Βασισμένος σε ένα μπεστ σέλερ του Ιταλοελβετού Τζουλιάνο ντα Έμπολι, ο πρώην κριτικός των Cahiers du Cinema και νυν διακεκριμένος Γάλλος σκηνοθέτης Ολιβιέ Ασαγιάς ("Carlos", "Μετά το Μάη", "Personal Shopper") μας μεταφέρει στη χαοτική πραγματικότητα της μετασοβιετικής Ρωσίας. Εκεί, ο φιλόδοξος νεαρός Βαντίμ Μπαράνοφ (Πολ Ντάνο), φιγούρα εμπνευσμένη από τον άνθρωπο των πολιτικών παρασκηνίων Βλάντισλαβ Σούρκοφ, θα γίνει ο επικοινωνιολόγος ο οποίος θα σπρώξει έναν αμοραλιστή πράκτορα της KGB ως την απόλυτη εξουσία και θα τον καθοδηγεί διαρκώς "κρυμμένος στη σκιά".
Τι σας τράβηξε το ενδιαφέρον στο μυθιστόρημα του Τζουλιάνο ντα Έμπολι;
Δεν είμαι ειδικός σε θέματα διεθνούς πολιτικής, αλλά ενδιαφέρομαι γι' αυτά, οπότε διάβασα το βιβλίο, το οποίο γνώρισε μια μεγάλη εκδοτική επιτυχία στην Γαλλία. Βρήκα συναρπαστικό τον τρόπο με τον οποίοπεριγράφει την αλλαγή της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής στην post-internet εποχή, αυτήν της απόλυτης κυριαρχίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, ενώ η αφήγησή του διαθέτει ένταση και η πλοκή γίνεται κατά στιγμές αγωνιώδης, αναλύει παράλληλα τα μοντέρνα εργαλεία άσκησης πολιτικής και περιγράφει διεισδυτικά το καινούργιο τοπίο.
Αυτό διαμορφώθηκε καθοριστικά από τον Πούτιν;
Οι Ρώσοι είναι οι πρώτοι οι οποίοι δοκίμασαν τις νέες μεθόδους, τα fake news, τη χρήση των bots, τις διαδικτυακές δολοφονίες χαρακτήρα... Έστρεψαν την αποκλειστική προσοχή τους στην εικόνα της πολιτικής, άσχετα από ποια οθόνη την προβάλλει, μια νέα γλώσσα η οποία υιοθετήθηκε κατόπιν από τους δυτικούς και είναι πλέον η απόλυτα κυρίαρχη.
Πόσο πιστός μείνατε στο μυθιστόρημα;
Ακολούθησα την πλοκή του, η οποία είναι καλογραμμένη, αλλά αργεί να πάρει μπρος. Συμπυκνώσαμε την αρχή του και αναπτύξαμε περισσότερο το χαρακτήρα της Ξένια, εμβαθύνοντας στο χαρακτήρα της. Η ιστορία της είναι εξίσου ενδιαφέρουσα με αυτή του Βαντίμ και θα μπορούσε να γίνει η ιστορία της νέας γενιάς της Ρωσίας. Οι φιλοδοξίες της, οι δυνατότητές της, τα αδιέξοδά της, οι αγωνίες της και το τι θα μπορούσε να γίνει αν δεν είχε "συντριβεί", διεφθαρεί δηλαδή, από το καθεστώς. Επίσης, αλλάξαμε το τέλος του βιβλίου, γιατί με όλα όσα έχουν μεσολαβήσει αισθανθήκαμε πως θα έπρεπε να ήταν διαφορετικό. Πιο οξύ και δεικτικό.
Ναι, γιατί από τη δημοσίευση του βιβλίου το 2022 έχει μεσολαβήσει η εισβολή στην Ουκρανία.
Πράγματι, το βιβλίο εκδόθηκε πριν και η ταινία ξεκίνησε να σχεδιάζεται μετά την έναρξη του πολέμου, κάτι το οποίο δεν μπορούσαμε να αγνοήσουμε. Οπότε, μαζί με τον συνσεναριογραφο μου Εμανουέλ Καρέρ αποφασίσαμε να είμαστε πιο σκληροί απέναντι στον Βαντίμ Μπαράνοφ απ' όσο ο ντα Έμπολι. Το αποτύπωμά του έπρεπε να φανεί βαθύτερο και αποκρουστικότερο.
Η επιλογή του Τζον Λο στο ρόλο του Βλάντιμιρ Πούτιν είναι σίγουρα απρόσμενη...
Τον σκέφτηκα ως την καλύτερη επιλογή. Τον Τζουντ τον ξέρω προσωπικά και επικοινωνούμε συχνά είτε τηλεφωνικά είτε με μέιλ... Είχαμε γνωριστεί ως μέλη της κριτικής επιτροπής του φεστιβάλ Καννών και φανταζόμουν πως θα τον συνέπερνε ο ρόλος. Οι μεγάλοι ηθοποιοί αναζητούν τις ερμηνευτικές προκλήσεις και πράγματι έδειξε αμέσως ενδιαφέρον. Έκανε εκτεταμένη έρευνα και δουλέψαμε μαζί πάνω σε ένα χαρακτήρα ο οποίος είναι ένα ζωντανό αίνιγμα. Γεμάτος μυστήριο, αλλά ταυτόχρονα ένα ξεκάθαρο σύμβολο της αδίστακτης εξουσίας.
Μετά την ταινία, έχετε καταλάβει τι συμβαίνει στο μυαλό του Πούτιν;
Δεν ξέρω αν το φιλμ απαντάει σε κάτι τέτοιο. Πιστεύω πως ο Πούτιν είναι η ενσάρκωση της απόλυτης εξουσίας. Διαχρονικά, πάντα υπάρχει μια ιστορική φιγούρα η οποία την ενσαρκώνει. Ο Πούτιν είναι ωμός, κυνικός, ψυχρός και μονοδιάστατος. Είναι η ρώσικη εκδοχή της, ενώ ο Τραμπ, για παράδειγμα, είναι η αμερικανική. Πολύ πιο καουμπόικη, επικοινωνιακή, κυκλοθυμική... Βλέπετε όμως ότι αυτή η εικόνα γινεται όλο και ελκυστικότερη στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, με πολλούς "δημοκρατικά" εκλεγμένους ηγέτες, όπως υποτίθεται πως είναι και ο Πούτιν, να κυβερνούν σαν να ηγούνται ενός δικτατορικού καθεστώτος.
Έχετε δει το "The Apprentice" του Αλί Αμπάσι; Την αντίστοιχη ως ένα σημείο ιστορία ανόδου του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία;
Μου άρεσε η ταινία, αλλά εκείνη μιλάει για μια διαφορετική εποχή, τις δεκαετίες του '70 και του '80, όπου οι κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού ήταν διαφορετικοί. Έχει πιάσει πολύ καλά το πνεύμα της εποχής, αλλά μιλάει για διαφορετικούς καιρούς και άλλους τρόπους αναρρίχησης στην εξουσία. Ο "Μάγος..." αφορά τη διαχείριση της εξουσίας γενικότερα και είναι σαφώς προσανατολισμένος στο σήμερα. Η προσέγγισή του αφορά μια πιο μοντέρνα κατάσταση, εστιάζοντας στις αλλαγές οι οποίες έχουν γίνει από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα ως τις αρχές του 21ου.
