Από το 1960 έως το 2025, το Αθήναιον, στους Αμπελόκηπους, διένυσε μια μακρά διαδρομή, η οποία κορυφώθηκε με τη ριζική αναδιαμόρφωση των εγκαταστάσεών του και τη μετάβασή του σε μια νέα εποχή. Από την ενιαία αίθουσα των περίπου 950 θέσεων, που υποδέχθηκε τις πρώτες γενιές θεατών, έως τη σημερινή μορφή του με τέσσερις αίθουσες, σύγχρονα συστήματα προβολής 4K και ήχο Dolby Atmos, ο ιστορικός κινηματογράφος εξελίχθηκε αλλά διατηρώντας τον χαρακτήρα του.
Η επίσκεψή μου στο ανακαινισμένο Αθήναιον ξεκίνησε με θερμή φιλοξενία από τον Δημήτρη Γάκα, ο οποίος με υποδέχθηκε στον ανανεωμένο χώρο και με ξενάγησε με εμφανή περηφάνια στις αίθουσες και στις νέες εγκαταστάσεις.
Καθίσαμε στις αναπαυτικές πολυθρόνες Figueras, σε έναν χώρο που έχει σχεδιαστεί ώστε η έξοδος στο σινεμά να αποτελεί μια ολοκληρωμένη εμπειρία άνεσης και ψυχαγωγίας. Από εκεί ξεκίνησε μια συζήτηση για την ιστορία του Αθήναιον, τις αλλαγές που γνώρισε ο κινηματογράφος στην Ελλάδα και την ανάγκη να παραμείνουν οι αίθουσες ζωντανοί χώροι πολιτισμού.
Μιλήσαμε για τις σημαντικότερες στιγμές της διαδρομής του, τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι κινηματογραφικές αίθουσες, τους ανθρώπους και τις ταινίες που άφησαν το στίγμα τους, αλλά και για το μέλλον του σινεμά.
Ποια είναι ουσιαστικά η ιστορία του Αθήναιον;
Το Αθήναιον ξεκίνησε τη λειτουργία του στις 23 Οκτωβρίου 1960, ως μία ενιαία αίθουσα με πλατεία και εξώστη, συνολικής χωρητικότητας 950 θέσεων. Τον κινηματογράφο αγόρασε ο πατέρας μου, Γιώργος Γάκας, μαζί με τον αδελφό του, Μιχάλη. Αρχικά, τον είχαν μισθώσει στη Σάββας Φιλμς και εμείς αναλάβαμε τη λειτουργία του το 1983. Από τότε μέχρι σήμερα, συνεχίζουμε να λειτουργούμε το Αθήναιον.
"Η πρώτη ταινία όλων των εποχών ήταν ο Τιτανικός"
Το 1996 προχωρήσαμε στον διαχωρισμό της αρχικής αίθουσας, δημιουργώντας το Αθήναιον 2. Η κάτω αίθουσα είχε περίπου 630 θέσεις, ενώ η δεύτερη περίπου 200. Αυτή η διαμόρφωση παρέμεινε έως το 2025, όταν, τον Δεκέμβριο, προχωρήσαμε στη ριζική ανακαίνιση του κινηματογράφου, δημιουργώντας τρεις νέες αίθουσες και αναβαθμίζοντας συνολικά τον χώρο.
Γιατί ονομάστηκε Αθήναιον;
Μάλλον η ονομασία προέρχεται από έναν παλιό θερινό κινηματογράφο της περιοχής. Νομίζω ότι και εκείνος ονομαζόταν Αθήναιον.
Το 1960 πώς ήταν το να βγεις έξω να πας σινεμά;
Τη δεκαετία του 1960-1970 πραγματοποιούνταν τα περισσότερα εισιτήρια στη χώρα, ενώ η Ελλάδα είχε και παγκόσμιες πρωτιές στην πληρότητα των αιθουσών. Στην Αθήνα κόβονταν πάνω από 150 εκατομμύρια εισιτήρια, όταν σήμερα κόβονται γύρω στα 7 εκατομμύρια, παρότι ο πληθυσμός είναι υπερδιπλάσιος. Κανείς δεν αντιλαμβάνεται πόσο συχνή ήταν τότε η επίσκεψη στον κινηματογράφο· θα μπορούσα να πω ότι ήταν καθημερινή. Ο ελληνικός λαός βρισκόταν σε περίοδο ανάπτυξης και δεν υπήρχε τηλεόραση στην Ελλάδα. Ο κόσμος έβλεπε ταινίες από το εξωτερικό, αμερικανικές, αγγλικές και άλλων εθνικοτήτων. Ο κινηματογράφος ήταν μια μόνιμη διασκέδαση. Τότε χτίστηκαν και πάρα πολλές αίθουσες, περίπου χίλιες στο λεκανοπέδιο της Αττικής, οι οποίες φυσικά έχουν εξαφανιστεί. Πολλές μετατράπηκαν σε σούπερ μάρκετ και εργοστάσια, ενώ άλλες έκλεισαν. Έχουν μείνει ελάχιστοι κινηματογράφοι στην Αθήνα. Η Καλλιθέα, που ήταν μεγάλη κινηματογραφική πιάτσα, έχει ερημώσει εντελώς, όπως και το Παγκράτι. Στο κέντρο οι αίθουσες μειώνονται λόγω της καταστροφής των Αττικόν, Απόλλων και Ιντεάλ και φοβάμαι πως θα υπάρχει και συνέχεια. Αυτή είναι μια λυπηρή πραγματικότητα.
Από το 1970 και μετά, τι άλλαξε;Τα έσοδα του κράτους από τον κινηματογράφο ήταν τόσο μεγάλα, που ξεπερνούσαν τα έσοδα από τα τσιγάρα. Γι’ αυτό όλοι οι κινηματογράφοι είχαν εφοριακούς στην είσοδο, οι οποίοι έλεγχαν τα εισιτήρια. Αυτό, φυσικά, σταμάτησε με την πάροδο του χρόνου. Από το 1970 και μετά, η τηλεόραση, η οικονομική ευμάρεια, η αγορά αυτοκινήτων και μοτοσικλετών, καθώς και οι εκδρομές τα Σαββατοκύριακα συνέβαλαν στη μεγάλη πτώση των εισιτηρίων.
"Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανάκαμψη, η οποία οφείλεται και στην παραγωγή ελληνικών ταινιών, όπως η "Ευτυχία", το "Υπάρχω" και ο "Καποδίστριας", που σημείωσαν μεγάλη εισπρακτική επιτυχία"
Ένας ακόμη λόγος ήταν ότι οι ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές μειώθηκαν τόσο αριθμητικά όσο και ποιοτικά. Όταν δεν υπάρχει παραγωγή, μειώνεται και το ενδιαφέρον του κοινού να πάει στον κινηματογράφο. Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανάκαμψη, η οποία οφείλεται και στην παραγωγή ελληνικών ταινιών, όπως η Ευτυχία, το Υπάρχω και ο Καποδίστριας, που σημείωσαν μεγάλη εισπρακτική επιτυχία. Την περίοδο της κρίσης και περίπου για μια δεκαετία, έκλεισαν πολλές αίθουσες, αλλά και πολυσινεμά, όπως τα Village στο Φάληρο και στο Μαρούσι. Γενικά, υπήρξε μεγάλη οπισθοχώρηση του κινηματογράφου, κάτι που φέτος δείχνει πως πάει να αλλάξει.
Ποια ταινία έχει κόψει τα περισσότερα εισιτήρια στην ιστορία του Αθήναιον;
Η πρώτη ταινία όλων των εποχών ήταν ο Τιτανικός. Δεν υπάρχει σύγκριση. Το Top Gun έκοψε επίσης πάρα πολλά εισιτήρια. Γενικά, έχουμε δει ταινίες που σημείωσαν μεγάλη επιτυχία και έμειναν στην ιστορία του κινηματογράφου, όπως το Out of Africa, ταινίες του Κλιντ Ίστγουντ, το Back to the Future, τα Rocky, όλες τις ταινίες του James Bond, καθώς και ταινίες του Τζέιμς Κάμερον, όπως το Avatar και ο Εξολοθρευτής.
Παίζετε και ανεξάρτητο σινεμά ή μόνο εμπορικό;
Όλα τα προηγούμενα χρόνια, το 90% των ταινιών που προβάλλαμε προερχόταν κυρίως από αμερικανικά στούντιο. Τη δεκαετία του ’80 και του ’90, όμως, παίζαμε πάρα πολλές γαλλικές ταινίες. Ο Αλέν Ντελόν και ο Ζαν-Πολ Μπελμοντό ήταν σαν να είχαν το σπίτι τους στο Αθήναιον. Σήμερα, ο γαλλικός κινηματογράφος έχει υποχωρήσει, όπως και ο ιταλικός. Πλέον έχουν εμφανιστεί ξανά ταινίες μικρότερης εμβέλειας, ανεξάρτητες, από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Φινλανδία και την Πορτογαλία.
"Ο Αλέν Ντελόν και ο Ζαν-Πολ Μπελμοντό ήταν σαν να είχαν το σπίτι τους στο Αθήναιον"
Στο νέο Αθήναιον προσπαθούμε να δώσουμε χώρο στις ανεξάρτητες παραγωγές και όχι μόνο στα blockbusters. Μας ενδιαφέρουν οι ποιοτικές ταινίες, ενώ υπάρχουν και ποιοτικά blockbusters, όπως το Dune του Ντενί Βιλνέβ, με τον Τιμοτέ Σαλαμέ και τη Ζεντάγια. Προσέχουμε το πρόγραμμά μας όσο τις παροχές μας, επιλέγουμε να προβάλλουμε και περιπέτειες, ώστε να μη χάσουμε το νεανικό κοινό, που ενδιαφέρεται για αυτές τις ταινίες και συχνά επιλέγει τα πολυσινεμά. Δεν μπορούν όλοι οι κινηματογράφοι να προβάλλουν τέτοιες παραγωγές, γι’ αυτό προσπαθούμε να διατηρήσουμε αυτή τη σχέση του νεανικού κοινού με τις παραδοσιακές αίθουσες. Είναι λογικό ένας νέος άνθρωπος να θέλει να δει όχι μόνο σινεφίλ ταινίες, αλλά ταινίες δράσης ή ένα θρίλερ για να διασκεδάσει. Στόχος μας είναι να έχουμε ένα ευρύ κοινό.
Οι ζωγραφισμένες αφίσες που βλέπουμε στον χώρο ποιανού καλλιτέχνη είναι;
Αυτές που είδατε τώρα είναι της νέας μας συνεργάτιδας, της Βιργινίας Αξιώτη, η οποία είναι και συνεταίρος μας, καθώς είναι εγγονή του πατέρα μου. Έχει σπουδάσει στην Καλών Τεχνών και ζει στη Μυτιλήνη, από όπου μας στέλνει τα έργα της. Από το Αθήναιον έχουν περάσει τρεις ζωγράφοι, ο Νίκος Ανδρεάκος, ο Βασίλης Δημητρίου και η Βιργινία Αξιώτη. Είναι μια σημαντική δαπάνη για τον κινηματογράφο μας. Σε πείσμα των καιρών, καθώς οι περισσότεροι κινηματογράφοι έχουν σταματήσει από τη δεκαετία του 1980 να φτιάχνουν ζωγραφικά πανό, εμείς συνεχίζουμε. Παλαιότερα, η δημιουργία τους αποτελούσε ένα καλλιτεχνικό γεγονός στην Αθήνα, με τους ζωγράφους να συναγωνίζονται μεταξύ τους. Υπήρξαν σημαντικοί καλλιτέχνες, όπως ο Βακεντζής, που ζωγράφισε στη μαρκίζα του Αττικόν. Ο κινηματογράφος είναι κέντρο πολιτισμού. Έχει αποδειχθεί ότι τα ζωγραφικά πανό παίζουν σημαντικό ρόλο στην προσέλκυση του κοινού, ενώ πλέον μας στηρίζουν και οι εταιρείες διανομής, συμβάλλοντας στο κόστος τους.
Πώς συμπεριφέρεται το κοινό σε σχέση με το παρελθόν; Μένει μετά την ταινία για συζήτηση;
Πάντοτε ο κόσμος έμενε και μετά την ταινία, καθώς έχουμε και μεγάλο προαύλιο έξω, όπου οι θεατές κάθονται και συζητούν. Το κοινό μας έχει αγαπήσει ιδιαίτερα τις ειδικές προβολές που διοργανώνουμε, οι οποίες δημιουργούν συζητήσεις τόσο πριν όσο και μετά την ταινία. Ο κόσμος δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον και οι επόμενες προβολές είναι ήδη sold out. Έχουμε μεγάλες ταινίες, όπως το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος, τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, τη Σιωπή των Αμνών και πολλές ταινίες του Κιούμπρικ, οι οποίες γίνονται sold out ακόμη και έναν ή δύο μήνες νωρίτερα.
"Αν η ταινία είναι καλή, σε συντροφεύει για μέρες"
Έτσι δημιουργείται μια ολοκληρωμένη εμπειρία, την οποία ο κόσμος προτιμά και για την οποία έρχεται από παντού. Το Αθήναιον βρίσκεται σε κεντρικό σημείο που ενώνει το ανατολικό με το δυτικό και το βόρειο με το νότιο τμήμα. Όλοι περνούν από εδώ. Το πραγματικό κέντρο της Αθήνας είναι οι Αμπελόκηποι.
Υπήρξαν περίοδοι που δυσκολευτήκατε να διατηρήσετε τον κινηματογράφο; Σκεφτήκατε ποτέ να τον αφήσετε;
Ποτέ. Υπήρξαν περίοδοι που δυσκολευτήκαμε, αλλά δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μας να το αφήσουμε. Είχαμε δεχθεί πολύ δελεαστικές προτάσεις για να αλλάξουμε τη χρήση του, οι οποίες ήταν οικονομικά πολύ προσοδοφόρες, αλλά δεν υποκύψαμε. Το Αθήναιον είναι μια οικογενειακή επιχείρηση, την οποία αγαπούν όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτή. Εξακολουθούμε να τη στηρίζουμε και δεν έχουμε σκοπό ούτε να την γκρεμίσουμε ούτε να αλλάξουμε τη χρήση της. Έχουμε επενδύσει ξανά στον κινηματογράφο, όπως στη Γλυφάδα, όπου δημιουργήσαμε το Cinepolis. Το ακίνητο είναι ιδιοκτησία μας και σήμερα το έχουμε μισθώσει στη Village. Μας ενδιαφέρει να παραμείνουμε στον χώρο και να αναβαθμίζουμε τις κινηματογραφικές αίθουσες.
Πώς βλέπετε το μέλλον του κινηματογράφου;
Όλες οι επιχειρήσεις έχουν τα πάνω και τα κάτω τους. Σίγουρα θα υπάρχουν διακυμάνσεις, απογοητεύσεις και δυσκολίες, αλλά το σινεμά δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ. Όπως το θέατρο υπάρχει εδώ και αιώνες, το ίδιο θα συμβεί και με τον κινηματογράφο. Ο κόσμος θέλει να βλέπει ταινίες. Μπορεί να μη βλέπει πάντα σινεμά στην αίθουσα, αλλά βλέπει στο κινητό και στην τηλεόραση. Το θέμα είναι να έρθει και στην αίθουσα, να ζήσει την εμπειρία. Ο κινηματογράφος κοινωνικοποιεί τον κόσμο. Σήμερα, οι άνθρωποι συχνά απομονώνονται στα σπίτια τους, ενώ ακόμη και όταν οι νέοι πηγαίνουν στα καφέ, αντί να μιλούν μεταξύ τους, επικοινωνούν μέσω των κινητών τους. Στον κινηματογράφο το κινητό κλείνει και η προσοχή στρέφεται στην ταινία. Για δύο ή δυόμισι ώρες καθαρίζει το μυαλό σου και ξεχνιέσαι. Αν η ταινία είναι καλή, σε συντροφεύει για μέρες. Ξυπνάς και τη σκέφτεσαι, τη συζητάς και επιστρέφεις στον κόσμο που δημιούργησε ο σκηνοθέτης. Οι καλές ταινίες σε κάνουν να σκεφτείς και να προβληματιστείς. Είναι συνολικά μια ακαταμάχητη εμπειρία.
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
Διαβάστε Επίσης
