Ο εμπνευσμένος ραδιοφωνικός παραγωγός και σικ περφόρμερ του ελληνικού θεάτρου και σινεμά μιλά για τη συνεργασία του με τον Νίκο Νικολαΐδη, με αφορμή την πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «Σκηνοθετώντας την Κόλαση» στο οποίο
πρωταγωνιστεί.
Στα χρόνια της εφηβείας έπεσε στα χέρια μου μια παλιά βιντεοκασέτα του νικολαϊδικού ρέκβιεμ στο περιθώριο «Τα Κουρέλια Τραγουδάνε Ακόμα» και η προσταγή «άκου, πτώμα, να μαθαίνεις» μιας χαρακτηριστικής ψηλόλιγνης φιγούρας προς ένα ξεψυχισμένο γυναικείο κορμί χαράχτηκε αυτόματα στην κινηματογραφική μνήμη μου. Όταν ο πάντοτε κομψός ραδιοφωνικός παραγωγός πέρασε την πόρτα του κολωνακιώτικου καλλιτεχνικού στεκιού «Φίλιον», η ατάκα μού ήρθε ασυνείδητα στο μυαλό. «Τελικά έμαθε το πτώμα ή τίποτε ακόμη;» τον ρώτησα.
Ο Κωνσταντίνος Τζούμας, μία από τις πιο ευγενείς προσωπικότητες που έχουν περάσει από το χώρο του ελληνικού θεάματος, μου χαμογέλασε με ατόφια αριστοκρατική αύρα, αρχίζοντας να μου εξιστορεί πώς ξεκίνησε η συνεργασία του με τον Νικολαΐδη στα «Κουρέλια» – όπως τα αποκαλεί εν συντομία. «Ο Νίκος νομίζω ότι με είδε στο “Happy Day” του Παντελή Βούλγαρη και του έκανα εντύπωση ως φιγούρα. Αναρωτήθηκε ποιος είναι αυτός κι έψαξε να με βρει. Φρόντισα την ημέρα που γνωριστήκαμε να του γνωρίσω και τον Άλκη Παναγιωτίδη. Από εκεί και πέρα συγκροτήθηκε σιγά σιγά το καστ των “Κουρελιών” σε σπίτια με οριενταλίστικη ατμόσφαιρα και ιστορίες από σκληρό rock ’n’ roll στην κόψη του ξυραφιού. Του άρεσαν του Νίκου αυτά».
Η τελειομανία του Νικολαΐδη ήταν γνωστή στους πάντες, όμως τον Κωνσταντίνο Τζούμα δεν τον απασχόλησε ποτέ αυτό, αφού έχοντας θητεύσει σε μουσικοχορευτικές παραστάσεις του Μανχάταν στα τέλη της δεκαετίας του ’70 γνώριζε από πρώτο χέρι τι σημαίνει απόλυτη πειθαρχία στην τέχνη. «Ο Νίκος κατέβαινε στο γύρισμα πανέτοιμος και γι’ αυτόν το λόγο είχες ελάχιστα περιθώρια να αυτοσχεδιάσεις. Όχι ότι άμα έφερνε κάποιος κάτι στο γύρισμα τον αποθάρρυνε. Στο γνωστό “Πώς πάει η επανάσταση; Γαμιέται” κανονικά η σκηνή τελείωνε εκεί… Δεν ξέρω πώς μου ήρθε και ξαναβγήκα στην πόρτα και είπα: “Καμιά άλλη ανωμαλάρα;” Ο Νικολαΐδης πετάχτηκε και είπε: “Τέλειο, πάμε παρακάτω” – και τελικά το κράτησε».
Όσο για τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και τις αρχές του ’80, την οργισμένη περίοδο της γνωριμίας και της συνεργασίας με τον σκηνοθέτη στα «Κουρέλια» και στη «Γλυκιά Συμμορία», προτιμά να μην τη χαρακτηρίζουμε επαναστατική. «Νομίζω ότι η πιο ακριβής περιγραφή είναι ότι ήταν μια εποχή κομψής αναρχίας. Ήμασταν εναντίον κάποιων κανόνων, τους οποίους γνωρίζαμε πολύ καλά και γι’ αυτό μπήκαμε στον πειρασμό να τους παραβούμε. Προσπαθήσαμε να πειράξουμε τους κανόνες του παιχνιδιού».
Ο τρόπος με τον οποίο έζησαν ο Τζούμας, ο Νικολαΐδης και το δραστήριο καλλιτεχνικό undergound της εποχής εκείνης τη Μεταπολίτευση ήταν πολύ διαφορετικός από αυτόν που έχουμε μάθει οι νεότεροι για εκείνα τα χρόνια… «Το 1975 έγινε κάτι ενδιαφέρον στην Ελλάδα: όσοι ζούσαν στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις επέστρεψαν στην πατρίδα, όπου έπνεε ένας προοδευτικός άνεμος. Εκεί βρήκε την ευκαιρία να τρυπώσει το σοσιαλιστικό κίνημα αλά γκρεκ, που βόλεψε κάθε ατσούμπαλο, άσχετο, τραχανοπλαγιά, γιδοβοσκό κάτω από το απατηλό σύνθημα της αλλαγής. Με λίγα λόγια υπήρξε η εκδίκηση της γυφτιάς. Βρέθηκαν με κομματική στήριξη και λεφτά στις τσέπες άνθρωποι που φόρεσαν κουστούμια με ζιβάγκο και το αποτέλεσμα βγήκε… κασμιρολινάτσα.
Μάλιστα, αυτοί συνοδεύτηκαν και από κάτι γυναίκες τσολιάδες κι εμφανίστηκε ένας κόσμος ο οποίος κατάργησε οτιδήποτε υπήρχε από την όμορφη Αθήνα, όπως το “Zonars”, ο “Φλόκας”, ο “Ορφανίδης” και στη θέση τους έφτιαξαν τους δικούς του χώρους ψυχασθένειας, που ονόμασαν κέντρα διασκέδασης. Αυτά τα βλέπαμε και γελούσαμε με τον Νίκο και πιστεύω ότι οι ταινίες ήταν ακριβώς κόντρα στην περιρρέουσα κλαψομουνίαση, στις κάστες ή τις φυλές που είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται».
Η μεγάλη παρέα ηθοποιών που μαζεύτηκαν γύρω από τον Νικολαΐδη κάθε άλλο παρά περαστικοί ήταν, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Τζούμα. «Ήταν παιδιά που προέρχονταν και αυτά από ένα γκέτο, ένα περιθώριο, από μια άλλη κοινωνία που είχαν αποφασίσει να φτιάξουν. Γι’ αυτό υπήρχε και αυτή η αύρα στις ταινίες του Νίκου, στις οποίες εκφραζόταν ένας άλλος κόσμος. Οι ήρωές του ζουν την ουτοπία, ασχολούνται με χαμένες υποθέσεις, γεγονός που τους χαρίζει μια αριστοκρατικότητα που τη συναντάει κάποιος στον Δον Κιχώτη».
