Με τον «Θάνατο του Στάλιν», μια ξεκαρδιστική κωμωδία πάνω στην εξουσία και στον αδηφάγο παραλογισμό που την περιβάλλει, ο Αρμάντο Ιανούτσι επιβεβαιώνει πως η πολιτική σάτιρα έχει σήμερα περισσότερο ανάγκη από ποτέ το φλεγματικό και πνευματώδες βρετανικό χιούμορ.
Πόσες τηλεοπτικές σειρές θυμάστε να σατιρίζουν τη σύγχρονή τους πολιτική κατάσταση με άμεσες ή έστω έμμεσες αναφορές σε αληθινά πρόσωπα και καταστάσεις; Σίγουρα μία από αυτές είναι το «Μάλιστα κύριε υπουργέ» αλλά και το σίκουελ «Μάλιστα κύριε πρωθυπουργέ», κωμικό sitcom του BBC, το οποίο είδε με τολμηρό, καυστικό χιούμορ τη βρετανική κυβερνητική πραγματικότητα των ’80s. Πριν από αυτό ανάλογες σατιρικές αναφορές υπήρχαν μόνο στα σόου των Μόντι Πάιθον και στο «Δεν είναι οι ειδήσεις των εννέα». Πλέον όμως οι αστείες αναφορές στον Ντόναλντ Τραμπ και στην Τερέζα Μέι εκτοξεύονται σχεδόν κάθε δεύτερη τηλεοπτική εκπομπή. Μια κωμική κατάκτηση η οποία χρωστά πολλά στον Σκοτσέζο σεναριογράφο, σκηνοθέτη και παραγωγό Αρμάντο Ιανούτσι.
Γιος Ναπολιτάνου δημοσιογράφου και παρτιζάνου, ο 55χρονος σήμερα Αρμάντο κουβαλούσε το πάθος τόσο για την πολιτική όσο και για το γράψιμο στα γονίδιά του. Συνεργάτης του σκοτσέζικου BBC, μετακόμισε στις αρχές του ’90 στο Λονδίνο, γνωρίζοντας επιτυχία με τη ραδιοφωνική εκπομπή «On the hour», η οποία μεταφέρθηκε στην τηλεόραση ως «The day today». Σπιρτόζικο και οξύ, το χιούμορ του είχε στόχο τη βασίλισσα, τον IRA, την κρατική γραφειοκρατία, την «αθάνατη» βρετανική αποικιοκρατική λογική, τον ισοπεδωτικό φιλελευθερισμό των Τόρις και τη λαϊκίστικη ρητορεία των Εργατικών. Οι επιτυχίες του ήταν απανωτές, πρώτα με τα «Knowing me, knowing you with Alan Partridge» και «I’m Alan Partridge» με τον Στιβ Κούγκαν, στη δεκαετία του ’90, κατόπιν με το «Armando Iannucci shows», οκτώ επεισόδια σουρεαλιστικής σάτιρας στο πνεύμα των Μόντι Πάιθον, και το «The thick of it», το καλύτερο ίσως κωμικό πολιτικό σίριαλ της βρετανικής τηλεόρασης του νέου αιώνα, μια μοντέρνα και βιτριολική εκδοχή του «Μάλιστα κύριε υπουργέ».
Παράλληλα ο πολυσχιδής Σκοτσέζος έγραφε λιμπρέτα για όπερες («Skin deep»), άρθρα για κλασική μουσική και βιβλία, δούλευε ως ραδιοφωνικός παραγωγός και σκηνοθετούσε διαφημιστικά. Το 2009 πέρασε για πρώτη φορά μόνος του (είχε προηγηθεί ένα σκετς στο σπονδυλωτό «Tube Tales») πίσω από την κινηματογραφική κάμερα με το «Πόλεμος Εκτός Προγράμματος», μια σατιρική –τι άλλο;– φαντασία (ένας αλά «S.O.S. Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα» γκροτέσκο θίασος πολιτικών σε Αγγλία και ΗΠΑ είναι έτοιμος να ξεκινήσει πόλεμο… κατά λάθος), η οποία του χάρισε μια υποψηφιότητα για Όσκαρ σεναρίου. Η παγκόσμια πλέον αναγνώριση τον έφερε στην πόρτα του HBO, την οποία άνοιξε διάπλατα με το «Veep», τη βραβευμένη με 17 βραβεία Emmy αμερικανική σειρά, στην οποία η Τζούλια-Λιούις Ντρέιφους υποδύεται την αντιπρόεδρο των ΗΠΑ.
Η δεύτερη σκηνοθετική προσπάθεια του Ιανούτσι δεν βασίζεται σε πρωτότυπη δική του ιδέα. Διασκευάζοντας το graphic novel των Γάλλων Φαμπιέν Νουρί και Τιερί Ρομπέν «La mort de Staline» («Ο θάνατος του Στάλιν», εκδόσεις Οξύ), ο Βρετανός σκηνοθέτης μπαίνει στα άδυτα του Κρεμλίνου τον Μάρτιο του 1953 κι εξιστορεί με πλήρη ελευθερία και σαρκαστικό χιούμορ τον αιφνίδιο θάνατο του Ιωσήφ Στάλιν και κυρίως τον μέχρις εσχάτων αγώνα για τη διαδοχή που ακολούθησε.
Ένα κωμικοτραγικό γαϊτανάκι από ίντριγκες, δολοπλοκίες, καλά στημένες παγίδες, αιφνιδιασμούς και πισώπλατα μαχαιρώματα, το οποίο παρουσιάζει τη... μισή παγκόσμια πολιτική σκηνή (η άλλη μισή είχε ξεμπροστιαστεί στον «Πόλεμο Εκτός Προγράμματος») σαν μια γιγάντια δραματική και ταυτόχρονα αστεία φάρσα, όπου πίσω απ’ οποιαδήποτε ιδεολογική ρητορική το μοναδικό ζητούμενο είναι η εξουσία. Ο «Θάνατος του Στάλιν», με τον Στιβ Μπουσέμι στον ρόλο του Χρουστσόφ, τον Τζέφρι Τάμπορ σε αυτόν του Μαλένκοφ, τον Μάικλ Πάλιν ως Μολότοφ και τον εξαιρετικό Σάιμον Ράσελ Μπιλ ως Μπέρια, απέσπασε δύο υποψηφιότητες για BAFTA, ξεσήκωσε θύελλα πολιτικών αντιπαραθέσεων στην Αγγλία και απαγορεύτηκε στη Ρωσία ως «δυτική συνωμοσία για την πολιτική αποσταθεροποίηση της χώρας»!
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Θάνατος του Στάλιν
Στη 1/3/1953 ο Ιωσήφ Στάλιν παθαίνει εγκεφαλικό και πέφτει σε κώμα. Αμέσως ξεκινάει ένας αγώνας δρόμου για τη διαδοχή του ανάμεσα στα μέλη του Πολιτικού Γραφείου.
