Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 το Χόλιγουντ προσπαθούσε να ξεπεράσει μια μακρά περίοδο κρίσης, βιώνοντας την απαρχή μιας θεμελιακής αλλαγής. Η προηγούμενη δεκαετία είχε αμφισβητήσει συθέμελα τις ακαδημαϊκές, αρτιοσκληρωτικές και συντηρητικές πλέον δομές του, προτείνοντας πρωτόγνωρες θεματικές και επαναστατικές αφηγηματικές ιδέες. Η καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία ταινιών σαν τον "Ξένοιαστο Καβαλάρη", τον "Καουμπόι του Μεσονυχτίου", τον "Εξορκιστή" και τον "Άνθρωπο Από τη Γαλλία" ώθησαν βίαια την κινηματογραφική βιομηχανία σε μια νέα εποχή εκσυγχρονισμού της χολιγουντιανής συνταγής, η οποία θα μιλούσε στη γλώσσα θεατών που είχαν βιώσει το flower power, το βρόμικο πόλεμο του Βιετνάμ, απανωτές πολιτικές δολοφονίες και το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.
Το 1975 αποδείχτηκε το κρίσιμο μεταίχμιο ανάμεσα σε μια σκοτεινή περίοδο όπου οι απαισιόδοξοι τόνοι κυριαρχούσαν, το χάπι εντ είχε εξοριστεί από το κάδρο και ο θρίαμβος του κακού ήταν επαναλαμβανόμενος, και ένα καινούριο χολιγουντιανό κεφάλαιο όπου οι outsiders είχαν και πάλι ελπίδα στο αμερικανικό όνειρο ("Ρόκι"), ενώ το μοντέρνο παραμύθι γέμιζε ξανά ασφυκτικά τις σκοτεινές αίθουσες ("Ο Πόλεμος των Άστρων"). Το "Στη Φωλιά του Κούκου", βασισμένο σε ένα εμβληματικό των 60s μπεστ σέλερ του Κεν Κέισι, αντανακλά αυτό το αμφίθυμο πνεύμα, σοκάροντας με την καταγγελτική διάθεση και το σκληρό ρεαλισμό του, αφήνοντας παράλληλα χώρο για μια ακτίδα φωτός που μπορεί να διεισδύσει από τις ρωγμές του συστήματος. To τελευταίο και μαζί η μεθοδική, ορθολογική ακαμψία του αντανακλάται στο πρόσωπο της νοσοκόμας Ράτσεντ, επικεφαλής της πτέρυγας ενός ψυχιατρικού ιδρύματος στην οποία μεταφέρεται ο κατάδικος Αρ Πι ΜακΜέρφι για εκτίμηση της ψυχολογικής κατάστασής του. Σύμβολο της Αμερικής της αμφισβήτησης, θα εξεγερθεί ενάντια στις αυταρχικές μεθόδους της Ράτσεντ, αλλά και του ιατρικού κατεστημένου, θα αναστατώσει την καταθλιπτική ρουτίνα των υπόλοιπων ασθενών και θα κληρονομήσει την ενστικτώδη επαναστατικότητά του σ’ έναν άλλο απόκληρο του αμερικανικού ονείρου, τον Ινδιάνο "Τσιφ", πριν συντριβεί από τις δυνάμεις ενός πανίσχυρου κατεστημένου.
Η χωρίς γραφικότητες αποτύπωση της καθημερινότητας των ψυχιατρείων, η ασυγκράτητη ερμηνευτική ενέργεια του Τζακ Νίκολσον, η σκηνοθετική ωριμότητα του Τσεχοσλοβάκου εμιγκρέ Μίλος Φόρμαν ("Οι Έρωτες Μιας Ξανθιάς") και η δυναμική, αν και πρώτου επιπέδου, αλληγορία τάραξαν τα νερά της αμερικανικής σινε-πραγματικότητας, η οποία έκανε ένα ακόμα σταθερό βήμα προς την ενηλικίωσή της. Το μεγαλύτερο επίτευγμα αυτής της "Φωλιάς…", όμως, είναι πως κάτω από την επιφανειακή σκληρότητα της κρύβει έναν έντονο συναισθηματισμό (ώριμο μα και παρηγορητικό) στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τόσο τους χαρακτήρες της όσο και τον mainstream θεατή. Γι’ αυτό και αποτελεί μια από τις διαχρονικά αγαπημένες ταινίες του, η οποία τιμήθηκε με το οσκαρικό big five (καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, διασκευασμένου σεναρίου, α΄ αντρικού και α΄ γυναικείου ρόλου).
ΗΠΑ. 1975. Διάρκεια: 135΄. Διανομή: ΤΡΙΑΝΟΝ FILMCENTER
Περισσότερες πληροφορίες
Στη Φωλιά του Κούκου
Το 1963 ένας φυλακισμένος μεταφέρεται σε ψυχιατρικό ίδρυμα για εκτίμηση της κατάστασής του και εξεγείρεται ενάντια στις αυταρχικές μεθόδους της επικεφαλής νοσοκόμας.
