Μέσα σε διάστημα δύο μηνών το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών φιλοξένησε δυο διάσημους βιολιστές, τον Γάλλο Ρενώ Καπυσόν και την Γερμανίδα Γιούλια Φίσερ σε προγράμματα με κλασικές και ρομαντικές σονάτες για βιολί και πιάνο. Λαμπροί εκπρόσωποι διαφορετικών σχολών, αμφότεροι οι βιολιστές, μετά από σχεδόν μια 20ετία έντονης συναυλιακής και δισκογραφικής δραστηριότητας, βρίσκονται σήμερα στο απόγειο της ωριμότητάς τους.
Τις προάλλες (11/2), ο Ρενώ Καπυσόν επανεμφανίσθηκε μετά από αρκετά χρόνια στο Μέγαρο, και μάλιστα στη μεγάλη "Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης" (που γέμισε κατά τα 2/3 –επίτευγμα διόλου ευκαταφρόνητο για μια βραδιά μουσικής δωματίου!), συνοδευόμενος από τον εξαίρετο Γάλλο πιανίστα Γκυγιώμ Μπελόν.
Έγκυρος κληρονόμος της γαλλικής (ακριβέστερα γαλλο-βελγικής) σχολής του βιολιού, ο 48χρονος Καπυσόν αξιοποίησε ένα φωτεινό, ορθοτονικά αψεγάδιαστο, εύπλαστο, κινητικό και μαλακό ήχο, μια επεξεργασμένη σε βάθος λεπτομέρειας φραστική, ενώ ανέδειξε με κρυστάλλινη καθαρότητα δομή και χαρακτήρα των έργων. Πλάι του, ο Μπελόν δεν περιορίσθηκε στην εξασφάλιση μιας άρτιας συνοδοιπορίας, αλλά διεκδίκησε ισόκυρο ρόλο, μεριμνώντας για μια δραματουργικά διαρκώς ενεργή παρουσία του πιάνου.
Όλες οι παραπάνω αρετές συνέκλιναν συνειδητά και με ακρίβεια στην υπηρεσία αναγνώσεων εστιασμένων στο στυλιστικό στίγμα των δύο έργων της εποχής του κλασικισμού (την 21η Σονάτα του Μότσαρτ και την 5η -"της Άνοιξης"- του Μπετόβεν), που ακούσθηκαν στο πρώτο μέρος της βραδιάς. Το ισότιμης βαρύτητας και (δεξιο)τεχνικής ασφάλειας παίξιμο των δύο μουσικών (ας μην ξεχνούμε ότι οι μοτσάρτιες σονάτες έχουν γραφτεί "για πιάνο και βιολί") χάρισε στις εκτελέσεις ιδιαίτερη ισορροπία, δραματική και εκφραστική πληρότητα, καθιστώντας τις πεμπτουσιακά κλασσικές από πλευράς σύνθεσης μεγεθών.
Με πόση απλότητα και κομψότητα συναισθήματος προβλήθηκε η δραματουργία της 21ης Σονάτας του Μότσαρτ, παρεμπιπτόντως της μοναδικής από τις 36 Σονάτες του που είναι γραμμένη σε ελάσσονα τονικότητα. Η ερμηνεία απέπνεε γαλήνη και αισιοδοξία, ίσως όχι πάντοτε ταιριαστή με την μάλλον ομιχλώδη, συναισθηματικά φορτισμένη ατμόσφαιρα του έργου.
Εύλογα, οι ίδιες ποιότητες υπηρέτησαν εντελέστερα την περίφημη μπετοβενική "Σονάτα της άνοιξης", έργο μεγάλης τρυφερότητας, που συνιστά έκφραση με αμιγώς μουσικούς όρους της ειδυλλιακής πλευράς της φύσης. Εν προκειμένω, η ευαισθησία, μουσικότητα και πλαστικότητα του διαλόγου των δύο σολίστ, η φινέτσα φραστικής και δυναμικών, η ανεπαίσθητη ρυθμική ελαφράδα του παιξίματος (με ελάχιστη χρήση πεντάλ από τον Μπελόν) φώτισαν με εκφραστικότητα -και τις αναγκαίες δόσεις ποιητικότητας και χιούμορ- κλίματα και διαθέσεις του έργου.
Ολόκληρο το δεύτερο μέρος του προγράμματος κάλυψε η εκτενής -και μοναδική- "Σονάτα για βιολί και πιάνο" που συνέθεσε στα νιάτα του ο Ρίχαρντ Στράους. Προπομπός ηχογράφησης (για την Deutsche Grammophon), η συναυλιακή παρουσίαση του ρομαντικού έργου κατέδειξε την διεξοδική μελέτη και κατανόησή του, με φροντίδα για την συνεχή και με αίσθηση του καντάμπιλε εκτύλιξη από τον Καπυσόν του -όχι πάντοτε πρωτότυπου- μελωδικού θεματικού υλικού και την ευφράδεια αφήγησης. Η αβίαστη σύμπλευση των δύο μουσικών δικαίωσε την αρμονικά περίπλοκη και συναισθηματικά χειμαρρώδη μουσική δραματουργία, ενώ αξιοθαύμαστη υπήρξε η "συμφωνική" διάσταση του πιάνου. Άψογα αποδόθηκε το δεξιοτεχνικό φινάλε, με τα πολλά ρίσκα και εναλλαγές που επέδειξε την βαθιά γνώση του συνθέτη για τις τεχνικές ιδιαιτερότητες των δύο οργάνων.
Εκτός προγράμματος, οι δύο μουσικοί αντιχάρισαν στην θερμότατη υποδοχή του -από κάθε άποψη υποδειγματικού!- κοινού δύο ανκόρ, το περίφημο "Liebesleid" ("Πόνο του έρωτα") του Κράισλερ και τη σπανιότατα παρουσιαζόμενη "Σισιλιάνα για βιολί και πιάνο" της Μαρία Τερεζία φον Παραντί.
Δύο μήνες νωρίτερα (4/12/2023), καρφίτσα δεν έπεφτε στην "Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος" για το ρεσιτάλ της Φίσερ, την οποία συνόδευσε η Ρωσίδα πιανίστα -και εκλεκτή σολίστ- Γιουλιάνα Αβντέεβα. Παρά την μια κάποια αυστηρότητα έκφρασης, τις εξαιρετικές ερμηνείες υπαγόρευσαν η ισοτιμία και αμεσότητα της σύμπραξης των δύο μουσικών -απότοκο των έντονων προσωπικοτήτων τους- και η άρτια αποκωδικοποίηση του μουσικού συντακτικού.
Η σαφής αίσθηση του ύφους, ο καλλιεργημένος ήχος και η πολύ προσεγμένη φραστική του βιολιού σε συνδυασμό με τον όμορφο διάλογο με το πιάνο οριοθέτησαν την επιτυχημένη ερμηνεία του εναρκτήριου έργου, της 1ης "Σονάτας για βιολί και πιάνο" (έργο 12) του Μπετόβεν. Η κλασική προσέγγιση απογειώθηκε στο απολλώνιας ομορφιάς αργό μέρος, όπου, υπό την σβέλτη πιανιστική συνοδεία, η 40χρονη βιολίστρια απέδωσε τις παραλλαγές με χάρη, αυτοπεποίθηση και άψογη ορθοτονία, ενώ το γεμάτο ζωή και αισιοδοξία φινάλε επιβεβαίωσε μια δεξιοτεχνική αρτιότητα που υπηρετούσε συνεχώς την έκφραση.
Συνεχίστρια της παράδοσης της μεγάλης γερμανικής βιολιστικής σχολής, η Φίσερ έδωσε ακολούθως έγκυρο δείγμα της τέχνης της και σε άλλα ρεπερτόρια, όπως η "Σονάτα για βιολί και πιάνο" του Χατσατουριάν, έργο με κάπως διφυή χαρακτήρα. Στο αργό πρώτο μέρος, όπου η ρομαντική γραφή είναι διάσπαρτη από εθνικοσχολικά/δημώδη αρμένικα θέματα, προκάλεσε ενδιαφέρον ο ανταγωνισμός μεταξύ του λυρικού, ραψωδικού παιξίματος του βιολιού (ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε εδώ στη χαμηλότερη περιοχή του) και των πιο δραματικών χειρονομιών του πιάνου, που διέθετε τη δέουσα ρυθμική αιχμηρότητα. Το γρήγορο δεύτερο μέρος ήχησε περισσότερο μοντέρνο, με αλληλουχία σολιστικών ξεσπασμάτων βιολιού-πιάνου, και ένα εντυπωσιακά δεξιοτεχνικό φινάλε για το βιολί. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, παρά τον ισόκυρο ρόλο των δύο οργάνων, η μεταξύ τους ώσμωση να είναι λιγότερο προφανής.
Ολόκληρο το δεύτερο μέρος κάλυψαν έργα συνθετών της περίφημης γαλλο-βελγικής σχολής του βιολιού. Αρχικά προσφέρθηκε το ολιγόλεπτο "Αντάντε" του Υζαΰ, κομμάτι με έντονο μελωδικό/λυρικό χαρακτήρα, που ανακαλύφθηκε και δημοσιεύθηκε μετά το θάνατο του περίφημου Βέλγου βιολιστή και συνθέτη.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την δημοφιλέστατη "Σονάτα για βιολί και πιάνο" του Φρανκ, η οποία ακούσθηκε για τρίτη φορά (!) μέσα σε ένα μόλις δίμηνο σε αθηναϊκή αίθουσα συναυλιών. Παρά την λυρική αφετηρία της προσέγγισης, το παίξιμο απέκτησε σταδιακά μία πρωτοφανή ένταση, που οδήγησε και στο …σπάσιμο μίας χορδής στο μοναδικής εσωτερικότητας τρίτο μέρος ("ρετσιτατίβο-φαντασία"), διαταράσσοντας στιγμιαία τη ρευστότητα της αφήγησης. Η "οργανικού" συνεκτικού ειρμού εκτέλεση αποτέλεσε υπόδειγμα σύμπλευσης των δύο μουσικών, με τα συνεχή κοντράστ διαθέσεων του έργου να αποδίδονται με σπάνια εκφραστικότητα, λόγω των υποδειγματικά εύροων ταχυτήτων και δυναμικών, αλλά και του πλούσιου εύρους ηχοχρωμάτων.
Στις έντονες επευφημίες του κοινού, Φίσερ και Αβντέεβα επέμειναν ρομαντικά, προσφέροντας εκτός προγράμματος την σύντομη, τρυφερή "Μελωδία" από το κομμάτι του Τσαϊκόφσκι "Ανάμνηση ενός αγαπημένου τόπου".
Λεζάντα πρώτης φωτογραφίας: Ο Γάλλος βιολιστής Ρενώ Καπυσόν και ο συμπατριώτης του πιανίστας Γκυγιώμ Μπελόν κατά τη διάρκεια του ρεσιτάλ τους στην "Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης" του Μεγάρου Μουσικής (11/2) © Χάρης Ακριβιάδης
