Η Χρυσιάννα Παπαδάκη και ο Στέργιος Ντινόπουλος έγραψαν και σκηνοθέτησαν την "Αρκουδότρυπα", αρχικά ως μικρού μήκους ταινία, η οποία κέρδισε στο Φεστιβάλ Δράμας τον Χρυσό Διόνυσο, κι έπειτα την "μεγάλωσαν" στην πρώτη τους μεγάλου μήκους ταινία, κερδίζοντας βραβείο στο Φεστιβάλ Βενετίας αλλά και εφτά βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ποιο ήταν το ταξίδι της ταινίας τους από την σύλληψη της ιδέας, τη συγγραφή του σεναρίου έως τα γυρίσματα;
Πώς προέκυψε η συν-σκηνοθεσία; Είναι μια συνεργασία που θέλετε να κρατήσετε και για μελλοντικά πρότζεκτ;
Χρυσιάννα Παπαδάκη: Προέκυψε κάπως οργανικά μέσα από την επανασύνδεση μας. Βρεθήκαμε τυχαία για τσίπουρο στην Αθήνα την άνοιξη του 2022 ως δύο πρώην συμφοιτητές που δεν έκαναν πολύ παρέα στη σχολή, αλλά που μέσα στην πανδημία βρεθήκαμε και οι δύο πίσω στην Ελλάδα μετά από κάποια χρόνια στο εξωτερικό την ίδια στιγμή. Και είμασταν και σε παρόμοια φάση, είχαμε πολύ ανάγκη να πειραματιστούμε δημιουργικά και να δοκιμάσουμε κάτι καινούργιο και πιο απαιτητικό, αλλά και που να συνάδει με τα πιστεύω μας για τον τρόπο κινηματογράφησης που μας ελκύει. Και έτυχε να μας τραβάνε οι ίδιες θεματικές και τα ίδια ερωτήματα εκείνη την εποχή, μία ανησυχία και ενέργεια που έχουμε διοχετεύσει στο σενάριο και μετά σε όλη την διαδικασία της ταινίας. Τώρα τα ενδιαφέροντά μας, μας έχουν στρέψει σε διαφορετικά πρότζεκτ, άρα δεν νομίζω να συνεργαστούμε στο μέλλον πάλι γιατί είμαστε σε άλλη φάση και έχουμε διαφορετικά ζητήματα που μας καίνε.
Η Αρκουδότρυπα ξεκίνησε ως μικρού μήκους ταινία. Γυρίζοντάς την, είχατε κατά νου ότι αυτή είναι μια μεγαλύτερη ιστορία που θα θέλατε στο μέλλον να αφηγηθείτε;
Χρυσιάννα Παπαδάκη: Όχι, σίγουρα δεν ξεκίνησε η συνεργασία με την σκέψη ότι αυτή η διαδικασία θα κρατούσε τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Αρχικά θέλαμε απλά να πειραματιστούμε με έναν πιο σπάνιο τρόπο γυρίσματος, ένα είδος αφήγησης όχι τόσο συχνό στην Ελλάδα, και μια μορφή παραγωγής λιγότερο ιεραρχικής και αυστηρής από τον καθιερωμένο τρόπο κινηματογράφησης. Αλλά αρκετά νωρίς στο χρονοδιάγραμμα της ταινίας, μάλλον κάπου εκεί όταν αράζαμε στα γυρίσματα της μικρού, καταλάβαμε ότι η ιστορία της Αργυρούς και την Αννέτας άξιζε παραπάνω χρόνο και βάθος και ένα πιο ολοκληρωμένο τέλος. Οι χαρακτήρες έγιναν πολύ αληθινοί για εμάς, όπως και για πολλά άτομα στην ομάδα, και αυτό δημιούργησε ένα σοβαρό πάθος και, ένα κόλλημα που είχαμε σχεδόν, να ειπωθεί αυτή η ιστορία και να βγει στο κόσμο.
Πως ήταν η διαδικασία της συγγραφής του σεναρίου και της "επέκτασης" της μικρού μήκους σε μεγάλου;
Στέργιος Ντινόπουλος: Το σενάριο της μικρού μήκους το γράψαμε σε λίγες μόνο μέρες σε μια πυρετώδη δημιουργική διαδικασία. Είδαμε την εικόνα μιας κοπέλας σε μια σκοτεινή σπήλια. Πως κατέληξε εκεί; Είχε πάει πεζοπορία με την κολλητή της η όποια της ανακοίνωσε ότι φεύγει από το χωριό. Γιατί εγκαταλείπει το χωριό; Ίσως οι δύο κοπέλες αυτές είναι ερωτευμένες; Κάπως έτσι χτίστηκε ο σκελετός της ταινίας. Θέλαμε να γράψουμε κάτι πολύ character-driven με τρισδιάστατους χαρακτήρες που δεν μπαίνουν εύκολα σε κουτάκια. Μετά την μικρού μήκους είχαμε πολλά ερωτηματικά για το τι συμβαίνει στις ζωές τους. Ερωτευτήκαμε τις δύο πρωταγωνιστές και νιώθαμε ότι η ιστορία τους δεν τελειώνει εδώ. Η συγγραφή του σεναρίου μεγάλου μήκους πήρε πιο πολύ χρόνο. Άμα γνωρίζεις καλά τους χαρακτήρες σου, μετά η ιστορία βγαίνει σχετικά αβίαστα. Ενώ η μικρού μήκους επικεντρώνεται κυρίως στην Αργυρώ, την χωριατοπούλα, μας ενδιέφερε πολύ και η πλευρά της Αννέτας. Τι δυνάμεις την ώθησαν να πάρει τις ανατρεπτικές αποφάσεις που παίρνει; Εκεί κάπως βρήκαμε και την δομή της ταινίας, που θέλαμε να χτίζουμε μια διπλή έλικα με τις δύο πρωταγωνίστριες, να δούμε πως παλεύουν και οι δύο για τον έρωτα τους.
Η πρώτη μεγάλου μήκους είναι ένα μεγάλο βήμα για κάθε νέο σκηνοθέτη. Είχατε κάνει ένα κάλεσμα για στήριξη της ταινίας στο στάδιο του post production. Συναντήσατε δυσκολίες στην υλοποίησή της ταινίας; Τι αποκομίσατε από αυτή την εμπειρία;
Χρυσιάννα Παπαδάκη: Αμέτρητες δυσκολίες. Θυσιάσαμε ίσως υπερβολικά πολλά καλά πράγματα στο βωμό της Αρκουδότρυπας. Οι σχέσεις μεταξύ μας πιέστηκαν γιατί είχαμε όλοι από δέκα ρόλους στη ταινία, και "φορούσαμε" τόσα πολλά καπέλα τα οποία μας βάρυναν δημιουργικά και ψυχολογικά. Αλλά ταυτόχρονα έμαθα πάρα πολλά, και για τον χώρο του κινηματογράφου σαν οικοσύστημα/βιομηχανία, αλλά και για την ανθρώπινη φύση σε πιεσμένες συνθήκες. Νομίζω ξέρω πολύ καλύτερα τώρα τι χρειάζομαι από μια δημιουργική συνεργασία, τι με απωθεί από αυτό το αντικείμενο αλλά και τι με εμψυχώνει. Και παράλληλα, με το όλο και αυξανόμενο σφίξιμο στους πόρους που διατίθενται για την τέχνη, τουλάχιστον ξέρω ότι μπορώ να πούμε μια ιστορία πλασμένη κυρίως/αποκλειστικά από το ζήλο, ταλέντο και την αφοσίωση μιας ομάδας, ενός χωριού και την υποστήριξη της κουιρ κοινότητας.
Διαβάζουμε ότι η ταινία γυρίστηκε με μια αυτοοργανωμένη πρακτική και με έντονη γυναικεία παρουσία μπροστά και πίσω από την κάμερα. Πείτε μας δυο λόγια για αυτό.
Χρυσιάννα Παπαδάκη: Στο πυρήνα της αυτή είναι μία ταινία που μιλάει για δύο (και μερικές ακόμα) γυναίκες, φτιαγμένη από γυναίκες για γυναίκες. Και για μένα είναι σημαντικό ότι υπάρχει κάτι διαγενεακό εδώ, και μπροστά στη κάμερα αλλά και στην απήχηση της ιστορίας. Έχουμε παρατηρήσει, για παράδειγμα, μια μεγάλη ταύτιση από γυναίκες μιας πιο μεγάλης ηλικίας με τον ρόλο της Αννέτας, ίσως επειδή η ίδια αντιμετωπίζει, με τον δικό της τσαμπουκά βέβαια, παρόμοιες δυνάμεις που έλεγχαν σχεδόν όλες τις γυναίκες μιας άλλης εποχής. Σχεδόν όλα οι επικεφαλής των departments ήταν γυναίκες, και για εμάς ήταν προϋπόθεση να υπάρχει τουλάχιστον πλειονότητα από θυληκότητες στο ίδιο το γύρισμα.
Η ταινία χτίζεται γύρω από την συντηρητική ελληνική επαρχία, τους τρόπους και τις συνήθειες των νέων σε μικρές κοινωνίες και την έντονη παρουσία της φύσης. Τι σας τράβηξε σε όλα αυτά τα στοιχεία;
Στέργιος Ντινόπουλος: Δεν θέλαμε να απεικονίσουμε την επαρχία σαν καρικατούρα, σαν κάτι μόνο ανάποδο και συντηρητικό. Υπάρχει και αυτό, αλλά το έχουμε δει εκατοντάδες φορές. Ούτε να την τοποθετήσουμε σαν το "απέναντί” της πόλης. Αν μη τι άλλο η πόλη είναι εκείνη που μπαίνει στο στόχαστρο. Η Αννέτα βρίσκεται εγκλωβισμένη και πνιγμένη στην ζωή που έχει φανταστεί για τον εαυτό της στην πόλη. Λατρεύουμε την φύση, τα χωριά μας, την παραδοσιακή μουσική και τους ανθρώπους εκεί. Νομίζω ότι φαίνεται αυτή η αγάπη στην ταινία. Η επαρχία είναι κάτι δυναμικό, όπου μπλέκεται το μοντέρνο και η παράδοση. Το κλαρίνο και το χιπ-χοπ. Μας ενδιέφερε πώς δημιουργούν οι νέοι αυτό το νέο πλαίσιο, αυτό το remix της παράδοσης.
Στην ταινία ξεχωρίζουν σίγουρα οι μουσικές επιλογές αλλά και η πρωτότυπη μουσική της. Υπήρξε συζήτηση για το ενδεχόμενο να μην "ενδώσετε" στο παραδοσιακό στοιχείο μουσικά;
Χρυσιάννα Παπαδάκη: Δεν χρειάστηκε να ‘ενδώσουμε’ γιατί το παραδοσιακό μουσικό στοιχείο ήταν ένα από τα αγαπημένα πράγματα της δημιουργίας της ταινίας. Οι συζητήσεις μεταξύ εμάς και του μουσικού μας, του Τζον, ενός καλού φίλου από το πανεπιστήμιο, ήταν κάτι για το οποίο ανυπομονούσα σε κάθε στάδιο της ταινίας. Και η μουσική ήταν ένας πολύ φυσικός και ωραίος τρόπος να εμβαθύνουμε την γνώση μας για τον τόπο, γιατί κάναμε κάτι σαν εθνογραφία της μουσικής του, είτε μέσω ηχογραφήσεων κινητού σε πανηγύρια (κάποια από τα οποία μπήκανε στον ήχο της ταινίας), είτε μέσω συναντήσεων με μουσικούς αυτής της παράδοσης, είτε μέσω των άπειρων βραδιών που καθόμασταν με τον Στέργιο και ξεψαχνίζουμε το διαδίκτυο για παλιές ηχογραφήσεις από παππούδες από κάτι παλιά ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ που κάπως, ευτυχώς, βρέθηκαν στο youtube.
Τι συμβολίζει για εσάς η αρκουδότρυπα της ταινίας;
Στέργιος Ντινόπουλος: Η Αρκουδότρυπα είναι κάτι διαφορετικό για τον καθένα. Είναι οι φόβοι μας, είναι η ενηλικίωση, είναι το σκοτάδι της επιθυμίας, είναι το άγνωστο πριν μια απόφαση, είναι η αρχέγονη μήτρα της φύσης.
Έχετε κάποιες ταινίες που να αποτέλεσαν έμπνευση για την "Αρκουδότρυπα";
Στέργιος Ντινόπουλος: Η αλήθεια είναι ότι δεν είχαμε δει κάτι αντίστοιχο στο ελληνικό σινεμά. Αυτός ήταν και ένας λόγος που θέλαμε να κάνουμε αυτή την ταινία. Σίγουρα μας ενέμπνευσαν ο παιχνιδιάρικος κινηματογράφος της Agnes Varda και της Alice Rohrwacher, όπως και ταινίες σαν το "Portrait of a Lady on Fire" και το "Moonlight". Μας αρέσουν οι ανεξάρτητες ταινίες και οι πειραματικές, αλλά ταυτόχρονα έχουμε εντρυφήσει και στην σχολή της αμερικάνικης σεναριογραφίας που δίνει έμφαση στους στιβαρούς χαρακτήρες και στον δραματικό ρυθμό. Θέλαμε μια ταινία να είναι τολμηρή αισθητικά και δομικά, αλλά ταυτόχρονα να είναι fun! Η χαρά, το χιούμορ, και ο έρωτας, μπορεί να είναι τα πιο ανατρεπτικά πράγματα.
Η "Αρκουδότρυπα" παίζεται από 21/5 στους κινηματογράφους από το Cinobo.
Διαβάστε Επίσης
