Δώδεκα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το θάνατο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ο οποίος έχασε τη ζωή του μετά από ατύχημα στις 24 Ιανουαρίου 2012, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ανολοκλήρωτης ταινίας του "Η Άλλη Θάλλασα".
Με αφορμή την επέτειο της απώλειας του σπουδαίου σκηνοθέτη, αναδημοσιεύουμε τις συγκεντρωμένες κριτικές του "α" για τις ταινίες του Αγγελόπουλου, όπως κυκλοφόρησαν σε ένα ειδικά σχεδιασμένο ψηφιακό τεύχος το οποίο μπορείτε να ξεφυλλίσετε εδώ. Θυμίζουμε, ακόμα, πως η φιλμογραφία του σκηνοθέτη μας έχει χαρίσει μερικές από τις καλύτερες σκηνές στην ιστορία του ελληνικού σινεμά, με δύο από αυτές να βρίσκονται στην κορυφαία δεκάδα της σχετικής λίστας του "α". Έπειτα, ανατρέχουμε σε μερικούς από τους χαρακτηριστικότερους σταθμούς της καριέρας του, όπως γράφτηκαν σε παλαιότερο εκτενές αφιέρωμα προς τιμήν του:
"Ο Αγγελόπουλος θα περάσει για πρώτη φορά πίσω από την κάμερα το 1968 –είχε προηγηθεί το ημιτελές 'Forminx Story', με θέμα το γνωστό συγκρότημα των 60s- με την μικρού μήκους 'Εκπομπή' που θα βραβευθεί στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Δυο χρόνια αργότερα έρχεται η 'Αναπαράσταση', μια ταινία-καταλύτης για το αγκυλωμένο από τις αφηγηματικές ευκολίες και τη λογοκρισία ελληνικό σινεμά.
Αφού βάζει τα θεμέλια με την πρώτη του ταινία για το Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, ξεκινά με το 'Μέρες του ‘36' την επική 'Τριλογία της Ιστορίας', ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στην ιστορία του ελληνικού σινεμά. Μέσα από αυτήν ο Θοδωρής Αγγελόπουλος θα αποκρυσταλλώσει το ξεχωριστό κινηματογραφικό του στυλ: Φιλτράροντας προσεχτικά τις εντάσεις, την ωμότητα, τη βαλκάνια οργή και τα άσβεστα μίση της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας, τα μετουσιώνει σε αφαιρετικά πλάνα-σέκανς, αριστουργηματικά αλληγορικά κάδρα της τραυματισμένης Ελλάδας του 20ου αιώνα. Το προσεκτικό και ακριβές πολιτικό σχόλιό του θα είναι ο ιδανικός πρόδρομος για το σπουδαιότερο έπος του.
Ο 'Θίασος', η καλύτερη ελληνική ταινία όλων των εποχών, θα χαρτογραφήσει όχι μόνο τη σύγχρονη ιστορία της χώρας μας με ακρίβεια χιλιοστού, αλλά θα αποκαλύψει τις πληγές ενός λαού που για επτά χρόνια είχε κρύψει τις πληγές του σε μιλιταριστικό γύψο. Η 'Τριλογία της Ιστορίας' κλείνει το 1977 με τους 'Κυνηγούς', μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες θεματικά ταινίες του. Από την διερεύνηση και την εμβάθυνση των ελληνικών εμφυλιακών τραυμάτων ο Θόδωρος Αγγελόπουλους περνά σε πιο ουμανιστικές και υπαρξιακές αναζητήσεις. Αυτή η θεματολογική μεταστροφή του αρχίζει να αχνοφαίνεται από τον 'Μεγαλέξανδρο' (1980), αυτό το καλλιτεχνικά πολυσχιδές και κινηματογραφικά δυσπρόσιτο σχόλιο πάνω στο τέλος των ιδεολογιών.
Στο 'Ταξίδι στα Κύθηρα' θα μιλήσει για την Σιωπή της Ιστορίας, με τον πρωταγωνιστή του Μάνο Κατράκη –στο ρόλο του επαναπατρισμένου πολιτικού πρόσφυγα- να αποτελεί έναν από τους ελάχιστους ηθοποιούς που κατάφεραν να ξεχωρίσουν μέσα στο σφιχτά δομημένο κινηματογραφικό κόσμο του Αγγελόπουλου. Η οδύσσεια ενός χωρισμένου δασκάλου στην ελληνική επαρχεία παρέα με μια νεαρή ταξιδιώτισσα στον 'Μελισσοκόμο' θα σωπάσει τον Έρωτα, ενώ η επόμενη ταινία του, 'Τοπίο στην Ομίχλη', γρήγορα θα μετατραπεί στην κορυφαία στιγμή της δεύτερης δημιουργικής του περιόδου.
Το 'Μετέωρο Βλέμμα του Πελαργού' (1991) φέρνει σε πρώτο πλάνο την προβληματική του Αγγελόπουλου πάνω στα –κάθε λογής- σύνορα, στις σύγχρονες διαχωριστικές γραμμές του 'εμείς' και "αυτοί". Το 'Βλέμμα του Οδυσσέα' (1995) ,με πρωταγωνιστή τον Χάρβεϊ Καϊτέλ, ένα αυτοβιογραφικό ταξίδι πάνω στην καλλιτεχνική δημιουργία και στο πολιτιστικό παρελθόν που άθελα του μας στοιχειώνει, απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στις Κάνες και έφτασε ένα βήμα από τον Χρυσό Φοίνικα, ο οποίος τελικά θα έρθει τρία χρόνια αργότερα με το 'Μια Αιωνιότητα και Μια Μέρα' (1998), το πιο πλήρες φιλμ της ύστερης δημιουργικής του περιόδου.
Ο σκηνοθέτης θα ξεκινήσει το 2004 την τελευταία του Τριλογία - μια ακόμη αναμέτρηση του Αγγελόπουλου με το παρελθόν και τα στοιχειά του- με το 'Λιβάδι που Δακρύζει', η οποία θα συνεχιστεί το 2008 με την 'Σκόνη του Χρόνου'. Το τελευταίο μέρος της, η 'Άλλη Θάλασσα', έμελλε να μην ολοκληρωθεί ποτέ…".
Τη μνήμη του Θόδωρου Αγγελόπουλου τιμά με ειδική εκδήλωση το Γαλλικό Ινστιτούτο, όπως επίσης το Πολιτιστικό Κέντρο "Μελίνα" όπου φιλοξενείται έκθεση του φωτογράφου πλατό της "Άλλης Θάλασσας" Νίκου Νικολόπουλου.
