια του Ταρ.
Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου
20.00 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΦΩΛΙΑ (1977) – 1 ώρα και 48 λεπτά
Ο Λάτσι επιστρέφει από τον στρατό και βρίσκει την γυναίκα του Ιρέν και τους γονείς του σε σχεδόν εμπόλεμη κατάσταση, ενώ προκύπτουν ακάλεστοι επισκέπτες και πιθανή μοιχεία. Η Ιρέν θα αναζητήσει νέα κατοικία και θα εμπλακεί στα Καφκικά αδιέξοδα της γραφειοκρατίας. Το ντεμπούτο του εικοσάχρονου τότε Μπέλα Ταρ, ένα τραχύ ντοκουφίξιον στο στυλ της σχολής της Βουδαπέστης, καθιέρωσε αμέσως τον Ταρ ως μια μεγάλη ελπίδα του Μαγυάρικου σινεμά.
22.15 ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΑΛΜΑΝΑΚ (1983) – 1 ώρα και 59 λεπτά
Μια ηλικιωμένη, πλούσια γυναίκα φιλοξενεί στο σπίτι της τον γιο της, τη νοσοκόμα της, τον τέως εραστή της νοσοκόμας κι έναν νέο νοικάρη. Θα έρθουν όλοι αντιμέτωποι μεταξύ τους, ο καθένας για τον δικό του σκοπό, θα αποκαλύψουν τα σκοτεινά μυστικά, τους φόβους τους και τις εμμονές τους, Η τελευταία έγχρωμη ταινία του Ταρ, στο μεταίχμιο της οριστικής αλλαγής στυλ που θα ακολουθήσει.
Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου
20.00 Ο ΑΟΥΤΣΑΪΝΤΕΡ (1979) – 2 ώρες και 2 λεπτά
Ο Άντρας, ανεύθυνος, επιπόλαιος και σχεδόν αλκοολικός νεαρός βιολιστής, συγκρούεται με τον αδελφό του και τη νέα του σύζυγο, έχοντας ήδη ένα παιδί. Θα πιάσει δουλειά σε ένα τοπικό εργοστάσιο, αλλά ο ασταθής χαρακτήρας του υπονομεύει κάθε προσπάθειά του. Η πρώτη από τις μόλις δύο έγχρωμες ταινίες του Ταρ, είναι ένα χρονικό της κοινωνικής καταπίεσης που ταλαιπωρούσε την εργατική τάξη της Ουγγαρίας εκείνης της εποχής.
22.15 ΠΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ (1982) – 1 ώρα και 42 λεπτά
Σκηνές από έναν θνησιγενή γάμο ενός ζευγαριού της εργατικής τάξης. Ο άντρας κι η γυναίκα, βασανίζουν επίμονα ο ένας τον άλλο σε καθημερινή βάση, περνώντας ένα ψυχολογικό μαρτύριο που δεν τελειώνει ποτέ. Το "κασσαβετικό" φιλμ του Ταρ, εισάγει θεματικά και υφολογικά χαρακτηριστικά που θα ακολουθήσουν ολόκληρο το έργο του.
Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου
20.00 ΛΥΚΟΦΩΣ (1990 - σκηνοθεσία Γκιόργκι Φεχέρ) – 1 ώρα και 45 λεπτά
Μετά την ανακάλυψη του πτώματος ενός δολοφονημένου κοριτσιού, ένας σκληροτράχηλος ντετέκτιβ γίνεται εμμονικός με την ανακάλυψη του ενόχου. Το αριστούργημα του Γκιόργκι Φεχέρ, του καλύτερου φίλου και μόνιμου συνεργάτη του Ταρ, γυρίστηκε με καλλιτεχνική επιμέλεια του Ταρ και παρουσιάζεται σε πλήρη ψηφιακά αποκατεστημένη βερσιόν. Ο Ταρ πάντοτε συμπεριλάμβανε την ταινία στις 2-3 αγαπημένες του από την ιστορία του σινεμά.
22.15 ΚΑΠΟΤΕ ΗΜΟΥΝ ΕΝΑΣ FILM MAKER (2013 - σκηνοθεσία ΖΑΝ ΜΑΡΚ ΛΕΝΤΟΥΡ) – 1 ώρα και 30 λεπτά
Σε ένα από τα εξαιρετικά σπάνια ντοκιμαντέρ για τον Ταρ, ο Ζαν Μαρκ Λεντούρ παρακολουθεί τα γυρίσματα της ταινίας "Το Άλογο του Τορίνο". Παράλληλα, καταγράφει σχόλια του Ταρ για την διαδρομή του στο σινεμά, παρουσιάζοντας και σπάνιο υλικό αρχείου από το Σαταντάνγκο. Μιλούν ακόμα άμεσοι συνεργάτες του Ταρ, όπως ο μουσικός Μίχαλυ Βιγκ, η σύντροφος και μοντέζ του Άγκνες Χράνιτσκι και η μόνιμη ηθοποιός στις τελευταίες ταινίες του Έρικα Μποκ.
Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου - Κινηματογράφος ΑΣΤΟΡ
17.30 ΣΑΤΑΝΤΑΝΓΚΟ (1994) - 7 ώρες και 19 λεπτά με δύο προκαθορισμένα από τον σκηνοθέτη διαλείμματα.
Oι λιγοστοί κάτοικοι ενός παρηκμασμένου κολχόζ ονειρεύονται "να πιάσουν την καλή" και να ξεφύγουν από τη μίζερη πραγματικότητα που ζουν. Η άφιξη ενός φυλακόβιου απατεώνα ψευτοπροφήτη, παλιού τους γνώριμου που θεωρούσαν νεκρό, θα τους οδηγήσει στην απονενοημένη μεγάλη έξοδο. Το Σαταντάνγκο είναι το magnum opus του Ταρ και το μεγαλύτερο στοίχημα της Ιστορίας του σινεμά.
Εισιτήρια στο more.com
Διαβάστε Επίσης
