Agata Grzybowska
Θεωρούμενος ένας από τους σπουδαιότερους λογοτέχνες του προηγούμενου αιώνα και ο κορυφαίος γερμανόφωνος συγγραφέας μετά τον Γκαίτε, ο βραβευμένος με Νόμπελ Τόμας Μαν ("Θάνατος στη Βενετία", "Το μαγικό βουνό") ήταν και ένας διανοούμενος με σαφείς πολιτικές και πολιτιστικές παρεμβάσεις. Σκληρός επικριτής του ναζισμού, εγκατέλειψε την Γερμανία το 1933, περνώντας τα υπόλοιπα χρόνια του ως κάτοικος Ελβετίας και Καλιφόρνιας. Η τελευταία ταινία του Πολωνού Πάβελ Παβλικόφσι ("Ida", "Ψυχρός Πόλεμος"), ο οποίος έχει σπουδάσει γερμανική λογοτεχνία στην Οξφόρδη και τα σενάριά του εμπνέονται από αληθινές ιστορίες, τον συναντά το 1949, όταν εκείνος επιστρέφει στην ηττημένη πατρίδα του. Θα τη βρει διαιρεμένη, γεωγραφικά και ιδεολογικά, και επ’ αφορμής μιας σειράς εκδηλώσεων προς τιμήν του θα ξεκινήσει με την κόρη του Έρικα ένα οδικό ταξίδι και στις δυο πλευρές της, από την Φρανκφούρτη στην Βαϊμάρη.
Απομονώνοντας ένα κεφάλαιο από τον "Μάγο" του Κολμ Τόμπιν, μυθοπλαστική βιογραφία του Μαν, οι σεναριογράφοι Παβλικόφσκι και Χέντρικ Χάντλεγκτεν (ο δημιουργός του τηλεοπτικού "Babylon Berlin") συνδυάζουν πραγματικότητα και φαντασία για να οργανώσουν ένα συναρπαστικό road movie πολλαπλών "κατευθύνσεων". Η πρώτη αφορά την πατρίδα του τίτλου ως Fatherland (έννοια, σε αντιδιαστολή με το Motherland, συνδεδεμένη με τον εθνικισμό, τη θεσμική εξουσία και το χρέος), ένα χώρο με βαριά ιστορική κληρονομιά που από φιλόξενος έχει γίνει πλέον ανοίκειος. Μια άλλη αντιπροσωπεύει ένα γεμάτο διαψεύσεις, αλλά και (νέες) υποσχέσεις αβέβαιο αύριο. Μια μεταπολεμική ευρωπαϊκή αλήθεια τεμαχισμένη, απαλλαγμένη από τη ναζιστική φαιά πανούκλα, αλλά σκιασμένη από τον ψυχροπολεμικό ανταγωνισμό. Μια ακόμα κατεύθυνση έχει να κάνει με το θεσμό της οικογένειας και έναν πατέρα (να το πάλι το Fatherland) ο οποίος καταδυναστεύει με την πληθωρική παρουσία του τα παιδιά του: τόσο την πραγματίστρια, προσγειωμένη Έρικα όσο και τον εύθραυστο, αταίριαστο στα νέα ήθη Τόμας (το συγγραφέα του "Μεφίστο"). Οι διαφορετικές στάσεις τους απέναντί του παραπέμπουν μάλιστα σε δυο διαφορετικές "πολιτικές" αντιλήψεις για το αύριο.
Έχοντας στο νου του τις μπεργκμανικές "Άγριες Φράουλες" και με το ευδιάκριτο πλέον στιλ του - ασπρόμαυρη φωτογραφία, ακαδημαϊκό κάδρο, γεωμετρικές συνθέσεις, αξιοποίηση του βάθους πεδίου και αριστοτεχνική αφηγηματική λιτότητα - το οποίο του χάρισε ένα ακόμα βραβείο σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ Καννών, ο Παβλικόφσκι ολοκληρώνει την άτυπη τριλογία του πάνω σε μια διχασμένη πραγματικότητα. Αυτή του σύγχρονου δυτικού κόσμου (και πολιτισμού), ο οποίος αγωνίζεται να συμβιβαστεί με την αντιφατική συνύπαρξη ενός πνευματικά πλούσιου παρελθόντος και ενός ανησυχητικά "διαβρωμένου", παρηκμασμένου παρόντος. Εντός του, η αναζήτηση ταυτότητας αποδεικνύεται μια επίμοχθη περιπέτεια και η τέχνη ένα αβέβαιης αντοχής ανάχωμα απέναντι στη μισαλλοδοξία και τη βαρβαρότητα.
Α/Μ. Πολωνία, Γερμανία, Ιταλία. 2026. Διάρκεια: 82΄. Διανομή: ΣΠΕΝΤΖΟΣ FILM
Περισσότερες πληροφορίες
Πατρίδα
O νομπελίστας Τόμας Μαν και η κόρη του Έρικα ξεκινούν το 1949 ένα οδικό ταξίδι από την Φρανκφούρτη μέχρι την Βαϊμάρη, όπου ο διάσημος συγγραφέας του «Μαγικού βουνού» θα τιμηθεί τόσο από τους Δυτικούς όσο και τους Ανατολικούς συμπατριώτες του.
