Επί τη ευκαιρία της εξόδου της ταινίας «Ένας Θρίαμβος» στα σινεμά, συνομιλήσαμε με το Γάλλο σκηνοθέτη Εμανουέλ Κουρκόλ για να μάθουμε περισσότερα γύρω από το φιλμ που απέσπασε το βραβείο καλύτερης κωμωδίας στα βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τον Ετιέν (Καντ Μεράντ), έναν άνεργο ηθοποιό ο οποίος δουλεύει ως υπεύθυνος θεατρικού εργαστηρίου σε μια φυλακή. Εκεί μαζεύει έναν ασυνήθιστο θίασο από κρατούμενους για να ανεβάσουν το «Περιμένοντας τον Γκοντό», μια επιτυχία με απρόσμενες συνέπειες.
Κύριε Κουρκόλ, αν δεν κάνω λάθος, ο «Ένας Θρίαμβος» βασίζεται σε αληθινή ιστορία, σωστά;
Πράγματι και μάλιστα όχι γαλλική! Το πραγματικό συμβάν έλαβε χώρα στη Σουηδία του 1985, όταν ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Γιάν Τζόνσον ανέβασε το «Περιμένοντας τον Γκοντό» με μερικούς κρατούμενους, όμως εκείνοι τη μέρα της πρεμιέρας είχαν άλλες προτεραιότητες…
Πίσω από την ταινία υπάρχει μια, μάλλον, ανορθόδοξη τριάδα παραγωγών που βοήθησε στην πραγμάτωσή της. Από τη μία υπάρχει ο διάσημος για τις κωμωδίες του Ντάνι Μπουν, ο arthouse σκηνοθέτης Ρομπέρ Γκεντιγκιάν και ο Μαρκ Μπορντούρ, ο οποίος είναι γνωστός για αρκετά σινεφίλ πρότζεκτ. Πώς στήθηκε αυτή η ομάδα;
Φαίνεται ετερόκλητο το γκρουπ, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Γνωριζόμαστε όλοι μεταξύ μας και εν προκειμένω όλα ξεκίνησαν όταν έδωσα το σενάριο στο Μαρκ για να μου πει τη γνώμη του. Εκείνος ύστερα το μοίρασε στο Ρομπέρ, εκείνος στον Ντάνι και τα υπόλοιπα πήραν το δρόμο τους. Με βοήθησαν όλοι ισόποσα στο να βρω τις σταθερές τις αφήγησης και να μπορέσω να ισορροπήσω τόσο ανάμεσα στα κωμικά στοιχεία όσο και στα πιο ανθρώπινα που εντοπίζονται στο δράμα. Χάρη σε αυτούς, επίσης, ήρθα σε επαφή με τον Καντ Μεράντ.
Να, ας πούμε, μια εξαίσια επιλογή κάστινγκ.
Όντως, γιατί σκεφτείτε κιόλας πως δεν τον είχα καν υπόψη όταν έγραφα το σενάριο. Ούτε για το ρόλο που τελικά κράτησε, αλλά ούτε και για κάποιον άλλο. Το όνομα του Καντ Μεράντ έπεσε στο τραπέζι χάρη στο Μαρκ, ο οποίος όταν είδε πως μέσω των ακροάσεων δεν έβγαζα άκρη, επέμενε να τον δω οπωσδήποτε στη σειρά «Baron Noir». Την είχα ξανακούσει και ευτυχώς που την είδα, γιατί εκεί ανακάλυψα έναν τελείως διαφορετικό Καντ, ο οποίος με έπεισε πως ήταν ο ιδανικός να ενσαρκώσει τον κεντρικό χαρακτήρα.
Εν τω μεταξύ, πρόκειται για έναν ήρωα ελάχιστα συμπαθητικό στο πρώτο μέρος του φιλμ, η συναισθηματική μεταστροφή του οποίου πρέπει να αναδειχθεί μέσω της ερμηνείας. Είναι ένας απαιτητικός ρόλος.
Ήθελα να υπάρχει αυτή η αμφισημία που περιγράφεται, η συμπεριφορά του να έχει αντιφάσεις. Κιόλας, ο Καντ έχει συνηθίσει να παίζει το καλό παιδί ή αντίστοιχου ύφους ήρωες κι αυτό ήταν κάτι που επιδίωξα να ανατρέψω. Εδώ βρίσκεται σε σύγχυση, έχει πολλά νεύρα κι είναι παρορμητικός. Ωστόσο, αυτά τα συστατικά είναι σημαντικά για να συνειδητοποιήσει και στη συνέχεια να αποδεχθεί τα ελαττώματά του, ώστε να καταφέρει να ωριμάσει.
Βρήκα ενδιαφέρον το γεγονός πως οι έγκλειστοι δεν αναφέρουν ποτέ το λόγο που βρίσκονται στη φυλακή. Είναι κάτι που συμβαίνει και στην πραγματικότητα όταν οι κρατούμενοι κάνουν δημιουργικές δραστηριότητες;
Ναι, κάθε φορά που έρχεται στη φυλακή κάποιος από την κοινωνία κι ειδικά όταν πρόκειται για δάσκαλο, είναι υποχρεωμένος να μη ρωτήσει τίποτα σχετικά με τις αιτίες που αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται εκεί. Ο λόγος είναι για να μην επηρεαστούν οι μεταξύ τους σχέσεις και κυρίως, διότι διαδικασίες σαν το θέατρο, εν προκειμένω, τους βοηθούν να βελτιωθούν ατομικά και σταδιακά να επανενταχθούν. Θα μοιραστώ μαζί σας και κάτι πιο προσωπικό. Κάποτε είχα βρεθεί σε ένα γύρισμα σε φυλακές και έτυχε, καθαρά συμπτωματικά, να μάθω το έγκλημα ενός από τους ανθρώπους που κινηματογραφούσαμε. Οφείλω να ομολογήσω πως το βλέμμα μου άλλαξε απέναντί του. Αυτομάτως, ενδόμυχα, άρχισα να τον κρίνω και ένιωσα πολύ άσχημα. Και για αυτό το λόγο δεν ήθελα να συμβεί κάτι αντίστοιχο στην ταινία μου.
Πώς αισθανθήκατε όταν ο «Ένας Θρίαμβος» κέρδισε το βραβείο καλύτερης κωμωδίας;
Εξεπλάγην! Οφείλω να ομολογήσω πως δεν το περίμενα. Αλλά, φυσικά, ήμουν πανευτυχής και ένιωσα ιδιαίτερη τιμή που μου απονεμήθηκε αυτό το βραβείο από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου. Έπειτα, ήταν μία κάπως λίγο πιο σημαντική νίκη για το γαλλικό σινεμά, αφού έχουμε συνηθίσει -εν μέρει δικαιολογημένα- οι κωμωδίες που παρακολουθούμε να έχουν αγγλοαμερικανική λογική.
Περισσότερες πληροφορίες
Ένας Θρίαμβος
Ο Ετιέν είναι ένας άνεργος ηθοποιός που δουλεύει ως υπεύθυνος θεατρικού εργαστηρίου σε μια φυλακή. Εκεί μαζεύει έναν ασυνήθιστο θίασο από κρατούμενους για να ανεβάσουν το «Περιμένοντας τον Γκοντό», μια επιτυχία με απρόσμενες συνέπειες.
