Το έχουμε γράψει ήδη, αλλά θα το γράψουμε ξανά. Άθελά τους τα "Αδέσποτα Κορμιά", το ντοκιμαντέρ της ταλαντούχας Ελίνας Ψύκου ("Η Αιώνια Επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά", "Ο Γιός της Σοφίας") που έκανε πρεμιέρα στο 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (7-17/3), έγιναν είδηση προτού καν παιχτούν για πρώτη φορά στη μεγάλη οθόνη. Αφορμή η "βλάσφημη" αφίσα της ταινίας, η οποία προκάλεσε την ενόχληση του ακροδεξιού Κομνηνού Δελβερούδη, βουλευτή του κόμματος Νίκη, προτού ακολουθήσει εκείνη του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεου, απέναντι στην οποία τοποθετήθηκε υπερασπιστικά προς το φιλμ η γενική διευθύντρια του φεστιβάλ Ελίζ Ζαλαντό. Παράλληλα, ξέσπασε εθνικιστικός πανικός στη Θεσσαλονίκη με αφορμή την προβολή των "Αδέσποτων Κορμιών", γεγονός που οδήγησε σε δύο θεάσεις της ταινίας υπό δρακόντεια αστυνόμευση και τεταμένη ατμόσφαιρα. Καλώς ή κακώς τα παραπάνω συμβάντα θα συνοδεύουν στο εξής το ντοκιμαντέρ της Ψύκου, το ίδιο το περιεχόμενό του, ωστόσο, είναι εκτός από καίριο, βαθιά εξοργιστικό για όλους τους σωστούς λόγους.
Από τις ΗΠΑ μέχρι την Ελλάδα, τα πολύτιμα κοινωνικά κεκτημένα των φεμινιστικών κινημάτων και ιδιαίτερα οι νομοθεσίες που αφορούν την αυτοδιάθεση των γυναικείων σωμάτων, βάλλονται όσο ποτέ άλλοτε. Τα "Αδέσποτα Κορμιά" εμβαθύνουν σε αυτήν τη συντηρητική πολιτική μετατόπιση, προσεγγίζοντας διαθεματικά το τι σημαίνει σήμερα για μια γυναίκα να θέλει ή όχι να είναι μητέρα. Οι ηρωίδες του φιλμ μοιράζονται τα βιώματά τους στην κάμερα της Ψύκου καθώς η καθεμία είτε αδυνατεί να κάνει έκτρωση στη χώρα της (Μάλτα) είτε καταφεύγει στον ιατρικό τουρισμό για εξωσωματική εγκυμοσύνη (στη χώρα μας). Ευθύς εξαρχής, δηλαδή, οι πρωταγωνίστριες εμφανίζονται ως ανεπιθύμητες στον τόπο τους και υποχρεωμένες να βρουν με ρίσκο κοστοβόρες εναλλακτικές για να μπορέσουν, απλώς, να ζήσουν με τους δικούς τους όρους. Όλα αυτά λόγω νομικών κανονισμών που ποινικοποιούν τις υπάρξεις τους όχι εξ ολοκλήρου σε κάποια ιδεολογική βάση, αλλά σε μια συναισθηματική - θρησκοληπτική διάσταση που θυμίζει θεοκρατικές λογικές και όχι ευνομούμενα κράτη.
Το διαφαινόμενο πισωγύρισμα που συντελείται διεθνώς δεν έχει, ακόμη, πάρει σάρκα και οστά στην Ελλάδα. Μάλιστα, στην ταινία μοιάζει σαν ένας ιατρικά ασφαλής τόπος όπου οι επιλογές παραμένουν εύκολα προσβάσιμες και υλοποιήσιμες, ακόμα και εάν οι ηρωίδες περνούν ξεχωριστά μια προσωπική οδύσσεια που ανά περιπτώσεις απαξιεί την αξιοπρέπειά τους. Τα "Αδέσποτα Κορμιά" όμως δεν αποτελούν απλώς έναν ωραίο τίτλο, αλλά μια χειροπιαστή πραγματικότητα που αλλού ήδη συμβαίνει καιρό και σε άλλα μέρη, όπως εδώ, υπάρχει απειλή να γίνει επίσης ρουτίνα. Βέβαια, από τη στιγμή που η αφήγηση της Ψύκου αφορά τη ζωή, δε θα μπορούσε να μη θίξει και το θάνατο. Είναι αυτές οι σεκάνς, οι οποίες μιλούν για την ανάγκη της χειραφέτησης ως το Τέλος και την υπεράσπιση της προσωπικής ελευθερίας ακόμα και στις πιο ανείπωτες στιγμές, οι οποίες σφίγγουν το στομάχι. Υπάρχουν στοιχειωτικές σκηνές οι οποίες μένουν αξέχαστες λόγω της αφοπλιστικής δυναμικής τους, δίχως όμως να χάνεται η ανθρωπιά με την οποία έχουν γυριστεί - ένας διόλου δεδομένος άθλος. Στο φινάλε, εκείνο που μένει είναι το πείσμα των πρωταγωνιστριών να μείνουν πιστές στα θέλω τους, να υπερκεράσουν τις δυσκολίες ξεπερνώντας τις απογοητεύσεις, αλλά και να μη καμφθούν από την συντριπτική συνειδητοποίηση πως οι ζωές τους καθορίζονται από ένα διαρκή αγώνα ως την ύστατη ανάσα.
Διαβάστε όλα τα νεότερα από το 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης εδώ.
