Με το υπόκωφα διαβρωτικό "Όταν Έρθει το Φθινόπωρο" ο ακάματος Φρανσουά Οζόν επέστρεψε πέρσι σε ένα πρωτότυπο σενάριο. Όπως δήλωσε ο ίδιος, όμως, κι αυτό θα μπορούσε να ήταν διασκευή ενός μυθιστορήματος του αγαπημένου του Ζορζ Σιμενόν. Αντλώντας σταθερά έμπνευση από τη λογοτεχνία, τώρα πιάνει στα χέρια του ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του προηγούμενου αιώνα, επιχειρώντας να μετατρέψει σε εικόνες τη λιτή, άμεση και φιλοσοφική πρόζα του Αλμπέρ Καμί.
Φαινομενολογικής προσέγγισης, μινιμαλιστικής πλοκής και γεμάτο αλληγορίες οι οποίες ξεπηδούν μέσα από μια στεγνή εξιστόρηση, ο "Ξένος" αποτυπώνει με διεισδυτική εμβρίθεια τα πολλαπλά, ηθικά και υπαρξιακά, αδιέξοδα ενός ήρωα ο οποίος αναζητά, μα δεν βρίσκει κανένα πάθος στη ρηχή καθημερινότητά του: στην Αλγερία της δεκαετίας του 1930, ο Μερσό είναι ένας νεαρός Γάλλος, παντελώς αδιάφορος για όσα συμβαίνουν γύρω του. Ακόμα κι ο πρόσφατος θάνατος της μητέρας του μοιάζει να μην τον αγγίζει, μέχρι που η τυχαία συνάντησή του με ένα Άραβα σε μια παραλία θα οδηγήσει σε ένα αδικαιολόγητα βίαιο ξέσπασμά του.
Το 1967 ο Λουκίνο Βισκόντι αναμετρήθηκε με τα περίπλοκα υπαρξιστικά ερωτήματα του Καμί, αλλά ο "Ξένος" είναι ένα λογοτεχνικό έργο που δεν ταίριαζε καθόλου στο μπαρόκ ύφος του Ιταλού σκηνοθέτη, ενώ ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι αποδείχθηκε μια ατυχής πρωταγωνιστική επιλογή. Ο Οζόν, πολύ σοφά, επεμβαίνει ελάχιστα στο πρωτότυπο υλικό, χωρίς, από την άλλη, να υιοθετεί μια αποστασιοποιημένη, αντονιονική οπτική. Με το ασπρόμαυρο στιλιζάρισμά του αποφεύγει την ψυχρή, μονοδιάστατη καταγραφή, ενώ τονίζει τη σωματική έξαψη και την αίσθηση της ασφυξίας. Ο παραλογισμός των πράξεων του Μερσό μοιάζει να αποκτά υλική υπόσταση, να απλώνεται στην ατμόσφαιρα και να αντανακλά άμεσα μια βαθιά αποικιοκρατική (ταυτόχρονα ρατσιστική, βίαιη και ομοφοβική) κουλτούρα που έχει διαβρώσει κάθε ουμανιστική αξία. Η καθαρά κινηματογραφική αποτύπωσή της είναι σαφώς αποτελεσματικότερη στο περιγραφικό πρώτο μέρος του φιλμ (και του βιβλίου) απ’ ότι στο διαλογικό και επεξηγηματικό δεύτερο, προσφέροντας συνολικά μια συναρπαστικά κυνική οπτική στην παντελή έλλειψη νοήματος της σύγχρονης πραγματικότητάς μας.
Α/Μ. Γαλλία. 2025. Διάρκεια: 122΄. Διανομή: ΣΠΕΝΤΖΟΣ FILM
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Ξένος
Στην Αλγερία της δεκαετίας του 1930, η καθημερινότητα ενός αδιάφορου για όσα συμβαίνουν γύρω του Γάλλου αναστατώνεται από το θάνατο της μητέρας του και τη μοιραία συνάντησή του με ένα νεαρό Άραβα.
