Ένας από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Κινέζους σκηνοθέτες σχολιάζει την τελευταία ταινία του, ένα κομψό κοινωνικό δράμα με καίρια ερωτήματα, το οποίο συμμετείχε στο τελευταίο φεστιβάλ Κανών.
Στις προηγούμενες ταινίες σας ο πολιτικός σχολιασμός ήταν πιο άμεσος. Γιατί εδώ στρέφεστε περισσότερο προς τους χαρακτήρες;
Έχω ασχοληθεί με το άτομο απέναντι στην κοινωνία, απέναντι στο περιβάλλον και απέναντι στην οικονομία. Τώρα ήθελα να εξερευνήσω τα αισθήματα δυο ανθρώπων, στη συγκεκριμένη περίπτωση τριών, στο πέρασμα του χρόνου. Αισθήματα κυρίως ερωτικά… Γι’ αυτό η πολιτική οπτική υποχωρεί και ενισχύεται η έννοια του χρόνου.
Το πέρασμα του χρόνου είναι ένα θέμα που σας απασχολεί σε όλες σχεδόν τις ταινίες σας…
Είναι πράγματι ένα από τα βασικότερα θέματα που με απασχολούν κινηματογραφικά, γιατί με ενδιαφέρει πως ο χρόνος αλλάζει τις προσωπικές και κοινωνικές αξίες. Πως επηρεάζει τις ανθρώπινες ζωές. Η τεχνολογία παίζει σημαντικό ρόλο, γι’ αυτό βλέπουμε την έντονη παρουσία των κινητών και του ίντερνετ από την αρχή. Μαζί με την τεχνολογία αλλάζει και η κοινωνία, αλλάζει ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, αλλάζει ακόμα και η έννοια του έρωτα. Η οικονομική διάσταση μέσα από την οποία μετράμε όλα τα πράγματα έχει γίνει πλέον καθοριστική. Στην ταινία η μάνα αφήνει το γιο της να φύγει με τον πατέρα του στην Αυστραλία μόνο για λόγους οικονομικούς. Θέλει το καλό του, αλλά κάνει τελικά λάθος.
Υπάρχει όμως εναλλακτική;
Δεν έχω μια ξεκάθαρη απάντηση, αλλά μια πολλή πολλή έμμεση. Το ατύχημα του αεροπλάνου, το οποίο εμπνεύστηκα από την πτήση της Malaysia Airlines, παραπέμπει στο απρόβλεπτο της πορείας μας. Όσο κι αν θέλουμε να πιστεύουμε πως η ζωή ακολουθεί πάντα το μοτίβο γέννηση – ενηλικίωση – γηρατειά – θάνατος, η πραγματικότητα διαρκώς μας διαψεύδει.
Στην ταινία χρησιμοποιείται τρία διαφορετικά φορμά στο καδράρισμα. Ξεκινάμε από τετράγωνο, περνάμε σε κλασικό ορθογώνιο και τελειώνουμε με σινεμασκόπ.
Το πρώτο καθοριστικό στοιχείο γι’ αυτή την επιλογή είναι το ότι η ιστορία μας εξελίσσεται σε τρεις διαφορετικούς χρόνους. Για το πρώτο μέρος, το οποίο διαδραματίζεται το 1999, εμπνεύστηκα από τυχαίο υλικό που είχα τραβήξει με τη mini dv μου εκείνη την εποχή. Κάποια πράγματα που αποτυπώθηκαν και φαίνονται στην ταινία άλλαξαν από τότε και δεν μπορούσαν να αναπαρασταθούν ξανά αλλιώς. Κατόπιν, για την ιστορία του 2014 πήρα στοιχεία από πλάνα με τους ανθρακωρύχους που είχα τραβήξει σε κάδρο 1:85:1.
Τα βλέπουμε κι αυτά στην ταινία… Έτσι, όταν έφτασα στο τρίτο μέρος, το οποίο εκτυλίσσεται στο μέλλον, μου φάνηκε λογικό να υιοθετήσω ένα τρίτο, διαφορετικό φορμά. Είναι μια επιλογή που συνδέεται κι αυτή με την έννοια του περάσματος του χρόνου και τον τρόπο που αλλάζει την οπτική μας, όπως προείπαμε.
Τελικά έχουν αλλάξει πολλά στην Κίνα από το 1999 και τον προηγούμενον αιώνα…
Τα βασικότερα είναι, πρώτον: η ιδέα της μετανάστευσης και η γέννηση ενός «ρέοντος» πληθυσμού, ο οποίος αλλάζει την εσωτερική ανθρωπογεωγραφία της χώρας. Δεύτερον: η απόσταση μεταξύ εχόντων και μη εχόντων διαρκώς μεγαλώνει. Τρίτον: η ψηφιακή επικοινωνία υποτίθεται πως φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, στην πραγματικότητα, όμως, μειώνει διαρκώς τη σωματική επαφή και στην ν πραγματικότητα τους απομακρύνει. Τέταρτον: Τα shopping habits έχουν πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Το ηλεκτρονικό εμπόριο σε λίγο θα κυριαρχήσει απόλυτα, μεταλλάσσοντας την ιδέα της ανθρώπινης διάδρασης και κοινωνικής επαφής όπως τις ξέραμε.
Η ταινία ξεκινά και τελειώνει με το «Go West» των Pet Shop Boys. Ειδικά η πρώτη, χορευτική σκηνή είναι εντυπωσιακή…
Θυμάμαι πως στο τέλος της δεκαετίας του ’90 το τραγούδι ήταν κάτι σαν ύμνος σε όλες τις ντισκοτέκ. Δεν καταλαβαίναμε τα λόγια, αλλά το χορεύαμε όλοι και σκέφτηκα πως θα ήταν ένας πολύ «εκφραστικός» τρόπος για να αρχίσει αυτό το ταξίδι στο χρόνο.
Περισσότερες πληροφορίες
Πέρα Από τα Βουνά
Στην Κίνα του 1999 δυο παιδικοί φίλοι ερωτεύονται την ίδια κοπέλα, η οποία επιλέγει τον πιο πλούσιο και εξωστρεφή από τους δυο. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα το ζευγάρι είναι χωρισμένο, και ο επιχειρηματίας πατέρας μεταναστεύει στην Αυστραλία μαζί με τον οκτάχρονο γιο του.
