Τη λυρική έκπληξη της χρονιάς αποτέλεσε, πέραν πάσης αμφιβολίας, η παραγωγή της όπερας-φαντασμαγορίας του Ζακ Όφενμπαχ "Το Ταξίδι στη σελήνη" (1875), που παρουσιάσθηκε τις προάλλες (12-13/7) στην "Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος" της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ. Επρόκειτο για την υποδειγματική δουλειά που υπέγραψε ο διάσημος σκηνοθέτης Λωράν Πελλύ για την Κωμική Όπερα του Παρισιού (2021 σε live streaming, 2023 με κοινό) σε συμπαραγωγή με τη Λαϊκή Όπερα της Βιέννης, την Όπερα της Ανζέ – Νάντης και την ΕΛΣ.
Το έργο γράφτηκε κατά τη δεκαετία του 1870, όταν τα δημοφιλέστατα έργα του Ιουλίου Βερν παρουσιάζονταν στο Παρίσι σε κάθε λογής θεατρικές διασκευές, επιθεωρήσεις ή άλλα θεάματα. Τα μυθιστορήματά του "Από τη Γη στη Σελήνη" και "Ταξίδι στο κέντρο της γης" αποτέλεσαν εν προκειμένω απλώς το έναυσμα για τους 3 λιμπρετίστες (Βανλό, Λετερριέ και Μορτιέ), αφού ή όπερα ελάχιστη σχέση έχει με τις ιστορίες του Βερν. Ο τύπος της εποχής ανέφερε ότι στην αρχική φαντασμαγορική υπερπαραγωγή σχεδιάσθηκαν …23 σκηνικές εικόνες, 673 κοστούμια, ενώ συμμετείχαν 100 χορωδοί, 100 χορεύτριες, 200 κομπριμάριι, μία στρουθοκάμηλος και μία αραβική καμήλα!
Για την πολύ πιο λιτή, καινούργια παραγωγή, που περιείχε σημαντικές περικοπές σκηνών σε σχέση με το πρωτότυπο, η Αγκάτ Μελινιάν προσάρμοσε το αρχικό λιμπρέτο, προσφέροντας μια νέα εκδοχή των διαλόγων. Αυτή σχεδιάσθηκε για την πληθώρα πολυδιάστατων ταλέντων του θιάσου της "Λαϊκής Χορωδίας Νέων" (Maîtrise Populaire) της Opéra-Comique, που αποτελείται από νέους 8 έως 24 ετών, και τέθηκε υπό την καθοδήγηση του ευφυέστατου Πελλύ.
Ο Γάλλος σκηνοθέτης είναι ένα από τα πιο "βαριά" χαρτιά στο χώρο της όπερας, φημίζεται δε ιδιαιτέρως για τις παραστάσεις κωμικών έργων. Σ’αυτές συμπεριλαμβάνονται αρκετές από τις αειθαλούς δημοφιλίας οπερέτες του Όφενμπαχ που ενθουσιάζουν μέχρι σήμερα αφενός για την αιχμηρή σάτιρα των ηθών της γαλλικής κοινωνίας της εποχής, αφετέρου για την αστείρευτης μελωδικότητας και ρυθμικής ζωντάνιας μουσική τους.
Η αριστουργηματική παράσταση που έστησε για μιαν πρωτότυπη πλην ελάσσονα όπερα αποτέλεσε μάθημα σκηνοθεσίας λυρικού θεάτρου! Κατ’αρχάς, σεβάσθηκε τον πυρήνα του "Ταξιδιού" ως όπερας-φαντασμαγορίας, προσφεύγοντας σε πληθώρα αναφορών στις καταβολές του συγκεκριμένου ιστορικού είδους: τα σκηνικά θεάματα με μηχανισμούς (το κανόνι για την εκτόξευση στη Σελήνη!), την παρουσία εξωτικών/υπερφυσικών προσώπων (η οπτικοποίηση των Σεληνιτών), η εναλλαγή εντυπωσιακών σκηνικών (η Γη ως μία τεράστια χωματερή πλαστικών) κλπ.
Ακολούθως, διατήρησε αμείωτο το ενδιαφέρον για το σημερινό θεατή αξιοποιώντας σειρά "εκσυγχρονιστικών", συχνά πολιτικών αιχμών: πέραν αυτής για την περιβαλλοντική κρίση, προκάλεσαν εντύπωση η διαφορά κανόνων και αξιών των δύο κόσμων (που υπαινίχθηκε η "ολόλευκη" οπτικοποίηση αυτού της Σελήνης σε σχέση με την γεμάτη σκουπίδια Γη), το μείγμα αφελούς ασεξουαλικότητας αλλά και κυνισμού των κατοίκων της Σελήνης η αναπαράσταση ως άφυλων, στρατιωτικά πειθαρχημένων νεαρών γιάπηδων των υπηκόων του -απολύτως διάφανου και έντιμου!- βασιλιά.
Τούτη η αέναη παραλληλία σουρεαλιστικής απλοϊκότητας και δηλητηριώδους σάτιρας αναδείκνυε συνεχώς την ιδιοφυία του Όφενμπαχ - ας μην ξεχνάμε, ενός εβραϊκής καταγωγής Γερμανού συνθέτη που διέπρεψε στη Γαλλία!
Περαιτέρω, το αφρώδες, πολύχρωμο, παιχνιδιάρικης εικαστικής ματιάς θέαμα κατάφερνε να απευθύνεται τόσο σε μικρούς όσο και σε μεγάλους (εξ ου και η ένταξή του στον Κύκλο της ΕΛΣ "Όπερα για Όλη την Οικογένεια"). Πέραν της ευφάνταστης οπτικοποίησης (τα άρτια φωτισμένα από τον Ζοέλ Αντάμ σκηνικά της Μπαρμπαρά ντε Λεμπούρ, τα ευφάνταστα κοστούμια -ιδίως αυτά "φουτουριστικά" των κατοίκων της Σελήνης- δια χειρός του ίδιου του Πελλύ), καθένας έβρισκε αυτό που επιζητούσε: το γέλιο, τον προβληματισμό.
Τέλος, ο Πελλύ επέβαλε ένα φρενήρη ρυθμό στην όλη παράσταση, χορογραφώντας κυριολεκτικά τη δράση μέσω της δουλεμένης σε κάθε λεπτομέρεια θεατρικής διδασκαλίας και "καρτουνίστικης" κινησιολογίας (με προφανείς επιρροές από τους κόσμους του βωβού κινηματογράφου και των κινουμένων σχεδίων), στην οποία ανταποκρίθηκαν με πρωτοφανή πειθαρχία οι νεαροί συντελεστές!
Η παράσταση (που παρακολουθήσαμε στις 12/7) οφείλει, όμως, μεγάλο μέρος της επιτυχίας της και στο -μουσικολογικά ενημερωμένο- ακρόαμα, καθώς η παρτιτούρα δόθηκε στην πρόσφατη μουσική έκδοση που αξιοποίησε τη διασκευή των Περρίν και Κεκ, αν και με περικοπές των -υπέροχων- μουσικών για μπαλέτο. Πλην του έμπειρου βαρύτονου Φρανκ Λεγκερινέλ, που ενσάρκωσε με σπάνια αίσθηση του ύφους έναν απολαυστικό βασιλιά Βρόντο, την υπόλοιπη -αμιγώς γαλλική- διανομή αποτέλεσαν νεαροί καλλιτέχνες, νυν ή πρώην μέλη της Λαϊκής Χορωδία Νέων της "Κωμικής Όπερας".
Όλοι τους ανταπεξήλθαν άριστα στις ιδιαίτερες μουσικοθεατρικές απαιτήσεις του έργου, με κορυφαίους την πριγκίπισσα Φαντασία της υψιφώνου Λυντμιλλά Μπουακάζ και τον Μικροσκόπιο του Ματεό Βενσάν-Ντενόμπλ. Μόνη επιφύλαξη η ανάθεση του -γραμμένου για γυναικεία φωνή!- ρόλου του πρίγκηπα Καπρίς σε τενόρο, εν προκειμένω τον φωνητικά άγουρο αλλά υποκριτικά πειστικό Αρτύρ Ρουσσέλ.
Τον ίδιο μέγιστο επαγγελματισμό επέδειξε και η κεφάτη, πολυμελής μικτή χορωδία (διεύθυνση: Σαρά Κονέ), την οποία πλαισίωσε για το αθηναϊκό ανέβασμα η Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ (μουσική διδασκαλία: Κων/να Πιτσιάκου), αποκομίζοντας πολύτιμη εμπειρία. Τις θαυμάσιες εντυπώσεις ολοκλήρωσε η ανάλαφρη, κινητική, ισορροπημένη μουσική διεύθυνση του Ηλία Βουδούρη.
Είναι πολύ σπάνιο μία παράσταση να "κουμπώνει" τόσο ευρέως και κυρίως αβίαστα, από πλευράς πνευματώδους σύλληψης και τεχνικής υλοποίησης, στη μουσική. Προβάλλοντας το συχνά μπουρλέσκο χιούμορ με φινέτσα, συνδυάζοντας ανεμελιά και προβληματισμό, αποπνέοντας ευφορία και τρυφερότητα, η ιδιότυπης ποιητικής δουλειά του Πελλύ χαράχθηκε ανεξίτηλα στη μνήμη.
Κατόπιν τούτων, γίνεται δύσκολα αντιληπτό γιατί η συγκεκριμένη παραγωγή επελέγη να παρουσιασθεί μέσα στο κατακαλόκαιρο και μόλις για ένα διήμερο. Η ΕΛΣ οφείλει να την επαναπρογραμματίσει το ταχύτερο δυνατό – όσοι δε την χάσουν …θα χάσουν!
Λεζάντα πρώτης φωτογραφίας: Ο πρίγκηπας Καπρίς, ο βασιλιάς Βρόντος και ο επιστήμονας Μικροσκόπιος ετοιμάζονται για "Το Ταξίδι στη Σελήνη": στιγμιότυπο από την Α’ πράξη της ομότιτλης όπερας-φαντασμαγορίας του Όφενμπαχ που παρουσίασε (12-13/7) η Εθνική Λυρική Σκηνή στην "Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος" του ΚΠΙΣΝ © Βαλέρια Ισάεβα
Διαβάστε Επίσης
