"Μήδεια": Μια εντυπωσιακή διεθνής συμπαραγωγή στη Λυρική

Η εντυπωσιακή παραγωγή της "Μήδειας" του Κερουμπίνι, σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ, σηματοδοτεί την έναρξη των επετειακών εκδηλώσεων της Λυρικής για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της ντίβας. Έξι παραστάσεις έχουν προγραμματιστεί μεταξύ 25 Απριλίου και 9 Μαΐου στην αίθουσα "Σταύρος Νιάρχος" στο ΚΠΙΣΝ. 

Με τη "Μήδεια" του Κερουμπίνι ξεκινά η Εθνική Λυρική Σκηνή το δικό της, πολύπτυχο αφιέρωμα για τη σημαντική φετινή επέτειο 100 χρόνων από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας. Στις 25/4 και για έξι παραστάσεις (25, 27, 30/4, 2, 4, 9/5) κάνει την αθηναϊκή της πρεμιέρα μια μεγάλη διεθνής συμπαραγωγή με τρεις σπουδαίες όπερες της Αμερικής, τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης, την Όπερα του Καναδά και τη Λυρική Όπερα του Σικάγου.

Το έργο –που πρωτοπαρουσιάσθηκε στο Παρίσι το 1797 και στη Σκάλα του Μιλάνου… έναν αιώνα αργότερα, το 1909– ανασύρθηκε από τη λήθη το 1953, με αφορμή παραγωγή του στο πλαίσιο του Φεστιβάλ του Φλωρεντινού Μαΐου, με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Κάλλας. Η επιτυχία υπήρξε τεράστια, ενώ, χάρη στις σπάνιες μουσικές και υποκριτικές ικανότητες της Κάλλας, ο μουσικός κόσμος ανακάλυψε ένα συναρπαστικό έργο, μέχρι τότε άδικα λησμονημένο. 

Βασισμένη στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, η "Μήδεια" είναι μια όπερα απολύτως συνδεδεμένη με την Ελλάδα. Η ιστορική παραγωγή της ΕΛΣ στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου το 1961, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικά και κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη και με τη μοναδική ερμηνεία της Κάλλας, άφησε ανεξίτηλο στίγμα στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό.

Ο Ιταλός συνθέτης Λουίτζι Κερουμπίνι, ο οποίος έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής του στο Παρίσι, συμβάλλοντας αποφασιστικά στα μουσικά δρώμενα, συνέθεσε την όπερα σε γαλλικό ποιητικό κείμενο με διαλόγους σε αλεξανδρινό μέτρο ανάμεσα στα μουσικά μέρη (άριες, ντουέτα, χορωδιακά κ.ά.). Στη συνέχεια, το κείμενο μεταφράστηκε στα ιταλικά και οι διάλογοι μελοποιήθηκαν από τον Γερμανό συνθέτη Λάχνερ. Σε αυτήν τη μορφή την ερμήνευσε η Κάλλας και σε αυτήν θα παρουσιαστεί και τώρα από την ΕΛΣ.

Στην όπερα του Κερουμπίνι, η δράση δεν πηγάζει από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά από τον ψυχικό αγώνα της πρωταγωνίστριας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εξέλιξη της ψυχολογίας της. Και ακριβώς αυτή η ψυχολογική προσωπογραφία δίνει ανθρώπινη διάσταση στη Μήδεια, μια κατά τα λοιπά απρόσιτη μυθική φιγούρα. Η Μήδεια εμφανίζεται ως ερωτευμένη γυναίκα γεμάτη πάθος, ικετεύει για τη ζωή και την ευτυχία της, ταπεινώνεται και για τα δύο και τελικά, μετά την απόρριψη του Ιάσονα, αναζητά εμμονικά την εκδίκηση. 

Η "Μήδεια" ανέδειξε τον Κερουμπίνι όχι μόνο ως εξαιρετικό οπερατικό συνθέτη, αλλά και ως συμφωνιστή. Ο τύπος της εποχής ανέφερε για τη μουσική του έργου ότι "είναι μεγάλη, εκφραστική, μεγαλόπρεπη και τρομακτική". Η όπερα αυτή μοιάζει να γεφυρώνει τον κόσμο του Γκλουκ και του Χάιντν με αυτόν του Μπετόβεν, προαναγγέλλοντας, ταυτόχρονα, το είδος της γαλλικής "grand opéra" (μεγαλοπρεπούς όπερας).

Τη σκηνοθεσία και τα σκηνικά της μνημειώδους παραγωγής υπογράφει ο διάσημος Βρετανός σκηνοθέτης της όπερας σερ Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ. Ήδη οι πρώτες κριτικές για το αρχικό ανέβασμα (Σεπτέμβριος 2022) στη Νέα Υόρκη χαρακτήρισαν την παραγωγή "εντυπωσιακή και απολαυστική" ("New York Times"), ή ακόμη "διαχρονική και απόλυτα σύγχρονη" ("Observer"). 

Στον εξαιρετικά απαιτητικό ρόλο του τίτλου –ο οποίος έχει συνδεθεί απολύτως με την Κάλλας– θα κάνει το ντεμπούτο της η διεθνώς καταξιωμένη Ιταλίδα δραματική υψίφωνος κολορατούρα Άννα Πιρότσι, στην πρώτη της συνεργασία με την ΕΛΣ. Το ρόλο του Ιάσονα θα ερμηνεύσει ο γνωστός Ιταλός τενόρος Τζόρτζιο Μπερούτζι, ενώ ως Κρέων εμφανίζεται ο μπασοβαρύτονος Γιάννης Γιαννίσης, ως Γλαύκη η υψίφωνος Βασιλική Καραγιάννη, ως Νέρις η μεσόφωνος Νεφέλη Κωτσέλη. Επικεφαλής των συνόλων της ΕΛΣ θα τεθεί ο εμπειρότατος Γάλλος αρχιμουσικός Φιλίπ Ωγκέν.

Ένα μείζον καλλιτεχνικό γεγονός, τα εισιτήρια για το οποίο αναμένεται να γίνουν ανάρπαστα!