Σε αντίθεση με το "Leto" του 2018, η ταινία σας προβάλλεται στο φεστιβάλ Καννών και εσείς αυτή τη φορά είστε παρών. Πως νιώθετε όμως μέσα σε ένα τόσο εχθρικό κλίμα απέναντι στη Ρωσία;
Είναι πραγματικά σπουδαίο το να βρίσκεσαι δίπλα στην ταινία σου, να βλέπεις τις αντιδράσεις του κοινού και των κριτικών, να συζητάς γι’ αυτήν. Να μπορείς να την υπερασπιστείς και ταυτόχρονα να ακούς από πρώτο χέρι τις αντιρρήσεις. Η συγκυρία, βέβαια, δεν είναι η καλύτερη. Πάντως, θεωρώ ως ένα μεγάλο βαθμό λογική την αντίδραση της Ευρώπης, μιας και η Ρωσία ξεκίνησε τον πόλεμο. Από την άλλη, θεωρώ παράλογο των αποκλεισμό των Ρώσων δημιουργών από τις διεθνείς εκδηλώσεις. Πρόκειται για επίθεση όχι στον Πούτιν, αλλά σε μια πολιτιστική κληρονομιά. Αυτή τη στιγμή μαίνεται μια μάχη προπαγάνδας κι από τις δυο μεριές. Αν μπορούσατε να δείτε τι γίνεται στη Ρωσία… Όλη τη μέρα τηλεόραση και Τύπος φωνάζουν πως τους επιτίθεται η Αμερική, η Ευρώπη, η Ουκρανία…
Η "Γυναίκα του Τσαϊκόφσκι" έχει εμμέσως να κάνει με όλα αυτά; Είναι δηλαδή μια αλληγορία ή μια μελέτη χαρακτήρα;
Δεν μπορώ να το πω εγώ αυτό. Η επιδίωξή μου, πάντως, είναι να περιγράψει η ταινία σε βάθος όχι μόνον έναν, αλλά δυο χαρακτήρες. Τον Τσαϊκόφσκι και φυσικά τη σύζυγό του Αντονίνα Μαλιούκοβα. Γι’ αυτό και επιμείναμε πολύ στις λεπτομέρειες, στις ατάκες… Όλα είναι πιστά και αληθινά, γιατί σε πραγματολογικό επίπεδο ο ρεαλισμός ήταν ζητούμενο. Από εκεί και πέρα ελπίζω πως η ταινία αφορά επίσης και κάτι ευρύτερο και διαχρονικότερο.
Αυτός ο ρεαλισμός φέρνει κι ένα σκηνοθετικό στιλ πιο ντοκιμαντερίστικο, παρ’ όλο που έχουμε να κάνουμε με ταινία εποχής. Με στιλιζαρισμένες εικόνες, δηλαδή…
Η αίσθηση του "ντοκιμαντέρ εποχής" περιγράφει καλά αυτό το οποίο είχα στο νου μου. Δουλέψαμε με το φως των κεριών, οι μύγες ήταν πολλές και δεν είναι ψηφιακές, οι άνθρωποι κινούνται πιο αργά… Ζητούσαμε ένα "άρωμα 19ου αιώνα". Κι αυτό απαιτεί ένα ξεχωριστό αφηγηματικό τέμπο. Πιο τελετουργικό, με πιο μεγάλα σε διάρκεια πλάνα και ημιφωτισμένη ατμόσφαιρα.
Γιατί νιώσατε την ανάγκη να αφηγηθείτε αυτή την ιστορία;
Ήταν κάτι το οποίο ήθελα να κάνω από χρόνια. Δεν βρίσκαμε όμως τα λεφτά αν δεν λέγαμε την επίσημη ιστορία, χωρίς δηλαδή να αναφερθούμε στην ομοφυλοφιλία. Αλλά ο Τσαϊκόφσκι είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας "γκέι". Μοναδική, παγκόσμια προσωπικότητα. Τον φέραμε σε αντιπαράθεση με έναν επίσης ισχυρό χαρακτήρα για να παρακολουθήσουμε αυτή τη σύγκρουση των δυο μεγάλων εγώ που δεν ακούει το ένα το άλλο. Επιπλέον, η Αντονίνα Μαλιούκοβα παραμένει μια άγνωστη ιστορικά φιγούρα και μου φάνηκε ενδιαφέρον να πλησιάσουμε τον Τσαϊκόφσκι μέσα απ’ αυτήν.
Η επίσημη εκδοχή για τον Τσαϊκόφσκι παραμένει άκαμπτη και λογοκριμένη;
Επιμένουν να δηλώνουν "ήταν στρέιτ, ήταν στρέιτ, ήταν στρέιτ". Έχει να κάνει με το πως αντιμετωπίζει η επίσημη εξουσία την ομοφυλοφιλία. Συχνά την ταυτίζουν με την παιδοφιλία, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Παλιά ο νόμος ήταν αδιάλλακτος, αλλά επί περεστρόικα καταργήθηκε η ποινική δίωξή της.
Σκέφτεστε να επιστρέψετε στη Ρωσία;
Υπάρχουν μια σειρά υποχρεώσεων που με περιμένουν: μετά τις Κάννες θα πάω στο Άμστερνταμ για το ανέβασμα μιας όπερας, κατόπιν στην Αβινιόν για ένα θεατρικό και μετά στο Αμβούργο για μια ταινία. Προσωρινά η έδρα μου είναι το Βερολίνο και μέχρι νεωτέρας μάλλον θα παραμείνω στη δυτική Ευρώπη. Αυτό δεν σημαίνει πως θα απομακρυνθώ από τα ρώσικα θέματα. Ο κόσμος του Τσαϊκόφσκι για παράδειγμα, με ενδιαφέρει πολύ και μπορεί να επανέλθω. Μου φαίνονται γοητευτικοί οι χαρακτήρες γύρω του, η εποχή, η μουσική του…
Από την όπερα στο θέατρο κι από εκεί στο σινεμά. Πόσο σας δυσκολεύει αυτό το γρήγορο πέρασμα από το ένα μέσο στο άλλο;
Δεν τα κάνω όλα ταυτόχρονα. Το θέατρο και η όπερα απαιτούν παρόμοια προσέγγιση, το σινεμά όμως είναι κάτι διαφορετικό. Άλλη τέχνη, διαφορετικά εκφραστικά μέσα. Απαιτεί και τον περισσότερο χρόνο ως προετοιμασία, γυρίσματα και post production, αλλά κι αυτή την όπερα την προετοιμάζαμε δυο χρόνια. Απλώς έτυχε τώρα να πέσουν όλα μαζί.
