Νταγκ Γιόχαν Χάουγκερουντ, πώς κέρδισες τη Χρυσή Άρκτο με τα "Όνειρα";

Χωρίς να αποτελεί ακριβώς έκπληξη, αλλά ούτε και αναμενόμενη επιλογή, τον περασμένο Φεβρουάριο ο Νορβηγός σκηνοθέτης Νταγκ Γιόχαν Χάουγκερουντ κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο για το φιλμ "Όνειρα", το τελευταίο μέρος της τριλογίας "Sex/Love/Dreams" (στην Ελλάδα "Sex - Όσα Λένε οι Άντρες Μεταξύ τους" (2024) και "Αγάπη μόνο" (2024) αντίστοιχα). Εν προκειμένω, κεντρική ηρωίδα είναι η 17χρονη Γιοχάνε –αποκάλυψη στο ρόλο η Έλα Οβερμπάι– που ερωτεύεται κεραυνοβόλα και για πρώτη φορά μια δασκάλα της. Σύντομα αποκτά μια μικρή εμμονή μαζί της κι έτσι την προσεγγίζει και αρχίζουν να συναντιούνται στο διαμέρισμα της εκπαιδευτικού. Παράλληλα, όμως, η νεαρή καταγράφει τα ερωτικά της συναισθήματα σε ένα χειρόγραφο, που όταν φτάνει στα χέρια της γιαγιάς και της μητέρας της αποκαλύπτει δύο σοκαριστικά γεγονότα: πρώτον ότι κάτι συνέβη(;) σε αυτό το διαμέρισμα και, δεύτερον, πως η Γιοχάνε είναι φοβερή συγγραφέας.

Εάν η ιδιοσυγκρασιακή ταινία του Χάουγκερουντ μπορούσε να περιγραφεί με πολύ λίγα λόγια, θα λέγαμε πως αποτελεί ένα σκανδιναβικό "Να με Φωνάζεις με το Όνομά σου", με τη διαφορά πως αντί για την καρτποσταλική Ιταλία βρισκόμαστε στο μητροπολιτικό Όσλο. Επίσης, ο Νορβηγός δημιουργός ισορροπεί επιδέξια μεταξύ κατάμαυρου πλην εγκεφαλικού χιούμορ, ειλικρινούς ρομαντισμού και εύστροφου προβληματισμού πάνω στα μοντέρνα ερωτικά ταμπού, στοιχεία που δικαιολογούν το γιατί βραβεύτηκε με τη Χρυσή Άρκτο. Λίγες ώρες πριν κρατήσει στα χέρια το χρυσό αγαλματίδιο, ο Χάουγκερουντ μας συνάντησε στην Ποτσντάμερ Πλατς ώστε να εμβαθύνουμε στα "Όνειρά" του.

Σκοπεύατε εξαρχής να γυρίσετε τριλογία; Γιατί, απ’ όσο γνωρίζω, οι ταινίες, παρότι γυρίστηκαν η μία μετά την άλλη, δεν κυκλοφόρησαν με τον ίδιο τρόπο στους κινηματογράφους.
Πράγματι, σε κάθε χώρα ισχύει κάτι διαφορετικό. Για παράδειγμα, τα "Όνειρα" θα κυκλοφορήσουν δεύτερα σε Νορβηγία και Δανία, ενώ σε Ισπανία και Ελλάδα είναι η τρίτη ταινία στη σειρά. Τυπικά η σωστή δομή είναι "Sex", "Όνειρα" και "Αγάπη μόνο". Πάντως, όλα ξεκίνησαν από την επιθυμία μου να γράψω μια ταινία που δεν θα ξεπερνά κατά πολύ τη μία ώρα και θα αφορά το σεξ. Ωστόσο, δυσκολευόμασταν τρομερά να βρούμε χρηματοδότηση, οπότε αποφασίσαμε να αναπτύξουμε την ίδια θεματική από ετερόκλητες προοπτικές, με στόχο μια μεγαλύτερη παραγωγή. Έτσι οδηγηθήκαμε στη λύση της τριλογίας. Παρεμπιπτόντως, αν κάποιος δεν έχει δει καμία από αυτές, θεωρώ πως τα "Όνειρα" είναι η ιδανική αφετηρία γιατί εμβαθύνουν στις περιπλοκότητες του πρώτου έρωτα.

Όχι μόνο αυτό, αλλά αναπτύσσονται σαν μια ιστορία ενηλικίωσης.
Καταλαβαίνω γιατί το λέτε, όμως προσωπικά δεν είχα αυτή την επιδίωξη. Μάλλον γιατί οι "coming-of-age" αφηγήσεις δεν με ενθουσίαζαν ποτέ. Προσπάθησα περισσότερο να γράψω ένα χαρακτήρα που να αρέσει και στην Έλα, να αντιστοιχεί στη φάση ζωής στην οποία βρίσκεται και η ίδια για να μπορεί να ταυτιστεί. Υπό αυτή την έννοια μου φάνηκε αυτονόητο να αναφερθώ στα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα. Είναι ένα συναίσθημα, κιόλας, που παραμένει ολοζώντανο μέσα μου. Έπειτα, το να είσαι ερωτευμένος δεν είναι κάτι καθολικό;

Εκτός από τη σκηνοθεσία ασχολείστε και με τη συγγραφή, όπως και η κεντρική ηρωίδα.
Όντως. Ομολογώ βέβαια ότι ήμουν απρόθυμος να χρησιμοποιήσω μια συγγραφέα. Γιατί τότε είναι εύκολο να καταφύγεις σε κλισέ και θέλει μάχη για να τα αποφύγεις σεναριακά. Αλλά στη συγκεκριμένη ταινία, εκτός από το γράψιμο καθαυτό, εξίσου σημαντική είναι η ανάγνωση. Ας πούμε, το γεγονός πως και η γιαγιά ασχολείται επαγγελματικά με τη γραφή της δίνει τη δυνατότητα να αντιληφθεί τα κείμενα της νεαρής και ως γραπτά με λογοτεχνική αξία πέρα από εξομολόγηση.

Μιας και το θίξατε, μια αγαπημένη μου σκηνή είναι εκείνη με τη γιαγιά και τη μητέρα, που συζητούν όσα έχει γράψει η Γιοχάνε. Σε ένα ελληνικό σπίτι θα είχε ξεσπάσει κλαυθμός και οδυρμός. Εδώ οι δύο γυναίκες συζητούν με αδιανόητη ψυχραιμία.
Η αντίδρασή τους μου φαίνεται πολύ ρεαλιστική! Αλλά μην ξεχνάτε πως συζητούν κάτι που έχουν διαβάσει. Δηλαδή, έχουν το περιθώριο να ενδοσκοπήσουν, να μεταβολίσουν πληροφορίες. Εάν η Γιοχάνε ερχόταν αυτοπροσώπως να τους πει όσα σκεφτόταν, τα πράγματα δε θα εξελίσσονταν με τον ίδιο τρόπο.

Τι είναι πιο δύσκολο, να γυρίζεις ερωτικές σκηνές ή να κινηματογραφείς ανθρώπους να μιλούν για το σεξ;
Σίγουρα οι ερωτικές σκηνές. Γιατί είναι εξαιρετικά δύσκολο να απεικονίσεις την ειλικρίνεια της σεξουαλικής πράξης. Πάντα καταλήγεις να γυρίζεις κάτι που θυμίζει σεξ του κινηματογράφου, δηλαδή πλαστό, παρά κάτι αληθινό. Για κανένα άλλο λόγο πέρα από το ότι ο καθένας κάνει διαφορετικά έρωτα. Για αυτό και θέλει χρόνο να ταιριάξεις με το σύντροφό σου στο κρεβάτι. Δε θα μπορούσες να απαιτήσεις από έναν ηθοποιό να κάνει τέτοιου είδους έρευνα. Και αν θέλουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, το σεξ στην πραγματική ζωή δε δείχνει και πολύ όμορφο. (γέλια)

Δύο στιγμιότυπα που ξεχώρισα αφορούν τη σκηνή όπου ακούγεται κάτι σαν σάουντρακ αλλά τελικά είναι ένα CD player και έπειτα το πλάνο με το τσάι και το νερό. Πώς εμπνευστήκατε αυτές τις χαριτωμένες πινελιές;
Αυτές υπήρχαν στο σενάριο, όμως πρέπει να σκαρφίζεσαι τέτοια πράγματα για να διατηρείς την προσοχή του θεατή. Πολύ απλά, για να μην τον πάρει ο ύπνος. (γέλια) Όλες οι ταινίες θα έπρεπε να το κάνουν αυτό!

Μιλήστε μας και για τη συνεργασία με την Έλα Οβερμπάι.
Δεν έχω λόγια, είναι φανταστική. Είχαμε δουλέψει άλλη μία φορά στο παρελθόν, αλλά τώρα την είχα εξαρχής υπόψη γι’ αυτόν το ρόλο. Υπάρχει μια αβίαστη επικοινωνία μεταξύ μας, έχουμε κοινό χιούμορ και τα γυρίσματα εξελίσσονται χωρίς κανένα πρόβλημα. Το αστείο είναι πως οι παραγωγοί μου είχαν αμφιβολίες για εκείνη και επέμεναν να κάνω δοκιμαστικά, οπότε τσέκαρα κάποιους ηθοποιούς μόνο και μόνο για να μην τους χαλάσω το χατίρι. Ευτυχώς η Έλα μας έβγαλε ασπροπρόσωπους.

Έχοντας πια ολοκληρώσει μια τριλογία πάνω στις σχέσεις, τι κρατάτε από τη συνολική εμπειρία;
Ότι αυτές οι ταινίες λειτούργησαν ως αφορμή για πολύ κόσμο ώστε να μιλήσει ανοιχτά για ζητήματα σεξουαλικότητας. Είναι πολύ ζωτικό να γίνονται τέτοιου είδους συζητήσεις, ώστε να μη νιώθει κάποιος πως κάτι προβληματικό τρέχει με τον εαυτό του.