"Δεν Είμαι Εγώ" του Λεός Καράξ: ας τελειώσει το σινεμά εδώ, στο "Κάρμεν"

Στο "Δεν είμαι Εγώ", ο Καράξ δεν προσπάθησε ν’ αντιγράψει τον Γκοντάρ, όπως τουλάχιστον διαμορφώθηκε το στιλ του από την περίοδο του "Histoire(s) du cinéma" κι έπειτα: πειραγμένα πλάνα από κλασικές ταινίες, έγχρωμοι μεσότιτλοι με λέξεις που μοιάζουν να έχουν ξεφύγει από ένα ποίημα ή κάποια προκήρυξη, μουσική και πολιτική, χύμα λογοτεχνικές αναφορές, φωτογραφίες, ιστορία και ιδιωτικές στιγμές, μια φωνή που ακούγεται σαν να μην έχει πια ανάσα. Κι όλα μαζί, διαλυμένα στο γκονταρικό μπλέντερ: "MERDE".

Νομίζω πως ο Καράξ ήθελε κάτι άλλο. Ήθελε να μιμηθεί την πρόθεση του Γκοντάρ. Τη χειρονομία του. Ονειρεύτηκε κι αυτός να κάνει την τελευταία ταινία του σινεμά, όπως ο Γκοντάρ προσπάθησε να το συνοψίσει και να το αποτελειώσει. 

Δυστυχώς, κανένας από τους δύο δεν το πέτυχε.

Σίγουρα, κάποιος θα είναι ο τυχερός. Κάποιος θα γυρίσει την τελευταία ταινία, όπως ακριβώς οι Λιμιέρ ξεκίνησαν τη "φάση". Κι έγινε μαλακία, θα έλεγε κανείς.

Φοβάμαι πως, στο τέλος, θα μισήσουμε τους Λιμιέρ που άνοιξαν διάπλατα τις ξύλινες πόρτες του εργοστασίου των εικόνων. Γιατί, όπως αποδεικνύεται, οι εργάτες είμαστε εμείς.

Δουλεύουμε για την εικόνα.

Είμαι στον κινηματογράφο "Κάρμεν" και περιμένω να ξεκινήσει η ταινία που διαρκεί όσο ένας δίσκος. Σαράντα λεπτά. Ιδανικός χρόνος. Το εισιτήριο, μειωμένο. Μια χαρά. (Αφελές ερώτημα: γιατί όλες οι ταινίες που διανέμονται, πρέπει να έχουν την ίδια διάρκεια;)

Όταν πέφτουν οι πρώτες εικόνες, είναι ακόμα μέρα. Σταδιακά, η νύχτα κατεβαίνει ανάμεσα στις πολυκατοικίες.

Την πρώτη φορά που είδα Καράξ ήταν με τη μητέρα μου, στο "Μετροπόλ", ένα θερινό στην Κυψέλη. Εκείνο το καλοκαίρι, το "Αθηνόραμα" έδινε κάτι εκπτωτικά κουπόνια κι εγώ πήγαινα συνεχώς σινεμά. Μόλις είχα τελειώσει το σχολείο.

Τη δεύτερη φορά που είδα ταινία του, ήταν στη δημόσια τηλεόραση. Τότε, ήταν δύσκολο να βρεις το κινηματογραφικό του ντεμπούτο: "Boy Μeets Girl". Το γύρισε πολύ νέος. Πιο νέος από τον Γκοντάρ. 

Ξαναβλέπω αποσπάσματα από την ασπρόμαυρη ταινία και δυσκολεύομαι να τη θυμηθώ. Ο Ντενί Λαβάν, είκοσι χρονών, με κοντό μαύρο μαλλί, φοράει ακουστικά και κουβαλάει ένα φορητό κασετόφωνο, περπατώντας στο νυχτερινό Παρίσι, μια ερωτική ιστορία, ένα κορίτσι. Κι όλα αυτά ανακυκλωμένα με πλάνα από την υπόλοιπη φιλμογραφία του Καράξ, μια φωτογραφία του Σελίν, τον ίδιο τον Καράξ να κοιμάται μπρούμυτα, με τις σελίδες από κάποιο σενάριο πεταμένες δίπλα στο κρεβάτι, ένα πλάνο της κόρης του καθώς διασχίζει μια γέφυρα στον Σηκουάνα, τραβηγμένο με κινητό (μπορεί να μην είναι κόρη του, να μην είναι γέφυρα, να μην είναι κινητό), τη φωνή του Γκοντάρ που αφήνει μήνυμα στον τηλεφωνητή του Καράξ, σαν πατέρας προς γιο, τη φωνή του Λιθουανού κινηματογραφιστή Γιόνας Μέκας να μιλάει για ξεριζωμό, ένα μικρό αγόρι από τη Συρία, νεκρό στην ακτή της Αλικαρνασσού. Ενοχλητικές εικόνες της ανθρωπότητας.

Δεν θυμάμαι τίποτα άλλο. Ακόμα κι αυτήν την ταινία, κοντεύω να την ξεχάσω. Κι ας την είδα προχθές. Ίσως, το σινεμά δεν αποθηκεύει. Ίσως, μας οδηγεί στην αμνησία. Επιβεβαιώνει τη λήθη. 

Σκέφτομαι: ας τελειώσει το σινεμά εδώ, στο "Κάρμεν", κι ας πάμε όλοι στα σπίτια μας. Πόσες εικόνες πια; Το λέει και ο Καράξ, στα τελευταία λεπτά της ταινίας. Τα μάτια ανοιγοκλείνουν χιλιάδες φορές μέσα στη μέρα για να μη στεγνώσουν. Μόνο που οι εικόνες είναι αυτές που έχουν καταντήσει στεγνές. Δεν ανοιγοκλείνουν τα μάτια τους. Αλήθεια, ποιος πραγματικός κινηματογραφιστής έχει όρεξη να φτιάχνει εικόνες, σημέρα; Πλέον, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ερμηνεύεις τον κόσμο με εικόνες. Γιατί ο κόσμος έχει γίνει μια γεννήτρια που παράγει εικόνες.

Βγαίνοντας από το σινεμά, δύο άντρες διαπληκτίζονται. Φοράω τ’ ακουστικά μου και κατεβαίνω την οδό Παπαδά μέχρι τη Μεσογείων που έχει σαββατιάτικη κίνηση. Πάνω από τα κτίρια, ο Υμηττός σκοτεινός. Ο Υμηττός είναι υπέροχος. Για μια στιγμή, νομίζω πως είμαι αλλού. Πως δεν είμαι εγώ. Κι ας είμαι εδώ. Κι ας είμαι, αναγκαστικά, εγώ. 

Boy Meets Boy.