Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης έπαιξε τον ρόλο ενός λιμενικού που σώζει πρόσφυγες στη Λέσβο, στην αφοπλιστικά συγκινητική ταινία διεθνούς παραγωγής "I Was a Stranger" του σκηνοθέτη και ακτιβιστή Μπραντ Άντερσεν, η οποία, μέσα από ιστορίες διαφορετικών ανθρώπων, επικεντρώνεται στο προσφυγικό ζήτημα.
Πώς προετοιμαστήκατε για το ρόλο;
O Μπραντ Άντερσεν βασίστηκε σε ένα αληθινό πρόσωπο για να γράψει τον χαρακτήρα μου, τον Κυριάκο Παπαδόπουλο, λιμενικό που βραβεύτηκε για τη διάσωση χιλιάδων ανθρώπων στη Λέσβο. Υπάρχει και το ντοκιμαντέρ "4.1 Miles" της Δάφνης Ματζιαράκη για τη ζωή του. Επομένως, είχα αυτό το υλικό, είχα και το υλικό της φαντασίας μου. Στο κομμάτι της τεχνικής προετοιμασίας, εξοικειώθηκα με τη διαδικασία που ακολουθούν οι λιμενικοί, έχοντας ήδη μια εξοικείωση με τα σκάφη, κάτι που μου το έκανε πιο εύκολο.
Ο ρόλος σας λοιπόν βασίστηκε σε αυτόν τον άνθρωπο.
Ναι, δεν είναι αυτός ο άνθρωπος αλλά είναι κάποιος που στέκεται απέναντι στο έργο του. Ταύτισε τη δουλειά του τη δεδομένη στιγμή της ιστορίας με το να σταθεί σαν άνθρωπος απέναντι στους ανθρώπους, μπαίνοντας ανάμεσα σε αυτούς και τον θάνατο. Όλα αυτά φτιάχνουν ένα χαρακτήρα που, ενώ κάνει ηρωικές πράξεις, ο ίδιος δεν έχει για τον εαυτό του την αίσθηση του ηρωισμού. Σηκώνει το βάρος της αποστολής του και της θέσης του στην Ιστορία με αυταπάρνηση. Αυτό με επηρέασε πολύ βλέποντας τον ίδιο και τον τρόπο με τον οποίο τίποτα στη συμπεριφορά του δεν ήταν ούτε ηρωικό, ούτε ιδεολογικά ή πολιτικά χρωματισμένο.

Στέκεται κάπου η ταινία πολιτικά ή ιδεολογικά;
Ο Μπραντ προσπαθεί να αποσύρει τις ιδεολογικές ή πολιτικές παρωπίδες με τις οποίες βλέπουμε αυτά τα θέματα. Προσπαθεί να δει τον κάθε χαρακτήρα με τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του. Η ταινία δεν μιλάει ιδεολογικά ή πολιτικά για το προσφυγικό, ούτε για τα αίτια του πολέμου ή για τον χειρισμό των προσφύγων από τα κράτη του δυτικού κόσμου. Λέει μία ιστορία όπως κάθε ταινία. Μία ιστορία που είναι πραγματική με την έννοια ότι είναι η ιστορία πάρα πολλών ανθρώπων που έχουν βρεθεί σε παρόμοιες θέσεις. Δεν έχει σημασία πού στέκεσαι στο ζήτημα του προσφυγικού. Μπορείς να έχεις τη θέση σου αλλά πάντα, όταν μιλάς για το προσφυγικό, να θυμάσαι ότι μιλάμε για ανθρώπους, για ανθρώπινες ιστορίες. Το θέμα αυτής της ταινίας αφορά το να θυμόμαστε κάθε φορά ότι σε κάθε περίπτωση μιλάμε για ανθρώπους. Να μπορούμε δηλαδή να δώσουμε στον εαυτό μας την δυνατότητα να βλέπει.
Η ταινία δείχνει καταστάσεις που ξέρουμε ότι συμβαίνουν, αλλά δεν τις βλέπουμε απαραίτητα ή και επιλέγουμε να μη τις δούμε.
Συμβαίνει ακόμα και όταν βλέπουμε άστεγους στον δρόμο, σε μια γωνιά, να κοιμούνται. Την πρώτη φορά θα μας σοκάρει, τη δεύτερη θα μας στεναχωρήσει, την τρίτη θα προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι. Την εκατοστή, κάπως απευαισθητοποιούμαστε. Είναι και αυτός ο ανθρώπινος μηχανισμός δικαιολογημένος, από τη βασική ανάγκη του ανθρώπου να επιβιώνει. Το βλέμμα μας απευαισθητοποιείται απέναντι στη δυστυχία του άλλου, απέναντι στο πρόβλημα του άλλου. Είτε είναι άστεγος, είτε πρόσφυγας, είτε ένας άνθρωπος σε ανάγκη. Έχει την τάση ο εγκέφαλός μας να μας απευαισθητοποιεί σε μεγάλο βαθμό για να μπορέσουμε να αντέξουμε την πραγματικότητα που πολλές φορές είναι πολύ σκληρή.

Το να θυμίζουμε όμως στον εαυτό μας ποια είναι η πραγματικότητα, το να ξύνουμε λίγο την πανοπλία, ας πούμε, αυτή την προστασία που μας βάζει ο εαυτός για να ξαναθυμηθούμε τα βασικά, είναι χρήσιμο. Και ένα έργο τέχνης που το προσφέρει αυτό είναι χρήσιμο. Αυτό που έχει να σου πει η ταινία δεν είναι περισπούδαστο ή πολύπλοκο. Είναι πάρα πολύ απλό.
Πού έγιναν τα γυρίσματα; Ήταν όσο απαιτητικά δείχνουν;
Το κομμάτι που αφορά την Ελλάδα γυρίστηκε στα παράλια της Τουρκίας για λόγους production. Και ενώ ήταν μία χαμηλού μπάτζετ αμερικάνικη παραγωγή, εξακολουθούσαν να έχουν φροντίσει όλες οι δράσεις να είναι απολύτως ελεγχόμενες -και πραγματικές! Πέραν της χαράς τού να παίζω στην ταινία για το περιεχόμενό της και για τον πολύ ωραίο ρόλο, βρέθηκα και σε ένα γύρισμα με τεχνογνωσία και με δυνατότητες που στην Ελλάδα είναι λίγο πιο δύσκολο να τις βρεις. Βράχηκα, κολύμπησα σε υπόγεια πισίνα, οδήγησα λιμενικό σκάφος –όλα αυτά τα ωραία πράγματα που συμβαίνουν στις ταινίες δράσης. Ήταν πολύ ωραίο κομμάτι του γυρίσματος αυτό και το ευχαριστήθηκα πολύ. Επίσης, τον Μπράντ τον ενδιέφερε κάθε σκηνή, όχι μόνο οι σκηνές δράσης. Δηλαδή, μια σκηνή που μιλάμε με τον γιό μου στην ταινία, την γράψαμε και την ξαναγράψαμε.

Και, ξέρετε, συνέβαινε και το πολύ ενδιαφέρον ότι στα παράλια της Τουρκίας που γυρίσαμε το ελληνικό κομμάτι, είχαν βρεθεί μαζί μας βοηθητικοί ηθοποιοί στην ταινία και στην παραγωγή πρόσωπα τα οποία είχαν υπάρξει οι ίδιοι πρόσφυγες από τη Συρία ή άλλες χώρες της περιοχής, και κάθε μέρα πριν το γύρισμα ένας από αυτούς μας έλεγε την ιστορία του. Και αυτές οι πραγματικές ιστορίες ήταν ουσιαστικά ένα καθρέφτισμα της ταινίας που κάναμε.
