Ο κλάδος "Τέχνη και Ψυχιατρική" της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (ΕΨΕ), ο Κινηματογράφος Τριανόν και το Goethe-Institut Athen ολοκληρώνουν την φετινή σειρά προβολών-συζητήσεων με θεματικό άξονα "Η έλξη του Ξένου", με μια διπλή τελική εκδήλωση την Παρασκευή 20 και το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 στο Ινστιτούτο Goethe (Ομήρου 14-16), με ελεύθερη είσοδο.
Η έλξη του Ξένου
Ο Ξένος παρουσίαζε σχεδόν σε όλες τις εκφάνσεις και τις περιόδους της Τέχνης μία αμείωτου ενδιαφέροντος παρουσία στα έργα της. Η καλλιτεχνική δραστηριότητα δείχνει να αιχμαλωτίζεται από την αναζήτηση συγκρούσεων προερχόμενων τόσο από ψυχικά βιώματα όσο και από την εξωτερική πραγματικότητα, από πρόσωπα και μορφές συμπεριφοράς που υπερβαίνουν την ροή καθημερινών, προσδοκώμενων εντυπώσεων ή συμβάντων. Όμως η επαναληπτικότητα, η μονιμότητα αυτής της δημιουργικής τάσης που συνοδεύεται από την αμείωτη "περιέργεια" των αναγνωστών ή θεατών παραπέμπει σε μία έντονη υποκειμενική ανάγκη να εκτίθεται και να απασχολείται ο πολιτισμικός άνθρωπος με τις παραλλαγές, με τις μετουσιώσεις, της ύπαρξής του.
Προφανώς αυτό που ξενίζει αποτελεί αφορμή σύγκρισης, διαπίστωσης αντιθετικών συγκινήσεων και προπάντων –ιδιαίτερα ως προς κορυφαίες δημιουργικές συλλήψεις– δοκιμασία κατανόησης μιας πραγματικότητας που κατ’ αρχήν παρουσιάζεται ως συναισθητικά απρόσιτη. Η πρόκληση της Τέχνης έγκειται στην ικανότητα που διαθέτει να επιτυγχάνει την όξυνση, την επιβεβαίωση της έλξης του αρχικώς Ξένου ώστε να επιτρέπεται η ενσυνείδητη αποδοχή ή οι λόγοι απόκρουσής του.
Ο Κλάδος για την Τέχνη της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας οδηγήθηκε στην επιλογή αυτής της σειράς επειδή δίχως άλλο η εξέλιξη του κινηματογράφου τις τελευταίες δεκαετίες χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από την διαρκή, συχνά προκλητική αποκάλυψη παραγνωρισμένων ή απωθημένων πλευρών της σύγχρονης κοινωνίας. Μία δεύτερη αφορμή για την ανάδειξη τρόπων επεξεργασίας της αποξένωσης αποτελεί το γεγονός ότι η ίδια ψυχιατρική πράξη διακρίνεται από τη συνάφειά της με άτομα που επιθυμούν να κατανοηθούν έτσι ώστε οι περιγραφές που ανακαλύπτει στον κινηματογράφο να την ενδιαφέρουν άμεσα.
Παρασκευή 20 Νοεμβρίου
20:00 Τίτλος ομιλίας: Όμοιος και Ξένος
Νίκος Τζαβάρας, Καθηγητής Ψυχιατρικής
21.00 Προβολή ταινίας "Systemsprenger" / "Σφάλμα Συστήματος" (Nora Fingscheidt, 119’)
Η Μπερναντέτ ή Μπέννι, όπως θέλει να τη φωνάζουν, θεωρείται επιθετική και απρόβλεπτη. Εξαιτίας κάποιων τραυματικών βιωμάτων στην πρώιμη παιδική της ηλικία, δεν θέλει να της αγγίζει κανείς το πρόσωπο. Αποβάλλεται οριστικά από το ειδικό σχολείο, ενώ καμιά ανάδοχη οικογένεια ή δομή φιλοξενίας που τη δέχεται αρχικά δεν καταφέρνει να τη διαχειριστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Μπέννι είναι ένα "σφάλμα συστήματος", Systemsprenger στα γερμανικά. Έτσι αποκαλούνται τα παιδιά που παραβιάζουν συστηματικά κάθε κανόνα, αρνούνται πεισματικά να ενταχθούν σε οποιοδήποτε οργανωμένο πλαίσιο και σιγά σιγά φαίνεται να μην έχουν θέση σε καμία δομή της παιδικής και νεανικής πρόνοιας της Γερμανίας. Όπου κι αν γίνει δεκτή η εννιάχρονη Μπέννι, έπειτα από λίγο την διώχνουν. Κι αυτός ακριβώς είναι ο στόχος της, γιατί εκείνο που επιθυμεί πάνω απ’ όλα είναι να ζήσει ξανά με τη μητέρα της, μια γυναίκα που έχει φτάσει στα όριά της λόγω της απρόβλεπτης συμπεριφοράς της κόρης της.
Σάββατο 21 Νοεμβρίου
10:30 – 12:30 Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης με τίτλο "Ο ξένος εντός μας"
Πρόεδρος: Dr Ηλίας Βλάχος, Ψυχίατρος–Ψυχοθεραπευτής, Αναπλ. Καθηγητής, Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος
Ομιλητές:
Αργυρώ Κυριαζή, Ψυχίατρος–Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια
Τίτλος ομιλίας: Αποξένωση και ψευδής συνείδηση. Η παγίδευση της δημιουργικής σκέψης
Νάντια Μπεργιαννάκη, Καθηγήτρια ψυχιατρικής
Τίτλος ομιλίας: Νευροφυσιολογία του "Ξένου"
Βένος Μαυρέας, Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής
Τίτλος ομιλίας: Η διυποκειμενικότητα στον "Ξένο" του Καμύ
Dr Μαρία Διαλλινά MSc, Ψυχίατρος–τ. Συντονίστρια Διευθύντρια Ψυχιατρικού Τμήματος Ενηλίκων Π.Γ.Ν.Α. Γεννηματάς
Τίτλος ομιλίας: Ο Ξένος και εμείς: ψυχικές αντιδράσεις, κατανόηση και αντιμετώπιση
Κατερίνα Μάτσα, Ψυχίατρος–τ. Διευθύντρια του 18 Άνω
13:00 – 15:00 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τίτλο Ο ξένος ως καταλύτης στη δημιουργία
Πρόεδρος: Στέλιος Κρασανάκης MD, Ψυχίατρος–Δραματοθεραπευτής–Διδάσκων ΕΚΠΑ
Ομιλητές:
Χρυσή Γιαννουλάκη, Ψυχίατρος–Ψυχαναλύτρια
Τίτλος ομιλίας: Βιζυηνός: Μεταξύ Βιζύης και Γοτίγγης. Η ξενιτιά ως μαιευτικό εργαλείο
Φοίβος Δεληβοριάς, Τραγουδοποιός
Τίτλος ομιλίας: Ο Ξένος ως πηγή έμπνευσης
Παύλος Κάβουρας, Ανθρωπολόγος–Επίτιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ–Έδρα UNESCO
Τίτλος ομιλίας: Ο Ξένος: Η σαγήνη και το αδιέξοδο του Ενός δίχως Άλλο. Από την ξενότητα και την αλλοτρίωση στην επίγνωση της εγωικότητας κα τη δυνατότητα υπέρβασής της
Σάββας Μιχαήλ, Ιατρός, Πολιτικός συγγραφέας
