Ο σκηνοθέτης Χλίνουρ Πάλμασον στην επική "Χώρα του Θεού"

Συζητάμε με τον βραβευμένο Σκανδιναβό σκηνοθέτη Χλίνουρ Πάλμασον, ο οποίος δημιούργησε ένα εκ των πιο εντυπωσιακών arthouse φιλμ των τελευταίων ετών, τη "Χώρα του Θεού", όπου αναπαρίσταται η μαγευτική και απάτητη Ισλανδία του 19ου αιώνα με εικόνες που κόβουν την ανάσα.

Εντυπωσιάστηκα ειλικρινά από την ταινία σας, η οποία μου θύμισε ένα είδος θεολογικού γουέστερν. Δεν ξέρω αν σας φαίνεται εντελώς άτοπος αυτός ο χαρακτηρισμός.
Κάθε άλλο, νομίζω ότι συνοψίσατε άψογα το φιλμ. Ξέρετε, εάν μεγαλώνεις σε έναν τόπο που βρίσκεται τόσο κοντά στη φύση, είναι αδύνατο να μην επηρεαστείς από αυτήν – είτε από τις εικόνες που σε περιτριγυρίζουν είτε απλώς και μόνο από τον καιρό. Τα γουέστερν απεικονίζουν τέλεια τη σύνδεση βιώματος και φυσικού περιβάλλοντος, κάτι που αναμφισβήτητα υπάρχει και στην ταινία μου, γι’ αυτό ο χαρακτηρισμός σας ηχεί πολύ εύστοχος. Ωστόσο, οφείλω να ομολογήσω ότι δεν είναι κάτι που έκανα επίτηδες. Προτιμώ να ακολουθώ μια ενστικτώδη μέθοδο όταν εξερευνώ θέματα που με αφορούν, διότι έτσι προκύπτουν πολλά αναπάντεχα πράγματα. Όπως, για παράδειγμα, το πώς απεικονίσαμε την εναλλαγή των εποχών χρησιμοποιώντας το νεκρό άλογο. Δεν ήταν κάτι σχεδιασμένο, σκεφτείτε ότι έγραφα το σενάριο από το 2013 και παράλληλα κινηματογραφούσα το ζώο για δύο χρόνια, αγνοώντας τι ακριβώς θα έκανα τα πλάνα. Όπως καταλαβαίνετε, απολαμβάνω να διαδρώ με το υλικό και να εμπνέομαι από αυτό καθώς προκύπτει.

Εν τω μεταξύ, η ίδια η ταινία μοιάζει με ζωντανό οργανισμό, έχει δική της αναπνοή. Ήταν επιθυμία σας να αποπνέει αυτή την αίσθηση;
Με έναν τρόπο ναι. Θα σας εξηγήσω: χωρίς να γνωρίζω ακριβώς γιατί, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου βρίσκω ευχαρίστηση στο να φτιάχνω πράγματα. Όχι μόνο ταινίες, αλλά και πίνακες ή γλυπτά. Δεν ξέρω, η διαδικασία της κατασκευής με πορώνει λες και είναι ναρκωτικό. Ας πούμε, προετοιμάζοντας την ταινία, για δύο χρόνια το μόνο που έκανα ήταν να αναζητώ το στιλ της αφήγησης το οποίο θα με "έφτιαχνε". Επειδή κάθε κομμάτι της παραγωγής είναι εξίσου σημαντικό για εμένα, αφιερώνω όσο χρόνο χρειάζεται στο καθετί. Ίσως λοιπόν αυτή η λογική να αναβαθμίζει την αίσθηση που αφήνει η ταινία. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, με ενδιέφερε η ταινία να μην αντιμετωπιστεί σαν οποιοδήποτε άλλο "περιεχόμενο", κάτι δηλαδή που θα έβαζες να παίζει αντί για podcast ενώ πλένεις πιάτα. Γι’ αυτό και το δικό μου φιλμ έχει τις προδιαγραφές για να σε υποβάλει αν το δεις σε μια θεοσκότεινη αίθουσα και με ψηλά την ένταση. Εάν, όμως, δεν είσαι έτοιμος για κάτι τέτοιο, μπορεί και να μη σου αρέσει εντέλει.

Η υπόθεση τοποθετείται σε μια περίοδο της ευρωπαϊκής ιστορίας όπου οι αρχαίες θρησκείες συγκρούονταν ακόμα με το χριστιανισμό σε κάποιες απομονωμένες περιοχές. Τι σας προσέλκυσε στη συγκεκριμένη εποχή;
Εάν κατοικείς σε μια χώρα-νησί, δίχως να μοιράζεσαι χερσαία σύνορα με άλλο κράτος, αναπτύσσεις μια πραγματικά ξεχωριστή θεώρηση του κόσμου. Κάτι που προσωπικά άρχισα να αντιλαμβάνομαι μέσα από τα ταξίδια από την Ισλανδία στη Δανία, όπου έχω μείνει για πάρα πολλά χρόνια. Σήμερα εξακολουθώ να διατηρώ έναν πολύ ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τη Δανία, έτσι μέσα μου δεν μπορώ να πω ότι νιώθω μόνο Ισλανδός. Και επειδή οι δύο χώρες για πολλούς αιώνες ανήκαν στο ίδιο βασίλειο, μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον να μελετήσω τη σχέση τους, επικεντρώνοντας την προσοχή μου σε μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις, όπως αυτή που βλέπουμε στην ταινία.

Υπάρχουν στοιχεία που μου θύμισαν τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, όπως η διαχείριση του χρόνου, και άλλα την εικονογραφία του Τζον Χιούστον. Πώς αισθάνεστε όταν η δουλειά σας απηχεί έργα άλλων;
Είναι αν μη τι άλλο τιμητικό διότι, τουλάχιστον στην περίπτωσή μου, είναι κάτι που προκύπτει οργανικά. Μόνο αφού έχω ολοκληρώσει μια ταινία μπορώ να υποψιαστώ τις αναφορές της και να δω πώς κάτι που με επηρέασε πολύ παλιά, ίσως ακόμα και στην εφηβεία μου, επανεμφανίζεται με ανανεωμένη μορφή σε κάτι που φτιάχνω σήμερα.

Τα τελευταία χρόνια η Σκανδιναβία έχει επανέλθει δυναμικά ως κινηματογραφικό αφηγηματικό πεδίο. Έχω υπόψη μου ταινίες όπως ο "Άνθρωπος του Βορρά" (Ρόμπερτ Έγκερς), το "Μεσοκαλόκαιρο" (Άρι Άστερ) και ο "Αμνός" (Bαλντιμάρ Γιοχάνσον), οι οποίες επιπλέον θίγουν πολιτισμικές παραδόσεις της περιοχής όπως και το δικό σας φιλμ. Σας έχει δημιουργήσει κάποιες σκέψεις αυτό το φαινόμενο;
Ομολογώ ότι το παρατηρώ με μεγάλο ενδιαφέρον, διότι επί της ουσίας μιλάμε για ταινίες που ανήκουν σε σκηνοθέτες της ίδιας γενιάς, ασχέτως αν έχουμε διαφορετική καταγωγή. Όλοι είμαστε συνομήλικοι σχεδόν και ίσως μεγαλώνοντας είχαμε τις ίδιες κινηματογραφικές επιρροές. Μόνο έτσι μπορώ να εξηγήσω τις ομοιότητες των ταινιών μας, γιατί πράγματι έχουν παρόμοια αύρα. Την ίδια στιγμή, βέβαια, είμαστε τελείως διαφορετικοί μεταξύ μας ως σκηνοθέτες, γι’ αυτό και παρακολουθώ επισταμένως ό,τι φτιάχνουν. Αμφιβάλλω πως εκείνοι έχουν την παραμικρή ιδέα ποιος είμαι, αλλά δεν έχει σημασία. Επί τη ευκαιρία να σας εκμυστηρευτώ πως έχω πρόβλημα με τις ταινίες τρόμου. Εκτιμώ ένα καλό horror, αλλά αν παρακολουθώ για πολλή ώρα βία σε ένα φιλμ επηρεάζομαι βαθιά και αναστατώνομαι για ώρες αργότερα. Οπότε, παρότι αναγνωρίζω το ταλέντο του Άστερ, για παράδειγμα, δυσκολεύομαι να δω τις ταινίες του. Η κόρη μου, από την άλλη, δεν μπορεί να σταματήσει να τις βλέπει!