Η Μονά Ασάς γύρισε το "Μικρό Θλιμμένο Κορίτσι" για να καταλάβει τη μαμά της

Με φόντο το κρύο Παρίσι, συναντήσαμε τη σκηνοθέτρια Μονά Ασάς για να συζητήσουμε για το "Μικρό Θλιμμένο Κορίτσι": ένα υβριδικό φιλμ στο σταυροδρόμι του ντοκιμαντέρ και της μυθοπλασίας, το οποίο επιδρά επίσης σαν ιαματικό εργαλείο για τη σκηνοθέτρια και χαίρει της οσκαρικής Μαριόν Κοτιγιάρ στον πρωταγωνιστικό ρόλο να υποδύεται τη μητέρα της δημιουργού, τη διακεκριμένη συγγραφέα Καρόλ Ασάς, η οποία έζησε μια ταραχώδη ζωή γεμάτη πάθη, έμπνευση, αλλά και αξεπέραστα τραύματα.

Ελπίζω να μην ακουστεί άκαιρη η ερώτηση, αλλά υπήρξε κάτι σχετικό με τη μητέρα σας που σας ξάφνιασε καθώς ετοιμάζατε την ταινία;
Μην το λέτε αυτό, δεν είναι καθόλου άκαιρη. Διότι, παρότι γνώριζα πολλά για εκείνη, όπως τη βία που είχε βιώσει, η όλη διαδικασία έμοιαζε με ένα αίνιγμα. Ποτέ μου δεν είχα καταλάβει τα αίτια για όσα της είχαν συμβεί. Ανέκαθεν μου δινόταν η εντύπωση πως η προσωπική ιστορία της μητέρας μου ήταν γεμάτη άρρητες εμπειρίες, παραφωνίες, μυστικά και ταμπού. Σε όλο αυτό δεν βοήθησε καθόλου το γεγονός πως, όταν αυτοκτόνησε, δεν άφησε πίσω ούτε ένα σημείωμα. Είχα ανάγκη, λοιπόν, να βρω μερικές απαντήσεις. Έψαξα τα πάντα, τετράδια, γράμματα, φωτογραφίες που δεν είχα δει ποτέ μου, όπως και αυτοσχέδιες ηχογραφήσεις της ίδιας, όπου εκμυστηρευόταν περιστατικά που έζησε ως νέα. Έτσι, μπόρεσα να κατασκευάσω την περσόνα της από την αρχή στο μυαλό μου και να γίνει ένα πρόσωπο με το οποίο ειλικρινά παθιάστηκα.

Φαντάζομαι ότι κάποια από τα πράγματα που ανακαλύψατε αφορούσαν και τον Ζαν Ζενέ, με τον οποίο διατηρούσαν μια τρικυμιώδη σχέση, για να το πω ευγενικά.
Δεν το χωράει το μυαλό μου πώς αυτός ο άνθρωπος αντιμετωπιζόταν και αντιμετωπίζεται με τέτοιο θαυμασμό. Δεν αναφέρομαι στο καλλιτεχνικό του έργο, όπως μπορείτε να φανταστείτε. Αλλά στο ότι, παρότι κακοποιούσε τη μητέρα μου, τόσο εκείνη όσο και η γιαγιά μου (Μονίκ Λανζ) δεν έλεγαν τίποτα στον καλλιτεχνικό περίγυρό τους. Θα τολμούσα, μάλιστα, να πω πως συντηρούσαν τη δημόσια εικόνα του. Γι’ αυτόν το λόγο με τη συγκεκριμένη ταινία ήθελα να ακολουθήσω δύο μονοπάτια. Αφενός να κατανοήσω την αμφισημία στη συμπεριφορά της μητέρας μου, αφετέρου να διερευνήσω το βαθμό στον οποίο η γιαγιά μου ήταν συνένοχη σε όσα είχαν συμβεί.

Ίσως γι’ αυτό επιλέξατε να κινηθείτε αφηγηματικά μεταξύ μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ;
Ναι, ωστόσο ήταν κάτι που προέκυψε οργανικά. Η μητέρα μου πέθανε ένα χρόνο πριν το #MeToo. Όταν ξέσπασε το κίνημα και δεκάδες θύματα άρχισαν να μοιράζονται τις εμπειρίες τους, ένιωσα πως δεν είμαι μόνη. Το ηθικό μου αναπτερώθηκε. Έτσι, θέλησα να προσπαθήσω να κάνω κάτι αντίστοιχο, μετατρέποντας το προσωπικό σε συλλογικό. Παράλληλα, μέσα από το πλαίσιο της ταινίας, μου δόθηκε μεταφορικά η δυνατότητα να συζητήσω ξανά με τη μητέρα μου. Με το φάντασμά της, δηλαδή, το οποίο ανέλαβε να ενσαρκώσει η φανταστική Μαριόν. Άρα, για εμένα, το "Μικρό Θλιμμένο Κορίτσι" είναι ταυτόχρονα μια επουλωτική και καθαρτική διαδικασία.

Νιώσατε άραγε ότι κάποιοι μπορεί να θιχτούν μέσα από αυτά που απεικονίζετε;
Έχουμε να κάνουμε με μια βιογραφία, επομένως αναπόφευκτα λέγονται πράγματα που θα ενοχλήσουν ορισμένους. Προσωπικά είχα στο νου μου τα συναισθήματα του πατέρα και του αδερφού μου, επειδή τους αφορά άμεσα. Πιστεύω ωστόσο πως είναι τόσο σημαντικά όλα όσα προκύπτουν μέσα από τις αφηγήσεις της μητέρας μου, που δεν θα με απέτρεπε η πιθανότητα να στεναχωρήσω, ίσως, τους συγγενείς μου. Δεν γίνεται να αφήνουμε το φόβο και την ντροπή να αποσιωπούν μαρτυρίες σαν κι αυτή.