Η σειρά κινηματογραφικών προβολών με τίτλο "Σινεμά με τον Φρόυντ" που οργανώνεται εδώ και 10 χρόνια από την Ελληνική Ψυχαναλυτική Εταιρεία σε συνεργασία με τον Κινηματογράφο Τριανόν ολοκληρώνει τον φετινό της κύκλο με θέμα τον "Ναρκισσισμό", την Κυριακή 26 Απριλίου στις 17:00, προβάλλοντας την ταινία "Μεφίστο" (1981) του Ιστβαν Ζάμπο.
Μετά την προβολή θα ακολουθήσει συζήτηση με την Μαρία Παραδείση (Ιστορικός κινηματογράφου) και τον Χάρη Μωρίκη (Ψυχαναλυτής, μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) ενώ, θα συντονίζει ο Απόστολος Βαλτάς (Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής, μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας).
Λίγα λόγια για την ταινία
Ο Χέντρικ Χέφγκεν (Κλάους Μαρία Μπραντάουερ) είναι ένας νεαρός, φιλόδοξος ηθοποιός στη Γερμανία των τελευταίων χρόνων της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Εγωκεντρικός, γεμάτος ανασφάλειες, αλλά με ακαταμάχητη ανάγκη θαυμασμού, κυνηγά την καλλιτεχνική αναγνώριση περισσότερο ως καθρέφτισμα του εαυτού του παρά ως αυθεντική δημιουργία.
Η τέχνη για εκείνον δεν είναι τρόπος να αγγίξει το αληθινό, αλλά να κατοχυρώσει μια φαντασιακή εικόνα μεγαλείου που θα του επιτρέψει να ξεπεράσει τα αισθήματα μηδαμινότητας που τον βασανίζουν. Η συναισθηματική του ζωή είναι εξίσου διχασμένη: παντρεύεται μια γυναίκα από ανώτερη κοινωνική τάξη, που αντιπροσωπεύει την αστική αποδοχή που λαχταρά, ενώ παράλληλα συνδέεται με μια μαύρη χορεύτρια, σύμβολο της καταπιεσμένης του επιθυμίας και του απαγορευμένου Άλλου. Η σχέση του με τις δύο γυναίκες αντανακλά τη διχοτόμηση ανάμεσα στο αποδεκτό Εγώ και στο εκτοπισμένο Εγώ: το φως και τη σκιά, την τάξη και τη λαγνεία, την κοινωνική ταύτιση και την ασυνείδητη εξέγερση.
Με την άνοδο των ναζί, η πολιτική και η τέχνη συνδέονται με έναν τρόπο παραμορφωτικό. Ο Χέφγκεν, αρχικά ειρωνικός απέναντι στο καθεστώς, σύντομα αντιλαμβάνεται ότι η εξουσία προσφέρει την πιο εκτυφλωτική σκηνή — κι εκείνος δεν μπορεί να αντισταθεί στο κάλεσμα του θαυμασμού. Οδηγείται να ταυτιστεί με τους φορείς της εξουσίας, μετατρέποντας τη συμβολική του υποταγή σε ναρκισσιστική επένδυση. Όταν αναλαμβάνει τον ρόλο του Μεφιστοφελή στο Φάουστ, η ταύτιση γίνεται ολοκληρωτική. Ο ρόλος λειτουργεί ως προβολικό αντικείμενο του ίδιου του εσωτερικού του δαίμονα: του δαίμονα της μεγαλομανίας, της εξάρτησης από το βλέμμα, της απώλειας του υπερεγωτικού ορίου: "Να λάμπεις, ό,τι κι αν κοστίσει". Έτσι, η ψυχική του οικονομία διολισθαίνει από τον χώρο της επιθυμίας (που προϋποθέτει έλλειψη, σχέση με τον Άλλο) στον χώρο της ανάγκης για καθρέφτισμα — εκεί όπου το υποκείμενο δεν επιθυμεί, αλλά απαιτεί να υπάρχει μέσω του βλέμματος των άλλων. Ποιό είναι το όριο της επιθυμίας για ναρκισσιστική πληρότητα; Ποιό είναι το μέλλον του υποκειμένου πίσω από το προσωπείο του ρόλου;
