74η Μπερλινάλε: Στο Βερολίνο το φεστιβαλικό είναι και πολιτικό

Η μεγάλη κινηματογραφική διοργάνωση ξεκίνησε δημιουργώντας περισσότερο ιδεολογικό παρά κινηματογραφικό σούσουρο. Το αθηνόραμα πάει Μπερλινάλε, powered by Uber.

From Hilde with Love «From Hilde with Love» / © Frederic Batier, Pandora Film

Έχω την αίσθηση πως από την πρώτη χρονιά των Κάρλο Σατριάν και Μαριέτε Ρίσενμπεκ στο "τιμόνι" της Μπερλινάλε, κάθε ανταπόκριση ξεκινά με τις προκλήσεις στις οποίες το δίδυμο των καλλιτεχνικών διευθυντών καλείται να ανταπεξέλθει. Πρώτα ήταν η διαχείριση και βελτίωση της βαριάς κληρονομιάς που είχε αφήσει ο επί χρόνια ισχυρός άνδρας του φεστιβάλ Ντίτερ Κόσλικ, στη συνέχεια ήταν η διεξαγωγή δύο διοργανώσεων με πανδημία - η μία, μάλιστα, στο ξέσπασμά της, για να ακολουθήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και τώρα η παραλίγο παρουσία βουλευτών του ακροδεξιού AfD στην έναρξη του φεστιβάλ. Δεν είναι, λοιπόν, να απορεί κανείς πως μετά από μόλις πέντε χρόνια οι Σατριάν-Ρίσενμπεκ πρόκειται από του χρόνου να μην έχουν τα ηνία του φεστιβάλ…

Ωστόσο φέτος, το 74ο Φεστιβάλ Βερολίνου (15-25/2) συνιστά ένα καλό παράδειγμα του ιδεολογικού τέλματος στον οποίο βρίσκεται ο δυτικός φιλελευθερισμός, ειδικά όσον αφορά την επικοινωνιακή διαχείριση διεθνών πολιτικών κρίσεων. Από τη μία, η αυτονόητη και ολόσωστη απόσυρση της πρόσκλησης των φασιστών πολιτικών από την τελετή έναρξης, συνοδεύτηκε από ομιλίες γεμάτες ένταση, σλόγκαν όπως "οι ταινίες ενώνουν, το μίσος διχάζει" και διαμαρτυρίες στο κόκκινο χαλί τύπου "υπερασπιστείτε τη δημοκρατία". Ορθές και δίκαιες πλην αφελώς γενικόλογες διατυπώσεις, δηλαδή, οι οποίες χωρίζουν την ουσία από το συγκείμενο. Από την άλλη, οι ιθύνοντες της Μπερλινάλε όσο αποφασιστικοί εμφανίζονται στην καταδίκη του πολέμου (στην Ουκρανία) ή ορισμένων αυταρχικών καθεστώτων (θα επιστρέψουμε σε αυτό), επιδεικνύουν χαρακτηριστική ατολμία στο να θίξουν, έστω, τον πολύ μεγάλο ελέφαντα στο δωμάτιο: το παλαιστινιακό ζήτημα. Την ίδια ώρα που εργαζόμενοι του φεστιβάλ και κινηματογραφιστές έχουν οργανωθεί διεκδικώντας, έστω, μια αναγνώριση της σφαγής του συντελείται και περαιτέρω ορατότητα στο επιτακτικό αίτημα για κατάπαυση του πυρός, επισήμως επικρατεί σιγή ιχθύος. Έτσι, η αβολότητα του θεσμού απέναντι στο συγκεκριμένο θέμα προδίδει την επιλεκτική "πολιτική διαμαρτυρία" του, αλλά και το ελαττωματικό σκεπτικό πίσω από τη συνολική στάση του απέναντι στις διεθνείς εξελίξεις.

My Favourite Cake
© Hamid Janipour
"My Favourite Cake"

Ένα κέικ γεμάτο καρδιά

Οι παραπάνω σκέψεις "έτρεχαν" στο μυαλό μου όταν, λίγες ώρες αφότου προσγειώθηκα, βρισκόμουν στην πρεμιέρα του ιρανικού "My Favourite Cake" να χειροκροτώ, μαζί με το όρθιο κοινό του κατάμεστου Berlinale Palast, τις άδειες θέσεις οι οποίες τιμητικά είχαν δεσμευτεί για τους σκηνοθέτες της ταινίας Μπεχτάς Σαναεχά και Μαριάμ Μογκαντάμ ("Η Μπαλάντα της Λευκής Αγελάδας"). Ο λόγος που το καθίσματα ήταν κενά είναι η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα που επέβαλε το κράτος του Ιράν στους δημιουργούς, μια ακόμα αποκαρδιωτική ένδειξη του ολοκληρωτισμού που επικρατει στην Περσία. Προς τιμήν της, η Μπερλινάλε διαχρονικά φροντίζει να αναδεικνύει την καταπίεση υπό την οποία παράγεται το μοντέρνο ιρανικό σινεμά, θυμίζουμε πως το 2015 η Χρυσή Άρκτος απονεμήθηκε στο "Ταξί στην Τεχεράνη" (Τζαφάρ Παναχί) μεταξύ άλλων. Επομένως, εύλογα, το βλέμμα και οι ευαισθησίες της διοργάνωσης θα μπορούσαν να αφορούν και την κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας.

Ας περάσουμε, όμως, στο καθαρά κινηματογραφικό. Οι Σαναεχά-Μογκαντάμ συνεχίζουν στο πνεύμα της "Μπαλάντας…" την κοινωνική καταγγελία μέσω του ρεαλισμού, δίνοντας στο "Favourite Cake" τις ιδιότητες ενός καλοδεχούμενα γλυκόπικρου κεράσματος. Διότι πλάι στην απογύμνωση του οργουαλικών διαστάσεων φονταμενταλιστικού παραλογισμού (συλλήψεις της αστυνομίας ηθικής), ξεδιπλώνεται ένας τρυφερός κεραυνοβόλος έρωτας μεταξύ δύο εβδομηντάρηδων. Η σχέση τους εκκολάπτεται στο πέρας μιας ημέρας που περνά από το αβίαστα ρομαντικό στο απροσδόκητα βίαιο, εξαιτίας ενός δραματικού όσο και απρόβλεπτου τουίστ. Το οποίο μετατρέπει ένα τραγικό, αλλά καθημερινό, συμβάν σε αυτόματη καταδίκη, η οποία μπορεί να υπάρξει μονάχα σε έναν κόσμο που η αγάπη είναι δυνάμει αμάρτημα.

Αν και υφολογικά αντίθετο, σε παρόμοιο πολιτικό και ερωτικό μήκος κύματος, κινείται ο πολύπειρος Αντρέας Ντρέσεν ("Ραμπιγιέ Κουρνάζ εναντίον Τζορτζ Μπους") στο αντιναζιστικό "From Hilde, with Love". Ένα ακαδημαϊκής στιβαρότητας, όμως ελάχιστου δραματουργικού ρίσκου δράμα εποχής, όπου ένα ζευγάρι ερωτεύεται παράφορα καθώς οργανώνεται στην αντίσταση κατά της χιτλερικής Γερμανίας. Υποδειγματική πρωταγωνίστρια η Λιβ Λίσα Φρίες, σκηνοθετικά "λίγος" ο Ντρέσεν, ο οποίος καταφέρνει να υποβαθμίσει τη θαρραλέα δράση της ηρωίδας του συνοψίζοντας τα κίνητρά της στην αγάπη που νιώθει για το σύντροφό της, ακυρώνοντας εν μέρει το σαφέστατα και πυρηνικά αντιφασιστικό χαρακτήρα της θυσίας της.

L'Empire
©Tessalit Productions
"L'Empire"

Η εργατική τάξη πάει στο διάστημα

Τώρα, όσον αφορά τις υποψηφιότητες της πιο εξωφρενικής ταινίας του φεστιβάλ, σοβαρή διεκδικήτρια της πρώτης θέσης είναι ήδη το "Empire" του αταξινόμητου Μπρουνό Ντιμόν. Ο ετερόκλητος δημιουργός και ένας από τους πιο αυθεντικούς των τελευταίων δεκαετιών, υπογράφει το πρώτο sci-fi της φιλμογραφίας του, χωρίς φυσικά να εγκαταλείπει στο ελάχιστο το προσωπικό στιλ του. Ήτοι, βρισκόμαστε για ακόμα μια φορά σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Νορμανδίας, οι κεντρικοί ήρωες είναι αγαθοί λούζερς της λαϊκής τάξης, το χιούμορ είναι εκκεντρικά deadpan, ενώ συμμετοχή στη δράση έχουν επίσης οι αξιαγάπητοι ντετέκτιβ της σειράς "P'tit Quinquin". Όλα αυτά καθώς στη Γη έχουν παρεισφρήσει εξωγήινοι με τη μορφή ανθρώπου, οι οποίοι, εκτός του ότι επιθυμούν να κατακτήσουν τον πλανήτη, έχουν να λύσουν και μια μεταξύ τους βεντέτα. Το "Empire" είναι μια αυτοκρατορική παρωδία των space operas, των σαιξπηρικών απολήξεων και του σαπουνοπερικού μελοδραματισμού τους και ταυτόχρονα, μια ιδιοσυγκρασιακή κωμική σπουδή στα ανθρώπινα ελαττώματα. Ελάτε για την "καμμενιά", μείνετε για να δείτε διαστημόπλοια με τη μορφή καθολικών καθεδρικών ναών.

Τέλος, απογοητευτική αποδείχθηκε η συνύπαρξη των Λένα Ντάναμ και Στίβεν Φράι στο "Treasure" (Γιούλια βον Χάινζ) - μια σπουδή στον ανατολικοευρωπαϊκό οριενταλισμό, όπως επίσης το "Suspended Time" (Ολιβιέ Ασαγιάς), το οποίο είναι απορίας άξιο σε ποιον απευθύνεται, στα αλήθεια, ως ταινία. Γιατί το άοσμο φιλμ του Γάλλου που αφορά τη σχέση δύο νευρωτικών αδελφών που περνούν μαζί την καραντίνα, δεν προσφέρει ούτε την ποιότητα του χιούμορ που θα έδινε μια σπιρτάδα στη χαλαρή πλοκή, όπως επίσης ούτε εκφέρει κάποιο στοιχειωδώς ξεχωριστό σχόλιο για το οτιδήποτε, πέρα από την αυτοαναφορικότητα του σκηνοθέτη του.

Διαβάστε όλα τα νεότερα και τις ανταποκρίσεις για το 74ο Φεστιβάλ Βερολίνου εδώ.

Ευχαριστούμε την Aegean Airlines για τη συνδρομή της στην πραγματοποίηση του ταξιδιού.

Το αθηνόραμα πάει Μπερλινάλε, powered by Uber! Τα συνεργαζόμενα ταξί με την Uber ξεκινούν από την Αθήνα και φτάνουν Βερολίνο, στηρίζοντας το σινεμά από όπου κι αν προέρχεται. Ως βασικός χορηγός της 74ης Μπερλινάλε, η Uber υποστηρίζει την μεταφορά των κινηματογραφικών ομάδων και των φεστιβαλικών καλεσμένων στο Κόκκινο Χαλί, οργανώνει ένα μεγάλο πάρτι στο ιστορικό Cafe International (aka Cafe Moskau) και συνεργάζεται με το αθηνόραμα για να σας φέρει με ταχύτητα και αξιοπιστία κριτικές για τις πρεμιέρες που ανυπομονούμε να δούμε στη μεγάλη διοργάνωση.

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Σινεμά

Έρχονται κλασικά ιαπωνικά αριστουργήματα στα θερινά σινεμά

Ακίρα Κουροσάβα, Μίκιο Ναρούσε, Σοσέι Ιμαμούρα, Κένζι Μιζογκούτσι, Γιασουχίρο Όζου, Κον Ιτσικάουα, Κιγιόσι Κουροσάουα, Τακάσι Μίικε, Τεϊνοσουκε Κινουγκάσα, Χιρόσι Τετσιγκαχάρα & Μασάκι Κομπαγιάσι, σε ένα αφιέρωμα στους Ιαπωνικούς κινηματογραφικούς θησαυρούς.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
17/05/2024

Οι καλύτερες ταινίες που παίζουν τώρα στα σινεμά (15-22/5)

Μια λίστα με τις ιδανικότερες προτάσεις για κινηματογραφική έξοδο αυτήν την εβδομάδα.

Στο φεστιβάλ Αγών το σινεμά συναντά την αρχαιολογία

Ανακαλύψτε το πρόγραμμα της διοργάνωσης όπου η ιστορία εμπνέει τον κινηματογράφο.

77ο Φεστιβάλ Καννών: Το Megalo (χαμένο) στοίχημα του Φράνσις Κόπολα

Διπλά βραβευμένος με Χρυσό Φοίνικα, ο σκηνοθέτης του "Νονού" παρουσιάσε στις Κάννες το κινηματογραφικό σχέδιο στο οποίο επένδυσε σαράντα χρόνια από τη ζωή του. Το "Megalopolis", όμως, αποδείχτηκε δυστυχώς μια εκκωφαντική αποτυχία.

Το "Λώξη" δεν είναι μόνο ένα ντοκιμαντέρ για την πρώτη ηθοποιό με σύνδρομο Down

Οι σκηνοθέτες της ταινίας για την Λωξάνδρα Λούκας που έγραψε ιστορία παίζοντας στο Εθνικό Θέατρο, μιλούν στο "α" για το πολύτιμο φιλμ τους.

Ο Ρένος Χαραλαμπίδης για τα "Φτηνά Τσιγάρα"

"Έκλαιγα μόνος μου έξω από τις αίθουσες, εγκατέλειψα τα σχέδια μου" σχολίασε ο σκηνοθέτης και ηθοποιός.

Η Βίκυ Καγιά και η Σοφία Κόκκαλη είναι μητέρα και κόρη στο "Πολύδροσο" του The Boy

Οι συμπρωταγωνίστριες της νέας ταινίας του Αλέξανδρου Βούλγαρη μιλούν στο "α" για τη συμμετοχή τους στο ατμοσφαιρικό δράμα που ψηλαφεί τις έννοιες της μητρότητας και της απώλειας.