Όταν διδασκόμασταν την Οδύσσεια του Ομήρου, κάπου εκεί στο γυμνάσιο, ούτε που μου περνούσε ποτέ από το μυαλό πως κάπου κάπως κάποτε, κάποιος επιφανής σκηνοθέτης θα την έκανε χολιγουντιανή παραγωγή, οραματιζόμενος τον Οδυσσέα ως έναν Dark Knight. Βασικά, δε φανταζόμουν ποτέ πως ο Batman θα σκότωνε την ίδια του την κόρη, θα λεηλατούσε μία πόλη συνοδεία πολεμιστών, και έπειτα θα επέστρεφε στο σπίτι του μόνο και μόνο για να δολοφονηθεί από την άπιστη σύζυγό του ως εκδίκηση και να σταλεί στην κόλαση.
Πέρα από την πλάκα, στην πολυσυζητημένη Οδύσσεια του Christopher Nolan, ο τύπος που μόλις περιέγραψα είναι ο Αγαμέμνονας και σύμφωνα με τα λεγόμενα του σκηνοθέτη, η πανοπλία και το όλο παρουσιαστικό του δικαιολογείται λέει, από το ότι "οι Μυκηναίοι χρησιμοποιούσαν 'μαυρισμένο μπρούντζο' για να επιδεικνύουν τον πλούτο και τη δύναμή τους". Προσωπικά, άσχετα με τις ορέξεις της ενδυματολόγου της ταινίας, θεωρώ πως είχε δώσει ακριβώς αυτήν την εντολή ο 56χρονος Nolan ως ευθεία αναφορά στον Dark Knight, που σκηνοθέτησε το 2008. Και δεν είναι η μόνη αναφορά· παρακολουθώντας προσεκτικά αυτό το μικρό κινηματογραφικό έπος -διάρκειας 173 λεπτών- και αν είσαι φαν της φιλμογραφίας του, εύκολα εντοπίζεις τους ευθείς παραλληλισμούς με τα έργα του των προηγούμενων ετών, τους οποίους και παραθέτουμε παρακάτω:
Ο Αγαμέμνονας είναι ο Dark Knight
Το spoiler έγινε παραπάνω. Πιο πιθανό είναι να χιονίσει στην Κρήτη τον Αύγουστο παρά ο Αγαμέμνονας του Bennie Safdie εντελώς τυχαία να παραπέμπει στομ σκοτεινό, καταδικασμένο στην κόλαση πολεμοχαρή χαρακτήρα του Batman. Έτσι όπως τον παρουσίασε, εύκολα θα μπορούσε να είχε διαπεράσει τις πύλες της Τροίας με ένα Batmobile και περίεργο δε θα μας φαινόταν.
Το Interstellar και το παραβάν της Πηνελόπης
Σε μια ευρύτερη έννοια, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η απώλεια χρόνου του Cooper από τη ζωή της κόρης του αντικατοπτρίζει άμεσα την απουσία του Οδυσσέα από σχεδόν όλη την παιδική ηλικία του Τηλέμαχου. Και οι δύο άντρες έφυγαν για μακρινές αποστολές μόνο και μόνο για να "χαθούν" κάπου στο ενδιάμεσο, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να σκαρφιστούν περίπλοκους τρόπους για να επιστρέψουν σπίτι. Αυτό βέβαια που θυμίζει περισσότερο Interstellar, είναι ότι η Πηνελόπη παρακολουθεί τους εισβολείς μνηστήρες σε απόσταση μέσα από το παραβάν της, όπως ο Cooper τη Murph μέχρι να μπορέσει να βρει έναν τρόπο να μετατρέψει τη σκόνη σε ένα μήνυμα που σώζει τη Γη. Όπως και να έχει, και οι δύο αντιστέκονται σθεναρά στο αναπόφευκτο του χρόνου, έκαστος όπως μπορεί.
Το Inception και η καρφίτσα της Πηνελόπης
Πριν φύγει ο Οδυσσέας για την Τροία, η Πηνελόπη του δίνει μια χρυσή καρφίτσα που απεικονίζει τη θεά Αθηνά, για να του θυμίζει την υπόσχεσή του να επιστρέψει, αλλά και για να μπορεί να τον αναγνωρίσει η ίδια μέσα από περιγραφές άλλων. Πρόκειται για επινόηση του Nolan, γιατί κάτι τέτοιο δεν υφίσταται στην Οδύσσεια του Ομήρου. Όταν την είδα, κατευθείαν έκανα τον συνειρμό ότι υπάρχει εκείνο το φυλαχτό στο Inception, η σβούρα του Cobb, την οποία κρατάει κοντά του καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας ως προσωπικό τεστ πραγματικότητας. Την περιστρέφει, κι αν πέσει, είναι ξύπνιος· αν συνεχίζει να στριφογυρίζει επ' άπειρον, ονειρεύεται ακόμα. Η χρυσή καρφίτσα του αντίστοιχα, είναι ένα προσωπικό αντικείμενο παύλα απόδειξη ότι το σπίτι στην Ιθάκη είναι πραγματικό, όχι απλώς μια ιστορία που έλεγε στον εαυτό του για να επιβιώσει. Έτσι, όταν η Καλυψώ του την επιστρέφει, ξυπνά από το ξόρκι της και θυμάται την υπόσχεση που έδωσε να επιστρέψει στην οικογένειά του.
Το Dunkirk και οι ατελείωτες αναμονές σε παραλίες
Υπάρχει πολλή αναμονή σε παραλίες στην Οδύσσεια, κάτι που επίσης βλέπουμε στο Dunkirk. Η ταινία ξεκινά με τους έλληνες στρατιώτες να έχουν στρατοπεδεύσει στην άμμο έξω από τα τείχη της Τροίας και να παραμένουν εκεί κολλημένοι επί χρόνια προτού σκαρφιστεί ο Οδυσσέας το τρικ του Δούρειου Ίππου. Αργότερα, καθώς ξεφεύγουν από τους Λαιστρυγόνες, όσοι δεν προλαβαίνουν να φτάσουν πίσω στα πλοία εμφανίζονται να επιπλέουν στα ρηχά, με την ακτή που βρέχεται από τα κύματα να έχει γίνει αιματοβαμμένη. Και αυτή η εικόνα πλησιάζει πολύ το Dunkirk σε συνδυασμό δε, με τον αποκλεισμό τους στο νησί του θεού Ήλιου, όπου παραμένουν απελπισμένοι και πεινασμένοι για καιρό.
Το Oppenheimer και το "Τι είναι αυτό που μόλις έκανα;"
Εδώ, δεν έχουμε μία μεμονωμένη σκηνή που να "φωνάζει" Oppenheimer. Ίσως να πλησιάζει περισσότερο η σαστιμάρα του Οδυσσέα προς το τέλος της Μάχης της Τροίας, με την οποία κοιτάζει τις φλόγες του πολιτισμού που μόλις κατέστρεψε λες και δεν είχε ξαναδεί ποτέ σφαγή με τα μάτια του λένε κάτι του στυλ: "Τι στο καλό μόλις έκανα;". Το ίδιο ακριβώς βλέμμα έχει ο Cillian Murphy στην αρχική σκηνή του Oppenheimer. Στέκεται έξω από ένα πανεπιστημιακό κτήριο συνειδητοποιώντας τη φοβερή καταστροφική δύναμη της ατομικής βόμβας που μόλις δημιούργησε. Και οι δύο, μόνο μετά από τις καταστροφές που προκάλεσαν αναγκάζονται να αναλογιστούν τις ευθύνες που τους αναλογούν.
Το The Prestige και το δαχτυλίδι του Ελπήνορα
Στην Οδύσσεια, ο Ευρύλοχος (Himesh Patel) παίρνει ένα δαχτυλίδι από το δάχτυλο του Ελπήνορα, ενός νεκρού συντρόφου του οποίου το σώμα αφήνουν πίσω στη σπηλιά του Κύκλωπα. Γίνεται σύμβολο όλων των φίλων που έχασε και αποτελεί επαναλαμβανόμενη αναφορά σε όλη την ταινία. Σε κάποιο σημείο το χώνει στο χέρι του Οδυσσέας, ως σύμβολο του βάρους της απώλειας τόσων ανδρών. Ούτε αυτό υπάρχει στην Οδύσσεια του Ομήρου. Κατά κάποιον τρόπο, θα μπορούσε κανείς να πει ότι παραπέμπει στη βέρα της νεκρής συζύγου του Angier στο The Prestige- ο Angier είναι, spoiler alert, ένας μάγος που κλωνοποιεί τον εαυτό του κάθε βράδυ για το εμβληματικό του κόλπο, και κάνει κάθε κλώνο να φοράει τη βέρα της γυναίκας του ώστε να κρατά τη μνήμη της. Το δαχτυλίδι βέβαια, του Angier συνδέεται με ένα συγκεκριμένο πένθος, ενώ αυτό του Οδυσσέας συμβολίζει κάθε άντρα που έχασε στην πορεία προς και από την Τροία.
Το Memento και η αμνησία
Τα άνθη του λωτού της Καλυψούς σβήνουν τη μνήμη του Οδυσσέα. Αυτό υπάρχει στην Οδύσσεια του Ομήρου, αλλά δομικά πλησιάζει πολύ το Memento, κατά το οποίο ο Leonard δεν μπορεί να σχηματίσει νέες αναμνήσεις και πρέπει να ανασυνθέσει ποιος είναι χρησιμοποιώντας εξωτερικά φυσικά σημεία αναφοράς (φωτογραφίες, σημειώσεις, τατουάζ) επειδή το ίδιο του το μυαλό αδυνατεί.
Ο Dark Knight και η Ελένη με τα δύο πρόσωπα
Γιατί άραγε, ο Nolan επέλεξε η Ελένη να έχει (Lupita Nyong'o) ουλές στη μία μόνο πλευρά του προσώπου της; Ο υπαινιγμός του Nolan είναι ότι ο Πάρης, ο οποίος την απήγαγε εξαρχής, κατέστρεψε την εμφάνισή της προτού προλάβει να την επαναφέρει στα πάτρια εδάφη ο Μενέλαος. Πιθανότατα να ήθελε να μας παραπέμψει στη σκηνή του νοσοκομείου στο The Dark Knight, κατά την οποία ο Επίτροπος Gordon επισκέπτεται τον Harvey Dent στο τμήμα εγκαυμάτων και τον βρίσκει με την κατεστραμμένη πλευρά του γυρισμένη από την άλλη πλευρά μέχρι ο Harvey να γυρίσει αργά το κεφάλι του για να αποκαλύψει πλήρως τη ζημιά που είχε υποστεί.
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
Διαβάστε Επίσης
