Φιλμ με σασπένς και δημιουργική ευστοχία, ένα δυνατό ντοκουμέντο για μια αποκάλυψη που προκάλεσε παγκόσμιους τριγμούς κι ερωτήματα σχετικά με τα δημοκρατικά δικαιώματα κάθε πολίτη.
Ένας ωχρός 30άρης κάθεται σε ένα κρεβάτι ξενοδοχείου και μας συστήνεται. «Το όνομά μου είναι Έντουαρντ Σνόουντεν», λέει στην κάμερα. Αυτό είναι το βάπτισμα του πυρός για τον επαναστάτη του 21ου αιώνα, ο οποίος δεν διαθέτει ρωμαλέο παράστημα και μούσι, ούτε φοράει μπερέ και αμπέχονο. Στη μετα-νεωτερική πραγματικότητα τα high tech nerds είναι αυτά που εξολοθρεύουν δεκάδες «ράμπο» με το πάτημα ενός κουμπιού, εκτοξεύοντας ρουκέτες αέρος εδάφους από drones με ακρίβεια εκατοστού. Εκείνοι είναι που συγκεντρώνουν επίμονα και συστηματικά τα ψηφιακά μας ίχνη και μπουκώνουν με πληροφορίες τον οργουελικό Μεγάλο Αδελφό, ο οποίος «τσιμπάει» οποιονδήποτε παρεκκλίνει από τον αλγόριθμο της κανονικότητας!
Οι αόρατοι χειριστές των πανίσχυρων προγραμμάτων, που συγκεντρώνουν τα προσωπικά μας δεδομένα χωρίς τη συγκατάθεσή μας, αποδεικνύεται ότι εντέλει αποτελούν τους αδύναμους ανθρώπινους κρίκους οι οποίοι μπορούν να σπάσουν ανά πάσα στιγμή μπροστά στο βάρος ηθικών διλημμάτων. Όπως π.χ. ο υπάλληλος της Αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (NSA) Έντουαρντ Σνόουντεν, ο οποίος αποφάσισε το 2013 να αποκαλύψει κρατικές παρατυπίες και να δώσει στη δημοσιότητα μια σειρά από απόρρητα έγγραφα που αποδείκνυαν τη μαζική παρακολούθηση εκατομμυρίων κατοίκων ολόκληρου του πλανήτη, ανάμεσά τους κι επιφανών πολιτικών όπως η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ!
Μάλιστα, ο νεαρός προγραμματιστής αποφάσισε να διοχετεύσει το απόρρητο υλικό με τη βοήθεια ανεξάρτητων δημοσιογράφων, όπως ο Γκλεν Γκρίνγουολντ και ο Γιούεν ΜακΆσκιλ, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Χονγκ Κονγκ. Η μάχιμη ντοκιμαντερίστρια Λόρα Πόιτρας κινηματογραφεί με όρους θρίλερ (η δοκιμή του συναγερμού, η διαφυγή κ.λπ.), αφού ανά πάσα στιγμή μπορεί να σπάσει η πόρτα και να βρεθούν όλοι σε ένα «φιλόξενο» ανακριτικό γραφείο της CIA. Μέσα στο δωμάτιο του ξενοδοχείου, το οποίο έχει γίνει το αρχηγείο του παγκόσμιου ψηφιακού αντάρτικου, η Πόιτρας προσφέρει προσεκτικές δόσεις σασπένς και αγωνίας για την τύχη του ήρωα, χωρίς όμως να αποπροσανατολίζεται από το σεναριακό της στόχο.
Η διαχείριση του εσωτερικού χώρου είναι υποδειγματική εκ μέρους της Αμερικανίδας ντοκιμαντερίστριας, όπως και η απόφασή της να μην εισβάλει στον προσωπικό κόσμο του πρωταγωνιστή (το εξαιρετικό κάδρο έξω από το σπίτι των Σνόουντεν στη Ρωσία οι οποίοι μαγειρεύουν). Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, ένα ντοκιμαντέρ που διακηρύσσει το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα να κάνει διαφορετικά; Αν μάλιστα η Πόιτρας είχε αποφύγει το μακροσκελές κι εν πολλοίς στρατευμένο φινάλε για τα γεγονότα που ακολούθησαν τη σαρωτική εμφάνιση του φαινομένου «Σνόουντεν», θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για ένα από τα καλύτερα ντοκιμαντέρ του 21ου αιώνα.
ΗΠΑ, Γερμανία, Μ. Βρετανία. 2014. Διάρκεια: 114΄. Διανομή: NEO FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Citizenfour
Ο υπάλληλος της Αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (NSA) Έντουαρντ Σνόουντεν δίνει στη δημοσιότητα μια σειρά από απόρρητα έγγραφα που αποδεικνύουν τη μαζική παρακολούθηση εκατομμυρίων κατοίκων σε ολόκληρο τον πλανήτη, με τη βοήθεια ανεξάρτητων δημοσιογράφων, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Χονγκ Κονγκ.
