Ο Έλληνας γνωστός σκηνοθέτης επιστρέφει με το ασπρόμαυρο γλυκόπικρο φιλμ «Ρισάλτο» για τη νεολαία και τις πιθανές διεξόδους της προς ένα καλύτερο μέλλον. Διαβάστε τι μας είπε για τη νέα του ταινία που κυκλοφορεί την Πέμπτη 13/10 στους κινηματογράφους.
Από πού προκύπτει ο τίτλος «Ρισάλτο»;
Πώς το λένε οι στίχοι του τραγουδιού του Σωκράτη Μάλαμα; «Με τρύπια βάρκα και ναυτία, βγαίνω λοιπόν στην πειρατεία κι εγώ».
Σε τι έγκειται η πειρατεία στην ταινία;
Είναι σημαντικό να πούμε ότι εδώ δεν μιλάμε για «ρεσάλτο», αλλά για «ρισάλτο». Το «ρι» δίνει στον τίτλο την έννοια της επανάληψης, του πάμε ξανά, κάνε άλλη μία προσπάθεια διαφυγής. Είμαι από την Αίγυπτο και η ανατολίτικη καταγωγή αποτελεί ρετσινιά για τους Ρωμιούς. Πάντα, λοιπόν, ανταπαντώ ότι οι Έλληνες, αν είναι από την ηπειρωτική Ελλάδα, έχουν καταγωγή από τους ληστές και αν είναι από τα νησιά, έχουν καταγωγή από τους πειρατές. Αυτό είναι όμως που μας σώζει... Αν δεν είχαμε το πειρατικό στοιχείο μέσα μας, θα είχαμε εξαφανιστεί. Τώρα που πιάσαμε παρακάτω από πάτο μόνο με ρισάλτο θα τη βγάλουμε καθαρή.
Η αστική περιπλάνηση είναι μόνιμη θεματική στο σινεμά σας, από τις πρώτες ταινίες μέχρι το «Ρισάλτο». Υπάρχει μήπως στο μυαλό σας ο «Οδυσσέας» του Τζέιμς Τζόις;
Δεν τον ήξερα στα νιάτα μου τον Τζόις, αλλά έκανα παρέα με τον Σωκράτη Καψάσκη, ο οποίος μετέφρασε τον «Οδυσσέα». Βλέπει το «Ρεπό» και μου λέει: «Βάλε και μια σκηνή σε ένα νεκροταφείο για να ολοκληρωθεί η μετάβαση στον Άδη». Για παράδειγμα, στον «Έρωτα του Οδυσσέα» είναι τα μπουζούκια η κάθοδος στην κόλαση. Οι μεγάλοι μύθοι των αρχαίων συγγραφέων επανέρχονται, αλλά είσαι υποχρεωμένος να τους εντάξεις ως δημιουργός στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Αυτό που με ενδιαφέρει κυρίως είναι το πώς η μεγάλη Ιστορία (με γιώτα κεφαλαίο) μπορεί να επηρεάσει τις ιστορίες (με γιώτα μικρό) των απλών ανθρώπων.
Παρότι σας ενδιαφέρει η πραγματικότητα, το σινεμά σας έχει πολλά στοιχεία φαντασίας.
Πάρα πολλά. Μάλιστα, όσο περνάνε τα χρόνια αποκτάει ακόμη περισσότερα. Το «Ρισάλτο» είναι ένας εφιάλτης που μας υπενθυμίζει ότι αν δεν προσέξουμε, μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικότητα. Τόσο σε επίπεδο προσωπικό όσο και ως χώρα. Δεν υπάρχει ένα τραγούδι των Pink Floyd που λέει: «Ησύχασε και μην κλαις, μωρό μου, η μαμά θα κάνει όλες τους εφιάλτες σου να γίνουν πραγματικότητα»; Την οικογένεια την αγαπάω, αλλά και τη φοβάμαι ταυτόχρονα. Οι οικογένειες είναι επικίνδυνες. Πρέπει να προσέχουμε ακριβώς τι κάνουμε στα παιδιά μας.
Ενώ υπάρχει έντονο το στοιχείο της ποίησης στο «Ρισάλτο», βάζετε από την αρχή στο σενάριο την πραγματικότητα μιας δικτατορίας. Γιατί επιλέγετε να δώσετε στον θεατή ένα τόσο άμεσο πολιτικό μήνυμα;
Διότι μια τέτοια κατάσταση επιταχύνει τις συνέπειες. Σπάει το απόστημα για τον πρωταγωνιστή Άρη μια ώρα αρχύτερα. Αυτό το παιδί νιώθει επαγγελματικά, ερωτικά, οικογενειακά απομονωμένο και σαλτάρει, κάνει το δικό του ρισάλτο.
Πάντοτε οι ταινίες σας είχαν το στοιχείο του χιούμορ…
Αγαπώ τους σκηνοθέτες που έχουν μια υποδόρια χιουμοριστική πλευρά, όπως ο Ρομάν Πολάνσκι και ο Λουίς Μπουνιουέλ. Είναι αφόρητη η ζωή χωρίς χιούμορ. Η ζωή έχει τέσσερα καλά και πενήντα τέσσερα κακά. Δεν είναι παράλογο να στεκόμαστε στα αρνητικά και όχι στα θετικά; Γι’ αυτό θαυμάζω μεν το σινεμά του Μίκαελ Χάνεκε, αλλά ταυτόχρονα το βρίσκω ανυπόφορο.
Έχετε μια ιδιαίτερη σχέση με ηθοποιούς που είναι χαρακτηρισμένοι σαν κωμικοί ή εμπορικοί κι εσείς τους δίνετε την ευκαιρία να κάνουν κάτι ερμηνευτικά διαφορετικό. Για παράδειγμα στο «Ρισάλτο» έχουμε τον Τάκη Παπαματθαίου, ενώ το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι ο Κώστας Βουτσάς στον «Έρωτα του Οδυσσέα».
Ήταν δώρο στην αρχή της καριέρας μου να δουλέψω με τον Κώστα Βουτσά. Ήμουν και άπειρος τότε, ο «Έρωτας του Οδυσσέα» ήταν η μόλις τρίτη ταινία μου και ένας σταρ του μεγέθους του Βουτσά θα μπορούσε να με παρασύρει. Για να καταφέρω να το ισορροπήσω, φανταστείτε ότι ξεκίνησα τα γυρίσματα με σκηνές που δεν ήταν ο Βουτσάς και πιο συγκεκριμένα αυτή στα παρασκήνια των «Δειλινών». Τι να πει κανείς για τον Τάκη Παπαματθαίου; Είναι εξαίρετος ηθοποιός. Μου έλεγε μάλιστα στα γυρίσματα ο Τάκης στα γυρίσματα πόσο πολύ τον βοηθά ότι τους αφήνω πρώτα να κάνουν αυτό που θέλουν και μετά τους μαζεύω. Αυτός είναι ο τρόπος που δουλεύω.
Περισσότερες πληροφορίες
Ρισάλτο
Ένας νεαρός σκηνοθέτης ο οποίος κάνει πρόβες για το ανέβασμα ενός θεατρικού έργου προσπαθεί να βρει ισορροπία ανάμεσα στην επαγγελματική, την προσωπική και την οικογενειακή ζωή. Μέχρι που στη χώρα εφαρμόζεται στρατιωτικός νόμος…
