Στο πλαίσιο του πρότζεκτ «ENTER» του Ιδρύματος Ωνάση, ο βραβευμένος σκηνοθέτης Γιώργος Ζώης ανέλαβε τη δημιουργία μιας μικρού μήκους σε 120 ώρες. Συγκέντρωσε λοιπόν τους συνεργάτες του, μεταξύ των οποίων την επίσης σκηνοθέτιδα και ταλαντούχα δημιουργό Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη, τους χορευτές Δάφνη Αντωνιάδου και Αλέξανδρο Βαρδαξόγλου, και μαζί έφτιαξαν το «Touch me». Ένα ρομαντικό φιλμ με ατμόσφαιρα ονείρου και sci-fi αισθητική, το οποίο εκθέτει το ασυναγώνιστο δέλεαρ της αφής σε μια συνθήκη όπου η επαφή είναι απαγορευτική. Σύμφωνα με την επίσημη σύνοψη: «Σε ένα μακρινό μέλλον που το νερό και ο αέρας είναι μολυσμένα και οι άνθρωποι απαγορεύεται να αγγίζονται, ένα κορίτσι και ένα αγόρι αποφασίζουν να πάνε σε μια παραλία». Με αφορμή την ταινία, την οποία επιλέξαμε στα καλύτερα του καναλιού του Ιδρύματος Ωνάση, μιλήσαμε με τον Ζώη ο οποίος βρήκε στο «ENTER» την ευκαιρία να δοκιμαστεί σε κάτι καινούριο, γυρίζοντας μάλιστα την ταινία σε πρωτόγνωρες συνθήκες.
Οι τελευταίες ταινίες σου, ακόμα και η «8η Ήπειρος», έχουν έναν αλλόκοσμο χαρακτήρα παρότι υπάρχουν αναφορές στη συμβατική πραγματικότητα. Συγκεκριμένα στο «Touch me», χρησιμοποιείς στοιχεία ονείρου και sci-fi για να πλαισιώσεις την εμπειρία της πανδημίας. Είναι αυτός ένας τρόπος για να απομακρυνθείς από τα πράγματα ώστε να ερμηνεύσεις ουσιαστικότερα όσα συμβαίνουν;
Το σινεμά είναι μια γλώσσα με την οποία μπορείς να φτάσεις στην καρδιά των ηρώων σου που η καρδιά τους βράζει σαν αγκινάρα και ξεδιπλώνουν ένα ένα τα φύλλα τους για να τα δαγκώσεις. Οι ήρωες για μένα κυμαίνονται από τρελούς και απεγνωσμένους χαρακτήρες μέχρι άδειες διαφημιστικές πινακίδες, από ένα πλήθος που περιμένει στην ουρά μέχρι τρύπια σωσίβια σε χωματερές. Και εσύ μπορείς να επιλέξεις κάθε φορά το δικό σου προσωπικό μαχαίρι για να γευτείς την καρδιά τους. Το να επιλέξω ένα sci-fi ύφος για να μιλήσω για κάτι που συμβαίνει τώρα σαν να συνέβαινε στο μέλλον, περιέχει μέσα του την απόσταση στο βλέμμα που ευνοεί την αφαίρεση στο μυαλό του θεατή και ακονίζει το μαχαίρι μου καλύτερα.
Όταν έβλεπα την ταινία θυμήθηκα ένα άγχος που μοιράζονταν πολλοί στην καραντίνα. Την αγωνία δηλαδή του πώς θα συναναστρεφόμαστε μετά το lockdown. Θα σταματήσουμε, για παράδειγμα, να παίρνουμε αγκαλιές ο ένας τον άλλο; Είχες μήπως κάτι τέτοιο στο πίσω μέρος του μυαλού σου γράφοντας το «Touch me»;
Στο lockdown πέρα από τον περιορισμό του χώρου υπάρχει και η απαγόρευση αγγίγματος, γιατί εν δυνάμει ο καθένας μπορεί να μεταφέρει τον ιό και να σε μολύνει. Έχω διαβάσει οδηγίες για ασφαλές σεξ εν μέσω ιού και σλόγκαν του τύπου «ο πιο ασφαλής σύντροφος είναι ο εαυτός σου». Εγώ ως γνήσιος εφαψίας πρώτου βαθμού, το είχα συνέχεια στο μυαλό μου γιατί το σώμα μου θέλει να αγγίξει τον άλλον. Οπότε σκέφτηκα ότι το «touch me» μπορεί να είναι ένα ριζοσπαστικό αίτημα σε αυτούς τους δυστοπικούς καιρούς.
Πώς δουλέψατε με την Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη και πόσο περιοριστικό ήταν για εσάς το χρονικό όριο των 120 ωρών;
Δουλέψαμε γρήγορα, δημιουργικά και χωρίς καμία αυτολογοκρισία πάνω στο σενάριο στέλνοντας ο ένας στον άλλο σκόρπιες σκηνές, σημειώσεις και σκέψεις. Και ενώ η διορία είναι αγχωτική, ταυτόχρονα απελευθερώνει τόση αδρεναλίνη και δημιουργικές δυνάμεις που χωρίς δεύτερες σκέψεις πας και κάνεις αυτό που θέλεις. Χωρίς φίλτρα, εργαστήρια σεναρίου, παραγωγικές καθυστερήσεις, όλα γίνονται στο τώρα, με μόνο όπλα τους σταθερούς συνεργάτες σου, μια κάμερα χωρίς φακούς και τους ηθοποιούς σου.
Ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ταινία σου, το χιούμορ βρίσκεται αρκετά μπροστά – κάτι που φαίνεται και από την εύστοχη επιλογή του τραγουδιού. Ήταν κάτι που προέκυψε οργανικά ή χρησίμεψε ως αντίβαρο στη συνολικά φορτισμένη ατμόσφαιρα της ταινίας;
Και τα δυο! Σε αυτή την ταινία όπως και σε κάθε καινούρια θέλω να εξερευνώ περιοχές που δεν έχω αγγίξει ακόμη. Είναι ένας όρος που έχω βάλει στον εαυτό μου, για να συνεχίσω να κάνω ταινίες. Οπότε εδώ είχα στο μυαλό μου το χιούμορ και το ερωτικό στοιχείο σαν ένα πεδίο που θέλω να δοκιμαστώ. Αυτό όμως προέκυψε οργανικά γιατί δεν ήθελα να κάνω ένα δυστοπικό φιλμ για μια δυστοπία αλλά ένα τρυφερό φιλμ για μια ουτοπική πράξη σε μια δυστοπία. Και τι μεγαλύτερη ουτοπία από τον έρωτα;
Οι χαρακτήρες παρότι βρίσκονται στο ανοιχτό πεδίο ασφυκτιούν και εν τέλει ενδίδουν στα συναισθήματά τους. Η έλξη της λύτρωσης και της ικανοποίησης είναι τόσο δυνατή που αναισθητοποιεί το φόβο τους. Βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο τώρα; Μοιάζει να έχουμε αποδεχθεί το ρίσκο και η ανάγκη για επαφή να ξεπερνά τις όποιες ανησυχίες.
Νομίζω ότι η ανάγκη για ανθρώπινη επαφή με τον άλλον έχει απέναντι της τον φόβο του άλλου και τις κοινωνικές απαγορεύσεις. Στην ανθρώπινη ιστορία το σώμα έχει ποινικοποιηθεί και φετιχοποιηθεί, εμπορευτεί και διαφημιστεί, καταπιεστεί και θεοποιηθεί. Σε αυτή την περίοδο νιώθεις το σώμα του άλλου σαν τον φορέα ενός ιού και αυτό φέρνει ένα φόβο. Για κάποιους αυτός ο φόβος μπορεί να είναι αποτρεπτικός, για άλλους αδιάφορος ή ακόμη και καυλωτικός. Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου και οι πράξεις του.
Πόσο δύσκολο ήταν να συντονιστείς με τους συνεργάτες σου για να πραγματοποιηθεί η ταινία; Και πώς βλέπεις να σχηματοποιείται το άμεσο μέλλον του ελληνικού σινεμά σε πρακτικό επίπεδο;
Καθόλου δύσκολο, έγινε τόσο γρήγορα και αυτόματα που ήταν μια μεγάλη έκπληξη για όλους μας. Νομίζω μετά από μήνες καραντίνας όταν έγινε η πρόταση, όλοι μας ήταν σαν να την περιμέναμε, για να βγούμε έξω από τα σπίτια μας και να συναντηθούμε στο γύρισμα. Όσον αναφορά το μέλλον του σινεμά, νομίζω θα συνεχίζουμε να κάνουμε ταινίες, απλά με περισσότερες προφυλάξεις στο γύρισμα, όπως και στις άλλες δραστηριότητες της ζωής μας. Αλλά δεν θα μας εμποδίσει κανένας ιός να κάνουμε σινεμά, ίσα-ίσα που θα τον βάλουμε και στις ταινίες μας.
