Νύφες

Νύφες

Παντελής Βούλγαρης - Ιωάννα Καρυστιάνη

700 γάμοι και μια ταινία 12 στιγμές από το χρονικό των «Νυφών» Δεκατρία χρόνια μετά το ταξίδι τους στο Έλις Άιλαντ, όπου εμπνεύστηκαν την ιστορία των «Νυφών», και εν όψει της πρεμιέρας της πολυαναμενόμενης ελληνοαμερικανικής παραγωγής, ζητήσαμε από το σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη και τη σύζυγό του Ιωάννα Καρυστιάνη, σεναριογράφο της ταινίας, να μας φωτογραφίσουν «στιγμές» από όλα αυτά τα χρόνια.

από τη Βένια Βέργου

Η ραπτομηχανή της Νίκης Δούκα

Αυτή είναι η ραπτομηχανή της μητέρας μου, η οποία είναι Μικρασιάτισσα και ήρθε στα Χανιά το 1922 στα δεκατρία της από τη Σμύρνη. Δεκατεσσάρων ετών την αγόρασε με δόσεις, 3.750 δραχμές, όταν ο μισθός ήταν 25 δραχμές το μήνα. Ήταν μοδίστρα και κεντήστρα τότε σε νυφικά. Σε αυτή την μηχανή έραβαν κι οι αδελφές μου, αλλά βοηθούσα κι εγώ στο γάζωμα στα δώδεκα-δεκατρία μου. Μας ήρθαν κι άλλες μηχανές, κατάλληλες για την πρώτη θέση του «King Alexander», αλλά κρατήσαμε αυτή για το γούρι της ταινίας.

Η δυσκολότερη σκηνή στα γυρίσματα

Σε κάθε ταινία μου είμαι προετοιμασμένος στο γύρισμα κατά 99%. Ξέρω πώς θα γυρίσω τις σκηνές, γιατί στις 10-12 ώρες που διαρκεί το γύρισμα οι καθαρές δικές μου ώρες είναι πέντε. Υπάρχει όμως πάντα μια μέρα που το μυαλό μου σταματάει, δεν βρίσκω λύσεις. Στις «Νύφες» η σκηνή αυτή ήταν εκείνη με την κατάληξη της Χαρώς (Εύη Σαουλίδου). Δεν ήξερα τι θα κάνει ακριβώς στο πλοίο, πότε θα βγει ο Ντέμιαν, πότε θα έρθει από πίσω η Βικτώρια. Κάποια στιγμή στα μεσάνυχτα, στην πρόβα, βγαίνει ο Ντέμιαν στη σκάλα του καταστρώματος και καθώς βλέπει τη Χαρώ ακουμπισμένη στα ρέλια στην κουπαστή βγάζει μια κραυγή «Χαρώωω»... Αυτή η φωνή του Ντέμιαν ενεργοποίησε μέσα μου όλες τις αισθήσεις και ήρθαν οι εικόνες η μία μετά την άλλη στο γύρισμα. Συνήθως η σκηνή που αρχικά δεν ξέρω πώς θα τη γυρίσω είναι μια από τις καλύτερες στην ταινία.

Φεβρουάριος 2004, Μάρτιν Σκορσέζε

Εντύπωση μου έχει κάνει ότι ενώ περίμενα ένα γράμμα θετικό ή αρνητικό από τον Σκορσέζε όταν είδε τότε την ταινία, έφτασε ένα γράμμα που ήταν ύμνος. Ακολουθούσε όμως κι ένα 20σέλιδο όπου είχε πάρει την ταινία σκηνή-σκηνή και έκανε παρατηρήσεις για ένα βλέμμα, για μια λέξη που δεν ακουγόταν πολύ καλά, για απίστευτες λεπτομέρειες. Κι αυτό σε μια περίοδο που δούλευε δική του ταινία. Κι όταν ο Σκορσέζε κάνει μοντάζ σε ταινίες του, έχει ράντζα για τους βοηθούς του στο γραφείο, δεν φεύγουν από εκεί.

Συμμετοχή στο Φεστιβάλ του Τορόντο

Το πιο σημαντικό ήταν ότι μετά την προβολή έρχεται ο μηχανικός της προβολής, ένας Καναδός γιγαντόσωμος, και μας λέει «εμένα δεν μου αρέσουν οι συναισθηματικές ταινίες, αλλά είναι η πρώτη φορά που την παρακολούθησα κι έκλαψα». Και μου ζήτησε να φωτογραφηθούμε, μαζί και με τη Βικτώρια, μπροστά στη μηχανή προβολής.

Αφοσίωση στον τελικό στόχο

Όταν για κάποιες μέρες κάναμε καθημερινά «μαζικά» γυρίσματα με πολλούς κομπάρσους, ο Γιώργος Αρβανίτης είχε πάθει μια σπάνια αλλεργία και κάθε βράδυ έφευγε από το γύρισμα, έμπαινε στο νοσοκομείο με ορούς, και δεν ξέραμε αν την επόμενη μέρα θα συνεχίζαμε. Ήταν αδύνατον να διακόψουμε τα γυρίσματα, και ο Γιώργος, σκύλος στη δουλειά, δεν επέτρεπε στον εαυτό του να επιβαρύνει οικονομικά την παραγωγή με καθυστέρηση. Σηκωνόταν, έβγαζε τους ορούς κι έξι το πρωί ήταν στο γύρισμα. Ακόμη, στην πολύ δύσκολη σκηνή του χορευτικού από το μπαλέτο, όταν η Εβελίνα Παπούλια κάνει ένα σάλτο και πηδάει ενάμισι μέτρο, μέσα στη σιωπή του γυρίσματος όλοι ακούσαμε ένα κρακ, αλλά εκείνη συνέχισε το χορευτικό της. Μόλις είπαμε «cut», έπεσε κάτω λιπόθυμη. Είχε σπάσει το πόδι της, αλλά συνέχισε να χορεύει.

Βίγκο Μόρτενσεν - Nτέμιαν Λούις

Ο Βίγκο Μόρτενσεν ήταν η αρχική επιλογή για το ρόλο του Νόρμαν Χάρις, αλλά ήταν δεσμευμένος με τις άλλες δύο ταινίες του «Άρχοντα». Έστελνε συνεχώς φαξ το ένα πίσω από το άλλο για το ρόλο, για την ταινία, είχε βρει μια παλιά φωτογραφική μηχανή κι έκανε ασκήσεις. Κι όταν ο Παντελής είχε βρει πλέον τον Ντέμιαν Λούις κι είχαν αρχίσει τη συνεργασία, ήρθε πάλι νέο γράμμα από τον Βίγκο, ο οποίος τον παρακαλούσε να τον περιμένει γιατί ήθελε να παίξει στις «Νύφες». Αλλά δεν μπορούσαμε να έχουμε πάλι αναβολή για δύο χρόνια.

Ο καπετάνιος σολάρει

Θυμάμαι ένα περιστατικό που ήταν σαν μονόπρακτο θεατρικό. Έρχεται μια μέρα, δυο τρεις εβδομάδες πριν από το γύρισμα, εδώ στο γραφείο ο Δημήτρης Καταλειφός (παίζει τον καπετάνιο) και μας λέει να κλείσουμε την πόρτα και να μην τον διακόψουμε καθόλου. Κι αρχίζει και παίζει όλο το ρόλο του, μονοκοπανιά, από την αρχή μέχρι το τέλος, χωρίς κανείς να του δίνει ατάκες, οι μισές στα αγγλικά, οι μισές στα ελληνικά. Ήταν καταπληκτικός. Από σκηνή σε σκηνή ήταν διαφορετικός. Ήταν ένα τρελό μεσημέρι, δεν ξέραμε τι θα κάνει.

Οι «Νύφες» του Βούλγαρη

Ο Παντελής δεν μπορεί να κρυφτεί σε καμία ταινία του. Δίνει πάρα πολύ μεγάλη σημασία στα ανθρώπινα συναισθήματα και τους χαρακτήρες. Η ιστορία του πρέπει να βγαίνει μέσα από τις προσωπικές διαδρομές των ηρώων του, μέσα από αυτά που λένε είτε με τα λόγια είτε με τα μάτια είτε με τις χειρονομίες. Έτσι και οι «Νύφες» δεν είναι μια ταινία διαφορετική από την προηγούμενη διαδρομή του Παντελή.

Πρεμιέρα στο Ηράκλειο

Στο Ηράκλειο, μετά την προβολή της ταινίας, άκουσα την ωραιότερη φράση της ζωής μου. Με πλησίασε ένας κύριος με τη γυναίκα του και μου είπε: «Πρέπει να σας πω, κύριε Βούλγαρη, ότι είστε ο επίτιμος της ψυχής μου»! H δύναμη των χειροκροτημάτων και τα βλέμματα των ανθρώπων που λαμβάνω με τις «Νύφες» θυμίζουν τις αντιδράσεις στα «Πέτρινα χρόνια».

Οι «Νύφες» της Καρυστιάνη

Η Ιωάννα φτιάχνει πολύ στέρεους χαρακτήρες και καταφέρνει και τους ολοκληρώνει μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια. Δεν φοβάται να φτιάξει χαρακτήρες οι οποίοι έχουν όλη την κλίμακα των εντάσεων και των πολύ ακραίων συναισθημάτων. Εγώ, όταν γράφω σενάριο, καμιά φορά αποφεύγω αυτές τις ακραίες συγκρούσεις. Οι διάλογοί της είναι αποκαλυπτικοί, καθημερινοί, προσθέτουν στην ιστορία, δεν είναι διακοσμητικοί, και είναι ταυτόχρονα ποιητικοί. Μάλιστα, το πρόβλημα το δικό μου είναι ότι επειδή δεν ξέρω πολύ καλά αγγλικά, έλεγα ότι όταν βγει η ταινία θα βγάλω εισιτήριο και θα την ευχαριστηθώ απόλυτα όταν τη δω με υπότιτλους...

4 Οκτωβρίου 2004, πρεμιέρα στα Χανιά

Πριν ξεκινήσει η ταινία, όσοι είχαν συμμετάσχει ως κομπάρσοι έλεγαν να ψάξουν να βρουν τον εαυτό τους, αν φαίνονται στην ταινία, πώς φαίνεται το λιμάνι και η πόλη. Στο τέλος κανείς δεν ασχολήθηκε με το πώς φαίνονται τα Χανιά, ήταν πάρα πολύ το χειροκρότημα, πάρα πολύ το κλάμα... Το να βλέπουμε γυναίκες με τα μάτια «λουκουμάδες» -όπως μάθαμε εκεί την έκφραση- μουλιασμένα στο κλάμα, εντάξει... Αλλά και οι άντρες; Πλησίαζαν τον Παντελή κάτι ντερέκια Κρητικοί, μουστακαλήδες, βουρκωμένοι και με αναφιλητά. Άρεσε πάρα πολύ, έγινε και μεγάλη κουβέντα μετά, μας στέλνουν γράμματα.

Τεύχος 232, 20/10/2004