Πιστή στην επιλογή κοσμαγάπητων –και εισπρακτικά προσοδοφόρων– έργων για τις ετήσιες εμφανίσεις της στο Φεστιβάλ Αθηνών, η Εθνική Λυρική Σκηνή εγκαινιάζει την καλοκαιρινή σεζόν (1/6) με μια νέα παραγωγή του «Ναμπούκο» του Βέρντι στο Ηρώδειο. Ο Ευτύχης Δ. Χωριατάκης αναλύει τη διαχρονική επικαιρότητα μιας όπερας βαθύτατα πολιτικής και όχι μόνο.
Ο δημοφιλέστατος «Ναμπούκο» παραμένει μια όπερα ιδανική για εντυπωσιακά ανεβάσματα σε μεγάλες σκηνές, όπως αυτή του Ηρωδείου. Ο μουσικός πλούτος και η φλογερή εθνεγερτήρια θεματική του έργου εξακολουθούν να συναρπάζουν τα πλήθη παγκοσμίως: ποιος δεν έχει σιγοτραγουδήσει το περίφημο χορωδιακό των Εβραίων σκλάβων «Va pensiero»; Το γραμμένο το 1842 έργο μετατράπηκε σε σύμβολο του αγώνα για την ενοποίηση της Ιταλίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάδειξη του Βέρντι ως του σημαντικότερου Ιταλού συνθέτη του 19ου αιώνα.
Η υπόθεση αφορά την αιχμαλωσία των Εβραίων από τον βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορα. Όταν εκείνος απαιτεί να υμνείται ως θεός, τον πλήττει κεραυνός. Η θεωρούμενη ως κόρη του Αμπιγκαΐλε, που είναι ερωτευμένη με τον Ισμαήλ, ανιψιό του βασιλιά της Ιερουσαλήμ, σφετερίζεται την εξουσία. Μετανοώντας, ο Ναμπούκο στρέφεται προς τον Ιεχωβά, βρίσκει πάλι τα λογικά του, ελευθερώνει τους Εβραίους και συναινεί στη σχέση της πραγματικής κόρης του Φενένας με τον Ισμαήλ. Στον Ιεχωβά στρέφεται στο τέλος και η μοιραία Αμπιγκαΐλε, προτού αυτοκτονήσει.
Τη νέα παραγωγή υπογράφει ο Λέο Μουσκάτο. Ο δυναμικά ανερχόμενος Ιταλός σκηνοθέτης μεταφέρει την τραγωδία των Εβραίων στη σύγχρονη εποχή, σε στρατόπεδα κράτησης, όπως αυτά της ναζιστικής περιόδου ή του Γκουαντάναμο. Την πρότασή του να τοποθετηθεί η δράση σε αφηρημένο τόπο και χρόνο υπηρετεί και η αισθητική σκηνικών (Τιτσιάνο Σάντι) και κοστουμιών (Σίλβα Αϊμονίνο). Βέβαια ο «Ναμπούκο» απαιτεί πολλά περισσότερα από τον όποιο πολιτικό επισχολιασμό: εξίσου κρίσιμες είναι η απόδοση του θανάσιμου παιχνιδιού του έρωτα και της εξουσίας που διαποτίζει το έργο και η έντονη σκιαγράφηση των ισχυρών προσωπικοτήτων των ηρώων.
Η Λυρική ανεβάζει συχνά «Ναμπούκο» τα τελευταία χρόνια, συνήθως με επιτυχία. Τα σύνολά της αναμένεται εύλογα να ανταποκριθούν και πάλι επιτυχώς στις αυξημένες μουσικές απαιτήσεις του έργου υπό τη διεύθυνση του Γάλλου πολύπειρου αρχιμουσικού Φιλίπ Ογκέν. Οι πολλοί και φωνητικά απαιτητικοί ρόλοι προϋποθέτουν όμως και ικανότατους τραγουδιστές. Ζητούμενο είναι οι μεγάλες, ηχηρές φωνές και το ορμητικά αρθρωμένο και με χειμαρρώδεις εξάρσεις τραγούδι, που δεν στερείται εκφραστικών μελωδικών εκλεπτύνσεων.
Της διανομής, που αποτελείται από Έλληνες και ξένους μονωδούς, ηγούνται ο διεθνώς καταξιωμένος βερντιανός βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς στον ρόλο του Ναμπούκο και ο εκλεκτός Ιταλός βαθύφωνος Ρικάρντο Τζανελάτο σε αυτόν του Ζαχαρία. Με τον ρόλο της Αμπιγκαΐλε θα αναμετρηθεί για πρώτη φορά η Κορεάτισσα σοπράνο Σάε-Κιουνγκ Ριμ. Η Μολδαβή μεσόφωνος Ελένα Κασιάν και ο τενόρος Δημήτρης Φλεμοτόμος εμφανίζονται ως Φενένα και Ισμαήλ.
Ο «Ναμπούκο» θα παρουσιαστεί στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, για 4 παραστάσεις (1, 3, 6 και 8/6).
Ξέρατε ότι...
...ο ρόλος της Αμπιγκαΐλε, από τους δυσκολότερους του λυρικού ρεπερτορίου, έχει συνδεθεί ανεξίτηλα με δύο Ελληνίδες σοπράνο, τη Μαρία Κάλλας και την Έλενα Σουλιώτη;
...η όπερα μετονομάστηκε σε «Ναμπούκο» το 1844, με αφορμή την πρώτη παρουσίασή της στο ελληνικό κοινό στο Θέατρο Σαν Τζάκομο της Κέρκυρας;
...το λιμπρέτο του Σολέρα που βασίζεται στο θεατρικό έργο «Ναβουχοδονόσωρ» των Ανισέ-Μπουρζουά και Κορνί δεν ανταποκρίνεται σε ακριβή ιστορικά γεγονότα;
