Η «Γενούφα» του Λέος Γιάνατσεκ είναι μία όπερα που πρέπει να δείτε

Προτείνοντας τη «Γενούφα» του Γιάνατσεκ ως εναρκτήρια παραγωγή της νέας καλλιτεχνικής σεζόν, η Εθνική Λυρική Σκηνή επιμένει, ορθώς, στην εξερεύνηση του έργου ενός σημαντικού συνθέτη, ο οποίος ανανέωσε ουσιαστικά την όπερα στις αρχές του περασμένου αιώνα.

Αυτή η τσεχική απάντηση στον ιταλικό βερισμό αποτελεί μια όπερα­ έντονου κοινωνικού ρεαλισμού, στην οποία απεικονίζονται η κοινωνία της μοραβικής υπαίθρου και τα έθιμα που καθορίζουν τη συμπεριφορά κυρίως των γυναικών, όπως της Νεωκόρισσας, μιας άλλης «Φόνισσας». Το έντονα δραματικό και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινο έργο αφηγείται τη δύσκολη ζωή μιας ψυχοκόρης, την οποία διεκδικούν δύο ετεροθαλή αδέρφια και της οποίας το νεογέννητο μωρό δεν διστάζει να σκοτώσει η μητριά της προκειμένου να διευκολύνει την ευτυχία της!

Η πρωτοτυπία της «Γενούφα» ­εκτείνεται σε πολλαπλά επίπεδα. Αφενός αποτελεί μία από τις πρώτες όπερες που χρησιμοποιούν αυτούσια την πρόζα ενός λογοτεχνικού, θεατρικού κειμένου. Αφετέρου συνιστά το πρώτο έργο στο οποίο ο Γιάνατσεκ αρθρώνει με σαφήνεια το προσωπικό του λυρικό ιδίωμα, αντλώντας έμπνευση από την ιδιαίτερη μουσικότητα της τσεχικής γλώσσας και αξιοποιώντας τους ξεχωριστούς τονισμούς της.

Η μουσική του διακρίνεται για τον μεγαλειώδη ενορχηστρωτικό πλούτο και τη σπάνια συναισθηματική ειλικρίνειά της. Όχι τυχαία, αυτή η «τέλεια όπερα», σύμφωνα με τον πρόσφατο χαρακτηρισμό του «Guardian», ξεπέρασε τα όρια του σύγχρονου ρεπερτορίου κι επιβλήθηκε στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα του κόσμου.

Τη νέα παραγωγή της Λυρικής υπογράφει η Γερμανίδα σκηνοθέτις Νίκολα Ράαμπ, η οποία προτείνει μια κλασική ανάγνωση του έργου που επιχειρεί να προσδώσει ποιητική διάσταση στον ωμό ρεαλισμό της υπόθεσης. Ο Γιώργος Σουγλίδης υπογράφει τα εντυπωσιακά παραδοσιακά κοστούμια και τα σκηνικά. Αρχικό κύτταρο του σκηνικού και της αφήγησης είναι ένα λευκό σπίτι «εγκλωβισμένο» μέσα στο δάσος, σαφής αναφορά στην κλειστοφοβική ατμόσφαιρα και στους αυστηρούς κανόνες της κοινωνίας, από τους οποίους κανείς δεν ξεφεύγει. Όσο το έργο εξελίσσεται τόσο το σπίτι αλλάζει μορφές και τελικά διαλύεται.

Υπό τη μουσική διεύθυνση του έμπειρου Λουκά Καρυτινού, οι παραστάσεις θα δοθούν με διπλή διανομή αξιόλογων ξένων και Ελλήνων μονωδών. Είναι χαρακτηριστικό ότι τους τέσσερις βασικούς ρόλους ερμηνεύουν δύο υψίφωνοι (μία λυρική και μία δραματική) και δύο τενόροι!

Επίκεντρο του ενδιαφέροντος αποτελεί αναμφισβήτητα το γυναικείο πρωταγωνιστικό ζεύγος: τον ρόλο της Γενούφα θα ενσαρκώσουν η ανερχόμενη Νοτιοαφρικανή Σάρα-Τζέιν Μπράντον και η Μαρία Μητσοπούλου, ενώ σε αυτόν της Νεωκόρισσας εναλλάσσονται η Γερμανίδα Ζαμπίνε Χογκρέφε και η Τζούλια Σουγλάκου. Τον Στέβα ερμηνεύει ο τενόρος Δημήτρης Πακσόγλου, ενώ τον Λάτσα ο Ολλανδός ομόλογός του Φρανκ φαν Άκεν. Στους αρκετούς μικρότερους ρόλους τους πλαισιώνουν διακεκριμένοι και νεότεροι Έλληνες τραγουδιστές.

Ξέρατε ότι...

...η «Γενούφα» είναι η τρίτη όπερα του Γιάνατσεκ που ανεβάζει η Εθνική Λυρική Σκηνή μετά την «Πονηρή Αλεπουδίτσα» και την «Υπόθεση Μακρόπουλου»;

...η μόνη Ελληνίδα ερμηνεύτρια που έχει αναμετρηθεί με τον ρόλο της Νεωκόρισσας είναι η μεσόφωνος Αγνή Μπάλτσα στην Κρατική Όπερα της Βιένης;

...το θεατρικό της Γκ. Πρεΐ­σοβα «Η ψυχοκόρη της», όπου βασίστηκε το λιμπρέτο, μοιάζει με τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη, παρότι είναι χρονικά προγενέστερο;