"Έχεις πέντε λεπτά": Η Κατερίνα Λούβαρη Φασόη και η δική της βουτιά στην αλήθεια των εφήβων

Πώς μετέπλασες σε θεατρικό λόγο το αυθεντικό υλικό —τα όνειρα του ύπνου και του ξύπνιου— που μοιράστηκαν μαζί σου οι έφηβοι των εργαστηρίων του Εθνικού;

Τα όσα πολύ γενναιόδωρα μοιράστηκαν οι έφηβοι με εμένα και τους συνεργάτες μου, ήταν η πρώτη δεξαμενή σκέψεων για το έργο έχεις πέντε λεπτά. Ήρθαμε λίγο πιο κοντά στον σημερινό έφηβο, αφουγκραζόμενοι τι τον απασχολεί, με τι καρδιοχτυπά, τι φοβάται, τι ονειρεύεται για το μέλλον του. Δεν θα μπορούσα να γράψω ούτε μια λέξη αν δεν εννιόντουσαν τα ουσιαστικά ερωτήματα που τελικά τίθενται στο έργο μας. Και κανένας μας, με τη σειρά του, δεν θα μπορούσε να εργαστεί επάνω στο εφηβικό θέατρο. Βασική έγνοια μου ήταν να σεβαστώ τις εξομολογήσεις των εφήβων· δεν ήθελα να αποκαλύψω την ταυτότητά τους, δεν είχε σημασία άλλωστε. Σημασία έχει μόνο αυτό που ζουν, η εμπειρία ζωής τους, οι ματαιώσεις τους, οι φόβοι τους, το άγχος που τους διακατέχει, η ελπίδα που ακόμα δεν έχει πεθάνει στα μάτια τους.

Η τόλμη τους να υπάρχουν σε έναν τέτοιον κόσμο και με τον τρόπο τους να τον κάνουν καλύτερο, πιο φωτεινό, πιο θαρραλέο και δίκαιο! Κάποια από τα λόγια τους, πραγματικά αγκάθια, βρήκαν τον χώρο τους δια μέσω των τραγουδιών, αφήνοντας τον θεατή να κάνει αναγωγή σε δικά του βιώματα. Για την κατασκευή της πλοκής και των χαρακτήρων, έλαβα δύο βασικά στοιχεία υπόψιν μου: τους τύπους εφήβων που βρίσκονται σε κάποια ομάδα, όπως είναι τα εργαστήρια του Εθνικού Θεάτρου, και τους ηθοποιούς με τους οποίους επρόκειτο να δουλέψουμε σε αυτό το έργο. Έτσι, προέκυψαν οι συγκεκριμένοι επτά αθλητές μας και -φυσικά- ο coach. Όλοι είναι μέλη μιας ομάδας, μια συλλογικότητας, ανεξαρτήτως αν αισθάνονται καλά με αυτό. Κάπως έτσι το πραγματικό υλικό των εφήβων, έγινε λόγος θεατρικός.

Ο "Coach" είναι σύμβολο εξουσίας; Είναι ένας καθοδηγητής ή ένας καταπιεστής που θυσιάζει την ατομικότητα στον βωμό της "κορυφής";

O Coach είναι η απόλυτη εξουσία μέσα στο προπονητήριο, στους χώρους όπου βλέπουμε τους αθλητές μας να προετοιμάζονται για τους τελικού αγώνες του πρωταθλήματος. Φέρει ισχυρό λόγο, που εύκολα τσακίζει τους πιο εύθραυστους και εξαγριώνει τους πιο αντιδραστικούς. Ξέρει να ελέγχει συναισθηματικά, και πολλές φορές, θέλοντας να κάνει καλό, πληγώνει ανεπανόρθωτα τους έφηβους αθλητές. Προσωπικά, δεν θα ήθελα να τού προσδώσω ένα πρόσημο αρνητικό· είναι ένας άνθρωπος, με βάρος, που δεν κατάφερε να κάνει τα δικά του όνειρα πραγματικότητα, και για αυτό καταπιέζει τα παιδιά και δημιουργεί ανταγωνισμούς εντός της ομάδας. Παρότι το άθλημα είναι ομαδικό, εκείνος επιμένει στην ατομικότητα, δεν προτείνει πραγματική συνεργασία και σύμπνοια, αν και κάποτε πίστευε σε αυτές τις αξίες. Έχει "ένα κενο μέσα στο στομάχι του και το κενό αυτό ουρλιάζει"· αλλά και για αυτόν, τα πέντε λέπτά είναι αρκετά.

Τι συμβολίζουν τα "πέντε λεπτά" στον τίτλο της παράστασης;

Τα "Πέντε λεπτά", είναι το ίδιο το όνειρο. Δεν είναι μια απλή φαντασίωση, είναι η ελπίδα μας για μια καλύτερη ζωή. Πάντα μπορούμε να ζήσουμε όσα δεν καταφέραμε να ζήσουμε, να αποκτήσουμε ενσυναίσθηση, γνώση, αγάπη, αποδοχή, αλληλοκατανόηση, φίλους, εικόνες, εμπειρίες, λόγο ύπαρξης. Πάντα μπορούμε να αλλάξουμε κάτι από τον κόσμο μέσα στον οποίο εμείς ζούμε, και κανένας άλλος. Να έρθουμε λίγο πιο κοντά στην ανθρώπινή μας φύση, να την αγκαλιάσουμε και να επουλώσουμε τις πληγές μας. Αυτά είναι τα πέντε λεπτά· εκεί όπου η ποίηση και η πραγματικότητα για μια στιγμή συναντιούνται και γίνονται ένα! Σε αυτό, λοιπόν, το μεταβατικό στάδιο από την παιδική στην ενήλικη ζωή, όταν το άτομο στέκεται για πρώτη φορά με τόση ένταση αντιμέτωπο μπροστά στα ζητήματα της δικής του ζωής, σε ερωτήματα υπαρξιακά, και αντιλαμβάνεται την θέση του στον κόσμο, υπάρχουν αυτά τα πέντε λεπτά για να του ψιθυρίσουν: "Ονειρέψου! Μην αργείς!" Γιατί η εφηβεία, είναι ,πράγματι, η δεύτερη ευκαιρία του Ανθρώπου για να ξαναγεννηθεί!

Η παράσταση παραμένει σε ανοιχτό διάλογο με τα εργαστήρια εφήβων. Πώς νιώθεις που το έργο σου είναι ένας "ζωντανός οργανισμός";

Δεν νομίζω ότι πολλές φορές στη ζωή μου θα έχω την ευκαιρία να δουλέψω με εφήβους τόσο ουσιαστικά! Οι έφηβοι, είναι ένα κοινό ειλικρινές, και ταυτόχρονα πολύ σκεπτικό. Είναι δύσκολο κοινό, όχι επειδή είναι αδιάφορο, όπως πολλές φορές εμείς οι ενήλικες θέλουμε να πιστεύουμε. Και θέλουμε να το πιστεύουμε, φυσικά, για να καλύψουμε τις δικές μας αδυναμίες και να τούς στήσουμε στον τοίχο. Αντίθετα, έχουν ποικίλες αναρωτήσεις, και περιέργεια για οτιδήποτε γύρω τους. Με αφορμή την διαδικασία αυτή, ανέτρεξα και στην δική μου εφηβική περίοδο, στα γραπτά μου, τις αφιερώσεις που είχα κάνει στους φίλους μου, στις παρέες μου, στους έρωτές μας. Και από τα πιο αποκαλυπτικά που μου συνέβησαν σε αυτή την διαδικασία, ήταν να κατανοήσω τις δραματουργικές μου επιλογές: πότε αυτές προέκυψαν ως ζωτικής σημασίας μέρη του κειμένου και πότε ήταν
ψεγάδια της ενήλικης και μολυσμένης από φιλοδοξίες ζωής μου.

Προσπάθησα, στο τέλος, να κρατήσω ό,τι προέκυψε φυσικά και αβίαστα, τα κομμάτια της δικής μου εφηβικής πλευράς. Και, φυσικά, καθημερινά που παίζουμε για σχολεία και κάνουμε συζήτηση με τους εφήβους μετά τις παραστάσεις μας, έχω την ευκαιρία να αντιληφθώ ιδίοις όμμασι κατά πόσο -πράγματι- από μεριάς του κειμένου στρώνεται το έδαφος για μια γόνιμη ανταλλαγή εμπειριών! Κάποιες μέρες φεύγουμε συγκλονισμένοι από όσα μάς μοιράζονται τα παιδιά! Δεν νομίζω ότι μπορώ να συγκρίνω όλη αυτή την διαδικασία με οτιδήποτε άλλο απ’ όσα έχω κάνει ως τώρα στην συγγραφική μου πορεία. Νιώθω πολύ τυχερή και ταυτόχρονα πολύ ευγνώμων για την πρωτοβουλία αυτή του Εθνικού Θεάτρου. Ελπίζω να είναι απλώς η αρχή για την εφηβική συγγραφική μου δουλειά.