Aνθρωποι που ζουν στοιβαγμένοι σε υπόγεια καταφύγια, στρατιώτες πάνω σε άρματα μάχης να ποζάρουν σε ξένους δημοσιογράφους και τοπικοί παράγοντες να πλουτίζουν εν καιρώ πολέμου είναι μερικοί από τους ήρωες της μεστής ταινίας του Σεργκέι Λόζνιτσα. Ο Ουκρανός σκηνοθέτης, ο οποίος εξερευνά διαχρονικά τον ρόλο της ιστορικής μνήμης στη διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας («Το Πρόσωπο της Ομίχλης», «Austerlitz»), στρέφει την κάμερά του στα ανατολικά της χώρας, εκεί όπου κρίνεται το μέλλον της. Συγκεκριμένα στην περιοχή Ντονμπάς, η οποία δίνει το όνομά της στον πρωτότυπο τίτλο της ταινίας, όπου τα τελευταία πέντε χρόνια εξελίσσεται ένας «αόρατος» πόλεμος ανάμεσα στον ουκρανικό και τον ρώσικο στρατό, με τις δύο πλευρές να υποστηρίζονται από οπλισμένες φασιστικές συμμορίες στρατιωτικού τύπου. Διακύβευμα της σύγκρουσης η οριστική απόσχιση της εν λόγω περιοχής, αφού πρώτα η Ρωσία εισέβαλε και προσάρτησε την Κριμαία.
Για να αναδειχτεί η πολυπλοκότητα της βίαιης και παράλογης πραγματικότητας που βιώνουν καθημερινά οι πολίτες του Ντονμπάς, ο Λόζνιτσα κάνει μια συρραφή βινιετών οι οποίες αποτυπώνουν με κυνικό ρεαλισμό την μπαναλιτέ της ένοπλης σύρραξης. Το άθροισμά τους συνθέτει ένα κολάζ απόγνωσης με λιγοστά διαλείμματα φαρσικού χιούμορ και την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής να θριαμβεύει. Η ταινία καταφεύγει ανά στιγμές σε αφηγηματικές ευκολίες, όμως χάρη στην ντοκιμαντερίστικη αισθητική και στον παλμό των μονοπλάνων της διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον, καθώς ολοκληρώνει σταδιακά το πορτρέτο μιας χώρας σε πτώση. Ψύχραιμος και βαθιά σαρκαστικός, ο Λόζνιτσα κινηματογραφεί έναν διχασμένο λαό σε πλήρη ιδεολογική και πολιτισμική σύγχυση, ο οποίος εντέλει είναι και το μεγαλύτερο θύμα ενός μάταιου πολέμου διαρκείας.
Γερμανία, Ουκρανία, Γαλλία. 2018. Διάρκεια: 122΄. Διανομή: ΑΜΑ FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Η Δύναμη της Αλήθειας
Στην περιοχή Ντονμπάς της Ανατολικής Ουκρανίας ο εθνικός στρατός προσπαθεί να ανακτήσει τις πόλεις που ελέγχουν αυτονομιστικές συμμορίες, την ώρα που οι απλοί πολίτες προσπαθούν να συνεχίσουν τη ζωή τους.
